Các ông trùm công nghệ ở Thung lũng Silicon đột nhiên nhận ra rằng điều thực sự nắm giữ vận mệnh của trí tuệ nhân tạo đã vượt xa sức mạnh tính toán và chip. Điện năng, nguồn tài nguyên vật chất cơ bản nhất, đã trở thành trở ngại lớn nhất.
Để cung cấp năng lượng cho trung tâm dữ liệu khổng lồ của mình ở Memphis, Elon Musk đã đưa vào ít nhất 35 tuabin khí di động gắn trên xe moóc. Cảnh tượng kỳ lạ này phản ánh rõ nét tình trạng thiếu điện trầm trọng mà ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo toàn cầu đang phải đối mặt.
Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) thực sự là một “kẻ ngốn năng lượng”. Ví dụ, ChatGPT của OpenAI tiêu thụ lượng điện năng mỗi ngày đủ để cung cấp năng lượng cho một thành phố cỡ trung bình trong cả một ngày.
Như vậy, một tập đoàn khổng lồ trước đây hoạt động âm thầm trong lĩnh vực công nghiệp nặng đột nhiên trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu. Sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo này đã trực tiếp thúc đẩy thị trường tuabin khí toàn cầu.
Khi nhu cầu về năng lượng dần trở nên cấp thiết, “sản xuất tại Trung Quốc” đã phá vỡ thế độc quyền cũ. Một bước đột phá ngược đầy ngoạn mục đang diễn ra.
Bài toán về cơ sở hạ tầng
Lưới điện công cộng ở Bắc Mỹ và châu Âu đang dần xuống cấp. Đối mặt với tải trọng của các trung tâm dữ liệu thường lên tới hàng trăm megawatt, các hệ thống lỗi thời này có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào. Việc đại tu toàn bộ lưới điện, hoặc thậm chí là xây dựng các trạm biến áp quy mô lớn, sẽ đòi hỏi một nguồn vốn khổng lồ.
Thêm vào đó, điện xanh mà phương Tây đang quảng bá lại chưa ổn định. Mặc dù năng lượng gió và năng lượng mặt trời thực sự thân thiện với môi trường, nhưng chúng lại quá phụ thuộc vào thời tiết. Việc huấn luyện các mô hình AI quy mô lớn vô cùng nhạy cảm. Ngay cả một sự gián đoạn điện áp ở mức mili giây cũng có thể phá hỏng toàn bộ quá trình huấn luyện, gây lãng phí hàng chục triệu đô la ngay lập tức. Sự ổn định và liên tục tuyệt đối là yêu cầu tối thiểu tuyệt đối đối với nguồn cung cấp điện cho sức mạnh tính toán.
Điều này buộc các gã khổng lồ công nghệ phải áp dụng một phương pháp đơn giản và trực tiếp: bỏ qua lưới điện công cộng và xây dựng các nhà máy điện chuyên dụng ngay cạnh các trung tâm dữ liệu của họ. So với các phương pháp phát điện khác, tuabin khí khởi động cực nhanh, có sản lượng điện cực kỳ ổn định và phát thải carbon ít hơn nhiều so với than đá. Chúng đương nhiên trở thành “trái tim cung cấp điện” đáng tin cậy nhất cho các trung tâm điện toán AI.
Đơn đặt hàng đã kín tới năm 2030
Sự tăng đột biến về nhu cầu đã tác động không nhỏ tới ba gã khổng lồ lâu đời trong ngành năng lượng: General Electric (GE), Siemens và Mitsubishi Heavy Industries. Trong hơn một thế kỷ, ba công ty này đã nắm giữ vững chắc hơn 85% thị phần toàn cầu, nhờ vào chuyên môn công nghệ sâu rộng của họ.
