Trao đổi với PV VietNamNet, TS. Luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, việc lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn yêu cầu xuất trình giấy tờ chứng minh nguồn gốc, bảng kê mua bán đối với lô hàng 80kg xác ve sầu sấy khô là phù hợp với quy định pháp luật và cần thiết trong công tác quản lý thị trường.
Theo ông, mặc dù ve sầu có thể được người dân khai thác tự nhiên tại vườn, đồi hoặc khu dân cư rồi bán cho thương lái, tuy nhiên trong vụ việc này, hàng hóa được vận chuyển với số lượng rất lớn, mang tính chất thương mại rõ ràng chứ không còn là hoạt động trao đổi nhỏ lẻ thông thường.
Đặc biệt, xác ve sầu khô (còn gọi là thuyền thoái) là nguyên liệu làm thuốc, được liệt kê tại danh mục 11 ban hành kèm theo Thông tư số 09/2024/TT-BYT của Bộ Y tế. Việc mặt hàng này thuộc danh mục dược liệu càng làm tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chất lượng và điều kiện lưu thông.
Do đó, việc kiểm tra của lực lượng chức năng là có căn cứ, ông khẳng định.
Luật sư Cường cho biết thêm, trên thực tế, đối với hàng hóa được thu mua với số lượng lớn, người kinh doanh cần có các tài liệu tối thiểu như bảng kê thu mua, giấy biên nhận, thông tin người bán hoặc chứng từ mua bán để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa.
Đây không chỉ là yêu cầu phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của chính người thu mua khi xảy ra kiểm tra hoặc tranh chấp. Nếu chủ hàng không xuất trình được bất kỳ giấy tờ nào liên quan đến quá trình thu mua thì cơ quan chức năng sẽ gặp khó khăn trong việc xác minh nguồn gốc, chất lượng và tính hợp pháp của lô hàng.
Do đó, việc lực lượng quản lý thị trường yêu cầu cung cấp hồ sơ, giấy tờ trong trường hợp này là có căn cứ và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.
Chủ lô hàng xác ve sầu phải làm gì để đảm bảo quyền lợi?
Theo Luật sư Đặng Văn Cường, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình và hạn chế nguy cơ bị xử lý vi phạm hành chính, chủ lô hàng xác ve sầu cần chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp chứng minh nguồn gốc, mục đích sử dụng và tính hợp pháp của hàng hóa.
Trước hết, đối với hoạt động thu mua với số lượng lớn, chủ hàng nên yêu cầu bên bán cung cấp các giấy tờ, thông tin liên quan đến quá trình mua bán như bảng kê, giấy biên nhận, thông tin người bán hoặc xác nhận nguồn gốc hàng hóa.
Trường hợp thu mua từ nhiều hộ dân nhỏ lẻ thì cần lập bảng kê chi tiết về thời gian, địa điểm thu mua, số lượng và thông tin người bán để làm căn cứ giải trình với cơ quan chức năng khi cần thiết.
Bên cạnh đó, chủ hàng cũng cần chứng minh mục đích kinh doanh, tiêu thụ hoặc sử dụng lô hàng là hợp pháp. Ví dụ như phục vụ sản xuất dược liệu, kinh doanh nguyên liệu thuốc hoặc cung cấp cho cơ sở có chức năng chế biến phù hợp.
Đối với những lô hàng có quy mô lớn, cơ quan chức năng có thể xem xét thêm về điều kiện bảo quản, vận chuyển, cơ sở kinh doanh và khả năng đáp ứng các quy định chuyên ngành liên quan. Trường hợp đã có đầy đủ giấy tờ chứng minh tính hợp pháp của lô hàng, chủ hàng có quyền đề nghị lực lượng chức năng xác minh khách quan, minh bạch để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Nếu cho rằng việc tạm giữ hoặc xử lý hàng hóa không đúng quy định, chủ hàng có quyền thực hiện khiếu nại, kiến nghị theo trình tự luật định.
Qua vụ việc này, luật sư cho rằng việc chủ động hoàn thiện hồ sơ nguồn gốc hàng hóa ngay từ khâu thu mua là rất cần thiết, không chỉ giúp cơ quan quản lý dễ dàng kiểm tra, truy xuất mà còn là biện pháp bảo vệ chính người kinh doanh trong quá trình lưu thông hàng hóa trên thị trường.
Cùng ngày, ông Chu Ngọc Hà, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1, tỉnh Lạng Sơn cho biết chủ lô hàng 80kg xác ve sầu sấy khô đã ủy quyền cho người đại diện tới làm việc với lực lượng chức năng để xác minh nguồn gốc lô hàng. Theo ông Hà, người mua số xác ve sầu sấy khô trên là ông N.K.T (trú TP Hà Nội) và người bán là ông L.V.C (trú xã Chiềng Mai, tỉnh Sơn La).
