Áp lực huy động buộc ngân hàng tăng lãi suất
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Quang Huy – chuyên gia Kinh tế Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi – nhận định, sau Tết xu hướng tăng của lãi suất huy động sẽ tiếp tục hiện hữu. Lãi suất cho vay theo đó cũng được điều chỉnh tăng theo hướng phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và duy trì hiệu quả kinh doanh của hệ thống ngân hàng.
Theo ông Huy, đây không đơn thuần là diễn biến mang tính chu kỳ, mà còn phản ánh quá trình tái cân bằng chiến lược của các tổ chức tín dụng khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, với nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn.
Sau giai đoạn cao điểm chi trả tiền mặt dịp Tết, dòng tiền dần quay lại ngân hàng. Tuy nhiên, ngay từ quý I, nhu cầu vốn cho sản xuất – kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng đã tăng tốc. Trong khi đó, định hướng tín dụng năm nay tiếp tục mở rộng có chọn lọc, ưu tiên lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ và hạ tầng chiến lược.
Lãi suất huy động ngân hàng được dự báo vẫn tăng sau Tết (ảnh: Tuân Nguyễn).
Để đáp ứng yêu cầu này, các ngân hàng buộc phải củng cố nguồn vốn ổn định, đặc biệt là vốn trung và dài hạn, nhằm đảm bảo an toàn thanh khoản và tuân thủ các chuẩn mực quản trị rủi ro ngày càng chặt chẽ. Điều này khiến mặt bằng lãi suất huy động khó giảm, thậm chí tiếp tục tăng nhẹ ở một số kỳ hạn.
Theo TS. Phạm Ngọc Hương Quỳnh – Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, tính đến đầu năm nay, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn đã tăng lên khoảng 6,8-7,5%/năm, cao hơn khoảng 1,2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.
Bà Quỳnh cho rằng, sự điều chỉnh này không chỉ xuất phát từ mục tiêu kiểm soát lạm phát, mà còn do cạnh tranh gay gắt về nguồn vốn. Khi vàng và bất động sản ghi nhận những đợt tăng giá mạnh, một phần dòng tiền có xu hướng dịch chuyển khỏi kênh tiết kiệm truyền thống. Để giữ chân người gửi tiền, các ngân hàng buộc phải điều chỉnh biểu lãi suất theo hướng hấp dẫn hơn.
Giữ cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định
Bà Quỳnh cho biết thêm, trong khi mặt bằng huy động tăng, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 vẫn được định hướng ở mức khoảng 15%, tương ứng lượng vốn bổ sung cho nền kinh tế ước tính gần 2,8 triệu tỷ đồng. Áp lực này càng lớn khi Việt Nam bước vào giai đoạn giải ngân cao điểm cho các dự án hạ tầng trọng điểm như cao tốc Bắc – Nam giai đoạn hai hay các trung tâm logistics quy mô lớn.
Bài toán đặt ra là làm sao để tăng huy động vốn nhưng không tạo cú sốc cho mặt bằng lãi suất cho vay.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, giải pháp nằm ở việc đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao hiệu quả hoạt động. Khi tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (dịch vụ ngân hàng, thanh toán, bảo hiểm, ngân hàng số…) tăng lên, áp lực phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất (NIM) sẽ giảm. Nhờ đó, ngân hàng có thể duy trì lãi suất cho vay ở mức hợp lý, nhất là với các lĩnh vực ưu tiên và doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh.
Ở tầm vĩ mô, mục tiêu không phải giữ lãi suất thấp bằng mọi giá, mà là xây dựng một mặt bằng lãi suất phản ánh đúng cung – cầu vốn và mức độ rủi ro của nền kinh tế. Lãi suất hợp lý sẽ góp phần phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, khuyến khích các dự án chất lượng và hạn chế dòng vốn mang tính đầu cơ.
Nhìn tổng thể, sự điều chỉnh lãi suất sau Tết diễn ra trong khuôn khổ chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt, hướng tới ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Khi hệ thống ngân hàng chủ động tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao quản trị rủi ro và đẩy mạnh chuyển đổi số, họ sẽ có đủ năng lực đồng hành cùng nền kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới.
“Vì vậy, xu hướng lãi suất tiết kiệm tăng sau Tết nhiều khả năng vẫn tiếp diễn trong ngắn hạn, song ở mức độ vừa phải và có chọn lọc. Với người gửi tiền, đây là tín hiệu tích cực khi kênh tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn. Với doanh nghiệp, điều quan trọng không chỉ là chi phí vốn, mà là khả năng tiếp cận nguồn vốn ổn định, phù hợp với kế hoạch sản xuất – kinh doanh trong năm mới”, ông Huy nói.