Tuy nhiên, khi bước sang năm 2026, ngành công nghiệp chỉ thấy những biểu hiện bất lực của họ. Lợi nhuận ròng của Siemens Energy trong quý đầu tiên của năm nay đã tăng vọt gần 300% so với cùng kỳ năm ngoái, đảm bảo các đơn đặt hàng cho hơn một trăm tuabin khí. Một phần tư trong số đó được cung cấp riêng cho các trung tâm dữ liệu.
General Electric và Mitsubishi Heavy Industries cũng đang quá tải đơn đặt hàng. Các giám đốc điều hành từ những tập đoàn khổng lồ này tiết lộ thời gian giao hàng đã được đặt kín đến năm 2029 hoặc thậm chí là năm 2030.
Trong khi thế giới phương Tây đang chật vật để có được vài kilowatt-giờ điện, ngành công nghiệp tuabin khí của Trung Quốc, vốn đã âm thầm phát triển trong nhiều thập kỷ, đã mở ra một thời khắc lịch sử với sự tăng trưởng bùng nổ.
Sự trỗi dậy của Trung Quốc
Những năm đầu, Trung Quốc vẫn còn là quốc gia đi sau trong lĩnh vực năng lượng. Hầu hết các tuabin khí cỡ lớn đều được nhập khẩu với giá cao. Các công ty nước ngoài mã hóa và khóa chặt hệ thống điều khiển cốt lõi, do đó ngay cả việc bảo trì định kỳ như thay thế một bộ phận nhỏ cũng đòi hỏi phí dịch vụ cao và thời gian chờ đợi dài.
Tháng 10/2024, tuabin khí hạng nặng loại F công suất 300 megawatt do Trung Quốc tự phát triển đã được vận hành thử nghiệm thành công lần đầu tiên tại Lâm Cảng, Thượng Hải. Đây là thành quả lao động miệt mài của hàng trăm doanh nghiệp và viện nghiên cứu trong nước, đồng thời phá vỡ thế độc quyền quốc tế trong lĩnh vực tuabin khí siêu lớn.
Tiếp theo đó, vào tháng 1/2026, tuabin khí hạng nặng “Taihang 110”, do Tập đoàn Động cơ Hàng không Trung Quốc phát triển, cũng đã vượt qua thành công quá trình đánh giá và nghiệm thu của Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia. Điều này chứng tỏ Trung Quốc đã thiết lập được một hệ thống hoàn chỉnh độc lập từ nghiên cứu và phát triển, thiết kế, sản xuất đến thử nghiệm và bảo trì.
Các công ty Trung Quốc không chỉ đáp ứng nhu cầu khổng lồ trong nước mà còn tích cực mở rộng chuỗi cung ứng và trang thiết bị hoàn chỉnh ra nước ngoài.
Tuabin khí hạng nặng G50 do Dongfang Electric tự phát triển đã được xuất khẩu thành công sang dự án nhà máy điện khí Almaty ở Kazakhstan. Điều này đánh dấu một bước đột phá cho tuabin khí hạng nặng sản xuất trong nước trên thị trường nước ngoài. Trung Quốc đã chứng tỏ sức mạnh của mình với thế giới: nước này có khả năng xuất khẩu thiết bị năng lượng cao cấp ra toàn cầu.
Hệ thống chuỗi cung ứng khổng lồ và hiệu quả của Trung Quốc đang âm thầm định hình lại logic sản xuất của các tập đoàn toàn cầu. Một khách hàng muốn mua thiết bị, nhưng công ty nước ngoài nói với họ rằng họ sẽ phải chờ năm năm. Ngược lại, các công ty Trung Quốc có thể đưa ra thời gian giao hàng hấp dẫn hơn. Đối với những gã khổng lồ công nghệ đang chi rất nhiều tiền mỗi ngày để giữ vững vị trí dẫn đầu trên thị trường mô hình quy mô lớn, thời gian là chi phí đắt đỏ nhất.
Cuộc cạnh tranh về AI không đơn thuần chỉ xoay quanh sức mạnh tính toán. Về bản chất, đó là cuộc cạnh tranh về cơ sở hạ tầng năng lượng cốt lõi.
