Tại hội thảo “Văn hóa kinh doanh gắn với chấp hành pháp luật, hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, nộp thuế quý I/2026” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cục Thuế tổ chức ngày 3/4, ông Nguyễn Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Luật và Kế toán Việt Mỹ cho biết nhiều hộ kinh doanh vẫn lúng túng khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai.
Theo chuyên gia, tháng 4/2026 là thời điểm “bản lề” với nhiều hộ kinh doanh, khi có ba việc quan trọng bắt buộc phải hoàn thành.
Thứ nhất là kê khai hàng tồn kho. Đây là vấn đề khiến nhiều hộ kinh doanh lo lắng, bởi thực tế hàng hóa tồn kho từ năm 2025 có thể không đầy đủ hóa đơn chứng từ.
Tuy nhiên, theo hướng dẫn tại Thông tư 18/2026, hộ kinh doanh cần lập bảng kê 01, ghi nhận toàn bộ hàng tồn kho đến ngày 31/12/2025 và nộp cùng tờ khai thuế quý I. Việc này nhằm xác nhận số hàng đủ điều kiện lưu thông trong năm 2026.
Thứ hai là thông báo tài khoản đứng tên hộ kinh doanh nhận doanh thu với cơ quan thuế. Một thực trạng là nhiều hộ kinh doanh vẫn sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền bán hàng, dẫn đến khó kiểm soát và dễ phát sinh rủi ro về thuế.
Giải pháp được khuyến nghị là mở tài khoản ngân hàng riêng đứng tên hộ kinh doanh và sử dụng thống nhất cho mọi giao dịch. Khi đó, chỉ cần sao kê tài khoản là có thể xác định doanh thu, không còn tình trạng “lẫn lộn” giữa tiền cá nhân và tiền kinh doanh.
Thứ ba là xác định đúng nhóm doanh thu để áp dụng phương pháp kê khai phù hợp. Ông Phúc cho biết, theo quy định, hộ kinh doanh được chia thành nhiều nhóm theo doanh thu.
Nhóm dưới 500 triệu đồng mỗi năm không phải nộp thuế nhưng vẫn phải kê khai. Nhóm từ trên 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc xuất hóa đơn nhưng vẫn kê khai. Nhóm từ trên 1 tỷ đến dưới 3 tỷ đồng bắt buộc sử dụng hóa đơn và kê khai đầy đủ.
Với nhóm từ 3 tỷ đến dưới 50 tỷ đồng, cách tính thuế có thể áp dụng phương pháp tính trên thu nhập. Còn nhóm trên 50 tỷ đồng sẽ thực hiện kê khai theo tháng thay vì theo quý.
Việc xác định đúng “vị trí” của mình trong các nhóm này giúp hộ kinh doanh tránh sai sót ngay từ đầu, đồng thời tối ưu được quy trình kế toán, thuế.
Một trong những khó khăn với hộ kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực bán lẻ, tạp hóa, khách sạn hay thương mại điện tử, là khối lượng hóa đơn phát sinh hàng ngày rất lớn.
Theo ông Phúc, nhiều hộ kinh doanh chỉ có 1-2 nhân sự nhưng phải xử lý khối lượng giao dịch lớn mỗi ngày, dẫn đến nguy cơ xuất hóa đơn chậm hoặc sai thời điểm.
Giải pháp được đưa ra là ứng dụng phần mềm quản lý bán hàng tích hợp hóa đơn điện tử. Khi đó, mỗi giao dịch phát sinh sẽ được ghi nhận và xuất hóa đơn tự động, vừa giảm tải nhân sự vừa đảm bảo tuân thủ quy định.
“Đừng tìm cách che giấu doanh thu, hãy tuân thủ đừng tranh thủ. Minh bạch không chỉ để nộp thuế đúng mà còn giúp chính mình quản lý tốt hơn”, ông Phúc khuyến nghị.
Theo các chuyên gia, khi doanh thu, chi phí được ghi nhận đầy đủ, hộ kinh doanh sẽ dễ dàng kiểm soát dòng tiền, quản lý tồn kho và đưa ra quyết định kinh doanh chính xác hơn.
Kê khai thuế đúng là trách nhiệm của hộ kinh doanh
Từ góc độ cơ quan quản lý, bà Nguyễn Thu Trà, Trưởng ban Quản lý tuân thủ và Hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế), nhấn mạnh kê khai thuế đúng và đầy đủ là trách nhiệm trực tiếp của hộ kinh doanh.
Mọi số liệu về doanh thu, chi phí, hóa đơn, chứng từ phải được ghi nhận trung thực và đúng hạn. Ngay cả khi có sự hỗ trợ từ các đơn vị tư vấn, người nộp thuế vẫn phải chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác của dữ liệu.
“Tuân thủ thuế không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là cách để xây dựng uy tín với khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý”, bà Trà nói.
Đại diện ngành thuế cũng khẳng định quan điểm quản lý phải đi đôi với hỗ trợ, trong đó hướng dẫn luôn đi trước kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế trong khuôn khổ pháp luật.
Ở góc nhìn dài hạn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI, cho biết đang nghiên cứu, tham mưu các cơ chế nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp theo lộ trình phù hợp với thực tiễn.
Theo ông, hộ kinh doanh chính là lực lượng khởi nguồn, là “mầm” của đội ngũ doanh nghiệp trong tương lai. Vì vậy, việc hình thành văn hóa kinh doanh và ý thức tuân thủ pháp luật ngay từ giai đoạn này có ý nghĩa quyết định đến chất lượng phát triển lâu dài của khu vực doanh nghiệp.
Cơ quan thuế lưu ý, trong tháng 4 này, hộ kinh doanh cần nộp hồ sơ thuế với đầy đủ các loại tờ khai, thông báo, bảng kê theo đúng quy định và đúng hạn.
Theo Cục Thuế, hiện vẫn còn tình trạng một số doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh gian lận thuế thông qua việc sử dụng phần mềm để vận hành song song hai hệ thống sổ sách kế toán.
Cơ quan thuế sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ kéo dài 15 ngày trước hạn kê khai thuế 20/4 nhằm hướng dẫn hộ kinh doanh và cá nhân cho thuê nhà thực hiện kê khai, nộp thuế đúng quy định.
