Các nhà khoa học vừa công bố phát hiện một loài trăn xanh khổng lồ mới trong rừng mưa Amazon, được ghi lại bằng thước phim chưa từng công bố trước đây.
Đoạn phim xuất hiện trong loạt tài liệu thiên nhiên mới của National Geographic, cho thấy khoảnh khắc các nhà nghiên cứu cùng người bản địa Waorani tiếp cận và lấy mẫu từ con trăn khổng lồ này.
Năm 2024, giới khoa học chính thức xác nhận sự tồn tại của loài trăn mới tại khu vực Amazon thuộc Ecuador. Tuy nhiên, thước phim được quay từ năm 2022 trong lãnh thổ Baihuaeri Waorani mới được công bố gần đây, hé lộ chi tiết cuộc gặp gỡ đầy kịch tính.
Trong cảnh quay, chuyên gia độc tố Bryan Fry cùng diễn viên Will Smith đi thuyền dọc một con sông đục ngầu, được dẫn đường bởi người Waorani. Họ phát hiện một con trăn khổng lồ cái dài khoảng 4,9–5,2 mét.
Dù không có nọc độc, trăn xanh là loài siết mồi, có thể giết chết con mồi bằng cách quấn chặt và khiến nó ngạt thở trước khi nuốt chửng.
Hai loài trăn xanh tách biệt từ 10 triệu năm trước
Kết quả phân tích di truyền từ mẫu vảy cho thấy trăn xanh vốn không chỉ thuộc một loài duy nhất. Thực tế, chúng được chia thành hai loài riêng biệt: Eunectes murinus (trăn xanh phương nam) và Eunectes akayima (trăn xanh phương bắc mới phát hiện).
Theo nghiên cứu, hai loài này đã tách biệt cách đây khoảng 10 triệu năm, với sự khác biệt lên tới 5,5% tổng bộ gen. Để so sánh, sự khác biệt giữa người và tinh tinh chỉ khoảng 2%.
Loài trăn xanh phương bắc phân bố ở lưu vực phía bắc Amazon, bao gồm Ecuador, Colombia, Venezuela, Trinidad, Guyana, Suriname và Guiana thuộc Pháp. Trong khi đó, loài phương nam sống ở lưu vực phía nam, trải dài từ Brazil đến Peru và Bolivia.
Cả hai đều sinh sống trong vùng đất ngập nước và sông ngòi, thường ngâm mình dưới nước để phục kích các loài thú lớn như chuột lang nước, cá sấu caiman và hươu.
Trăn xanh là loài rắn nặng nhất thế giới, với một số cá thể nặng hơn 250 kg và đường kính thân vượt quá 30 cm. Con cái thường lớn và nặng hơn con đực, dẫn đến sự khác biệt trong chế độ ăn. Con cái săn mồi thấp hơn trong chuỗi thức ăn, như hươu, trong khi con đực ăn nhiều cá săn mồi và caiman. Điều này khiến con đực tích tụ nhiều độc tố từ môi trường hơn, đặc biệt là sau các sự cố tràn dầu.
Giáo sư Bryan Fry và Marcelo Tepeña Baihua lấy mẫu từ một con trăn anaconda xanh đực, sau đó được xác định là một loài mới Eunectes akayima. (Ảnh: National Geographic/Tom Barbor-Might)
Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chế độ ăn của trăn
Giáo sư Bryan Fry cho biết, chế độ ăn của trăn xanh phương bắc đực phản ánh mức độ ô nhiễm mà con người trong khu vực phải đối mặt.
Các mẫu phân tích cho thấy nồng độ kim loại nặng như cadimi và chì trong cơ thể trăn đực cao hơn tới 1000% so với trăn cái. Đây là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng ô nhiễm môi trường tại Amazon.
Từ kết quả này, Fry đang xây dựng hướng dẫn thực phẩm cho cộng đồng Waorani, khuyến nghị phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tránh ăn các loài cá săn mồi có nguy cơ tích tụ độc tố cao.
Phát hiện loài trăn mới không chỉ mở rộng hiểu biết về đa dạng sinh học Amazon mà còn cung cấp dữ liệu quan trọng về sức khỏe hệ sinh thái và cộng đồng bản địa sống tại đây.
Theo Livescience
