Cần ‘nắn dòng’ tín dụng?

Lãi suất giảm nhưng không đồng nghĩa “tiền rẻ” quay lại

Trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Nguyễn Văn Lộc – Giám đốc chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa – cho biết, hiện thị trường ghi nhận làn sóng các ngân hàng thương mại điều chỉnh giảm lãi suất huy động .

Nếu như trước đó, lãi suất huy động từng chạm ngưỡng 7-8%/năm thì hiện nay, mức phổ biến đã giảm đáng kể. Cụ thể, kỳ hạn 6-9 tháng dao động quanh 3,5-4%/năm, trong khi kỳ hạn 12-18 tháng phổ biến ở mức 5,5-6%/năm. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất qua đêm và các kỳ hạn ngắn cũng giảm 0,2 – 0,5%, cho thấy áp lực thanh khoản đã phần nào được giải tỏa.

Tuy nhiên, TS. Lộc cho rằng, cần nhìn nhận rõ xu hướng giảm này mang tính điều tiết, không đồng nghĩa với việc nền kinh tế quay lại thời kỳ “tiền rẻ” như ở năm 2020-2021. Bối cảnh hiện tại đã thay đổi, khi áp lực lạm phát, tỷ giá và yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô vẫn hiện hữu. Do đó, chính sách tiền tệ đang được điều hành theo hướng thận trọng, linh hoạt.

“Điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự thay đổi trong định hướng dòng vốn tín dụng. Theo đó, tín dụng năm 2026 được xác định ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh , đặc biệt là những ngành tạo ra giá trị gia tăng thực như nông nghiệp, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao. Ước tính, khoảng 70-80% dư nợ toàn hệ thống hiện đang phục vụ trực tiếp cho các lĩnh vực này”, TS.Lộc nói.

Theo ông Lộc, đối với doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh, đây là tín hiệu tích cực. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, minh bạch, có đơn hàng ổn định sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn. Nhiều ngân hàng đã triển khai các gói tín dụng quy mô lớn, lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu; năng lượng và chuyển đổi số. Lãi suất cho vay đối với nhóm khách hàng này dự kiến sẽ tiếp tục giảm thông qua các chương trình ưu đãi.

Hạn chế vốn vào lĩnh vực rủi ro

PGS. TS. Nguyễn Văn Phương – Giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội – nhận định, ở chiều ngược lại, các lĩnh vực mang tính đầu cơ sẽ đối mặt nhiều thách thức hơn trong bối cảnh mới.

Trong lĩnh vực bất động sản, tín dụng đang được kiểm soát chặt, đặc biệt là với các dự án không phục vụ nhu cầu ở thực hoặc chưa hoàn thiện pháp lý. Những nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính cao sẽ gặp khó khăn hơn khi tiếp cận vốn, đồng thời phải chịu mức lãi suất cao hơn và điều kiện vay khắt khe hơn. Điều này buộc nhiều nhà đầu tư phải tái cơ cấu danh mục, giảm tỷ lệ vay nợ , thậm chí bán bớt tài sản để giảm áp lực tài chính.

Tương tự, tín dụng cho đầu tư chứng khoán cũng không còn dễ dàng như trước. Các quy định hạn chế cho vay margin hay cầm cố cổ phiếu với tỷ lệ cao vẫn được duy trì nhằm tránh việc dòng vốn ngân hàng bị sử dụng để đẩy giá tài sản lên mức không bền vững. Trong bối cảnh lãi suất chưa giảm sâu, việc vay vốn để đầu tư vào các tài sản rủi ro vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ và không phù hợp với định hướng điều hành.

“Đối với người gửi tiền, việc lãi suất huy động giảm có thể khiến kênh tiết kiệm kém hấp dẫn hơn so với trước. Tuy nhiên, nếu xét trong tương quan với lạm phát, lãi suất thực vẫn duy trì ở mức dương. Trong bối cảnh các kênh đầu tư như vàng, bất động sản hay chứng khoán còn biến động mạnh, gửi tiết kiệm tại các ngân hàng uy tín vẫn là lựa chọn an toàn đối với phần lớn người dân”, ông Phương nói.

Theo ông Phương, từ góc độ chính sách, xu hướng lãi suất hạ nhiệt đi kèm với việc tái định hướng dòng vốn là bước đi cần thiết. Cơ quan điều hành đang theo đuổi mục tiêu ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính, đồng thời vẫn hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Về phía các ngân hàng thương mại, việc nâng cao tiêu chuẩn cho vay và sàng lọc khách hàng sẽ góp phần cải thiện chất lượng tín dụng, hạn chế rủi ro nợ xấu trong dài hạn.

“Thông điệp gửi tới doanh nghiệp và nhà đầu tư là khá rõ ràng: Thời kỳ vốn rẻ , dễ tiếp cận đã qua. Trong bối cảnh mới, chỉ những doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả thực sự, quản trị tốt và minh bạch tài chính mới có thể tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý. Ngược lại, các chiến lược đầu tư dựa vào đòn bẩy tài chính cao, đặc biệt là trong các lĩnh vực đầu cơ, sẽ ngày càng khó triển khai”, ông Phương nói.

Ông Phương cho rằng, đây cũng là thời điểm để doanh nghiệp chủ động tái cấu trúc tài chính, giảm phụ thuộc vào vốn vay ngắn hạn, tăng cường vốn chủ sở hữu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.