Thanh toán không dùng tiền mặt “lên ngôi” và hành động của ngành ngân hàng

Hết cảnh xếp hàng rút tiền tại ATM những ngày cận Tết

Tết Nguyên đán Ất Tỵ năm nay, khảo sát của PV Dân Việt các cây ATM của TPBank, VPBank, VietinBank, Nam A Bank, MB… không còn tình trạng xếp hàng đợi tới lượt rút như nhiều năm trước đây. Thậm chí, tại khu vực đông dân cư, chân các tòa nhà tập trung nhiều văn phòng cũng không xảy ra tình trạng khách phải xếp hàng chờ rút tiền như mọi năm.

Có thể thấy, xu hướng thanh toán bằng các ứng dụng ngân hàng số, ví điện tử, thẻ vật lý hay phi vật lý, quét mã QR… giúp người dân thuận tiện hơn, có thể giao dịch bất cứ khi nào, bất cứ nơi đâu.

Anh Nam Hải (Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ, trước kia, cứ mỗi khi Tết đến, anh thường phải rút trước một khoản tiền để đảm bảo chi tiêu dịp Tết thì hiện nay, với việc thanh toán online, mua sắm không cần tiền mặt trở nên ngày càng phổ biến thì ngay cả khi về quê hay đi du lịch xa, anh Hải không còn gặp vướng mắc trong thanh toán dù không cầm theo tiền mặt.

“Hiện, anh chỉ rút tiền mặt để gửi biếu bố mẹ, cô chú lớn tuổi… bởi đây là những người cao tuổi không am hiểu nhiều về công nghệ thanh toán trực tuyến”, anh Hải đề cập.

Thông tin từ ông Nguyễn Quang Minh – Tổng Giám đốc NAPAS, trong năm 2024, hệ thống NAPAS xử lý 9,56 tỷ giao dịch, tăng khoảng 30% về số lượng giao dịch và 14,4% về giá trị giao dịch so với năm 2023.

Trong số đó, dịch vụ chuyển tiền nhanh NAPAS 247 tăng tương ứng 33,5% về số lượng giao dịch và 14,9% về giá trị giao dịch. Đồng thời, dịch vụ chuyển nhanh NAPAS 247 bằng mã VietQR tăng trưởng vượt trội, tăng tương ứng 118% so với cùng kỳ năm 2023, chiếm 1/3 tổng số lượng giao dịch của dịch vụ Chuyển nhanh NAPAS 247.

Đối với giao dịch trên ATM, năm 2024 tiếp tục ghi nhận đà sụt giảm liên tiếp. Giao dịch trên ATM được xử lý qua hệ thống NAPAS tiếp tục giảm 19,5% về số lượng và 19,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2023. Đến nay, tỷ trọng giao dịch ATM chỉ chiếm 2,63% tổng giao dịch qua hệ thống NAPAS. 

Dù chưa có con số thống kê chính thức nhưng thời điểm cuối năm, lượng giao dịch tăng cao cả về số lượng và giá trị do người dân thực hiện nhiều hoạt động mua bán, trao đổi, đi lại… ; doanh nghiệp chi trả lương thưởng, thù lao,… Điều này khiến cho việc thanh toán qua ứng dụng cũng gặp không ít trục trặc và đây cũng là một trong những “áp lực” lớn đối với các ngân hàng.

Chị Ngọc Anh (đường Trung Kính, Hà Nội) cho biết: “Các năm trước, chuyển khoản trong thời gian sát Tết thường gặp nhiều khó khăn như hiện thông báo giao dịch bị lỗi, không đăng nhập được… Tuy nhiên, tôi cũng hiểu vì trong những ngày giáp Tết lượng giao dịch tăng cao”.

Ngân hàng “không” nghỉ Tết, đảm bảo hệ thống hoạt động 24/7

Cuối tháng 12/2024 Ngân hàng Nhà Nước đã có Văn bản số 10182/NHNN-TT yêu cầu các đơn vị liên quan thuộc cơ quan này, các tổ chức tín dụng, Napas và các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán… triển khai các biện pháp để đảm bảo hoạt động thanh toán diễn ra an toàn, thông suốt. NHNN đề nghị các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm các biện pháp quản lý rủi ro, phòng ngừa, ngăn chặn hành vi gian lận trong hoạt động thanh toán.

Nhà điều hành cũng yêu cầu các đơn vị tăng cường quản lý, giám sát, kiểm soát chặt chẽ hoạt động thanh toán liên ngân hàng qua các hệ thống thanh toán, đảm bảo an toàn, thông suốt, phục vụ nhu cầu thanh toán của khách hàng trong thời gian Tết Nguyên đán 2025;

Chủ động dự báo về tình hình nhu cầu thanh toán và có phương án ứng phó cụ thể cho từng trường hợp để bố trí đầy đủ nguồn lực, đáp ứng nhu cầu thanh toán tăng cao trước và trong dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán 2025.

Các ngân hàng thương mại cũng được yêu cầu chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch cụ thể về hoạt động ATM phù hợp với từng địa bàn, khu vực; giám sát chặt chẽ để phát hiện và tiếp quỹ kịp thời; xử lý, ứng phó kịp thời các sự cố, tình huống phát sinh, không để ảnh hưởng đến giao dịch thanh toán rút tiền của người dân.

Đồng thời, cần có biện pháp đảm bảo hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán ổn định, thông suốt nhằm phục vụ tốt công tác thanh toán; xử lý và phản hồi kịp thời các yêu cầu tra soát, khiếu nại của khách hàng theo quy định; khắc phục các sự cố, tình huống phát sinh đảm bảo hoạt động thanh toán thông suốt, liên tục, ổn định, an toàn;…

Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng khuyến cáo, trước khi thực hiện giao dịch, người dân cần kiểm tra kỹ thông tin tài khoản người nhận để tránh chuyển nhầm tiền; phải luôn bảo mật thông tin cá nhân và mật khẩu khi giao dịch trực tuyến, tránh truy cập vào các đường link lạ hoặc cung cấp thông tin cho người khác; không chia sẻ thông tin cá nhân và mật khẩu với bất kỳ ai, kể cả người thân.

Một số ngân hàng cũng đề nghị khách hàng phát sinh các giao dịch chuyển khoản lớn hoặc yêu cầu đặc biệt nên thực hiện trước khi ngân hàng nghỉ Tết để đảm bảo giao dịch được xử lý kịp thời. Nên thanh toán các hóa đơn định kỳ trước Tết để tránh phát sinh phí phạt.

Ngoài ra, đại diện CTCP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) khẳng định, đơn vị này sẽ phối hợp với các đơn vị thành viên chủ động dự báo nhu cầu thanh toán qua các hệ thống thanh toán của Napas để xây dựng các phương án theo dõi, giám sát chặt chẽ nhằm ứng phó kịp thời các sự cố, tình huống phát sinh cụ thể, đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định thông suốt 24/7 phục vụ tốt nhu cầu thanh toán của khách hàng dịp Tết.