Cựu binh Mỹ tham chiến ở Ukraine
Matthew, một cựu binh thuộc lực lượng đặc nhiệm Mỹ từng phục vụ tại Ukraine, đã dành phần lớn thời gian của mình để hỗ trợ phát triển năng lực máy bay không người lái cánh cố định.
Nhớ lại những ngày cuối cùng của trận chiến Bakhmut, ông kể rằng đã nhiều lần nằm ngửa giữa đêm, sử dụng kính nhìn đêm để quan sát những chiếc máy bay không người lái bay ở độ cao lớn phía trên đầu.
“Tôi liên lạc về sở chỉ huy để kiểm tra và không chiếc nào trong số đó là của chúng tôi cả”, ông kể với Forbes.
Đối với Matthew, trải nghiệm đó cho thấy chiến trường đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Máy bay không người lái không còn chỉ thực hiện nhiệm vụ quan sát mà còn trực tiếp chỉ thị mục tiêu cho hỏa lực pháo binh. Nếu trước đây, các tay súng bắn tỉa chủ yếu tập trung tránh bị binh lính đối phương phát hiện, thì giờ đây họ ngày càng phải tìm cách né tránh máy bay không người lái.
Tuy nhiên, bản thân máy bay không người lái chỉ là một phần của câu chuyện.
Cựu binh Mỹ huấn luyện các xạ thủ bắn tỉa thuộc Trung đoàn Đặc nhiệm số 3 của Ukraine. Ảnh: Bryan Pickens
Theo nhiều cựu chiến binh, bài học lớn nhất từ Ukraine không đơn thuần là tầm quan trọng của máy bay không người lái, mà là thực tế rằng những thể chế có khả năng thích ứng nhanh đang nắm giữ lợi thế quyết định trước những thể chế không thể thay đổi kịp thời.
Các máy bay không người lái tình báo, giám sát và trinh sát giúp các đơn vị nhỏ có được góc nhìn từ trên cao xuống chiến trường, cho phép phát hiện mục tiêu, xác định vị trí hỏa lực và điều chỉnh các cuộc tấn công gần như theo thời gian thực. Trong khi đó, các máy bay không người lái tấn công mang lại năng lực hỏa lực chính xác mà trước đây chỉ có thể đạt được bằng những hệ thống vũ khí đắt đỏ hơn nhiều.
Bryan Pickens, cựu lính đặc nhiệm của quân đội Mỹ từng chiến đấu cùng lực lượng đặc nhiệm Ukraine, cho rằng tác động của sự thay đổi này vượt xa phạm vi của riêng máy bay không người lái.
“Năng lực trong xung đột chỉ có thể được nâng cao thông qua tiến bộ công nghệ kết hợp với huấn luyện bài bản dựa trên kinh nghiệm chiến đấu”, ông nói. “Nếu không có huấn luyện, mọi ý tưởng và công nghệ đều trở nên vô nghĩa.”
Những bài học từ Ukraine
Việc Ukraine phụ thuộc ngày càng nhiều vào máy bay không người lái tăng tốc trong trận chiến Avdiivka, khi nguồn đạn pháo trở nên khan hiếm và gói viện trợ quân sự của Mỹ bị đình trệ tại Quốc hội. Trong bối cảnh đó, Ukraine ngày càng sử dụng máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV) để thay thế cho hỏa lực truyền thống.
Ông Pickens nhận định: “Dù người Mỹ có muốn thừa nhận hay không, Ukraine đang đi trước chúng ta trong việc sử dụng công nghệ hiện đại như một phần của cách tiếp cận toàn diện đối với chiến tranh. Từ cấp độ chiến lược đến chiến thuật, họ đang đổi mới về học thuyết và công nghệ nhanh hơn bất kỳ ai trên thế giới.”
Ngành công nghiệp máy bay không người lái của Ukraine đã phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc. Theo Kyiv Post, các ước tính độc lập cho thấy Ukraine đã sản xuất khoảng 4 triệu máy bay không người lái trong năm 2025 và có thể đạt mức 5-6 triệu chiếc vào năm 2026.
Binh sĩ Ukraine điều khiển uav. Ảnh: David Kirichenko
Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đặt mục tiêu nâng sản lượng lên khoảng 10 triệu máy bay không người lái trong năm 2026. Các quan chức Ukraine thậm chí cho rằng công suất cuối cùng có thể đạt 20 triệu chiếc nếu được đầu tư bổ sung.
Joseph Gagnard, cựu binh lực lượng đặc nhiệm Lục quân Mỹ cho rằng thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở khả năng thích ứng của các thể chế Mỹ để khai thác hiệu quả công nghệ đó.
Theo Gagnard, thách thức này không chỉ giới hạn trong học thuyết quân sự mà còn liên quan đến hoạt động mua sắm quốc phòng, cơ chế hợp đồng và chính sách công nghiệp.
Ngành công nghiệp máy bay không người lái của Ukraine phát triển dựa trên quá trình thử nghiệm liên tục với tốc độ rất nhanh. Những ý tưởng hiệu quả được nhân rộng ngay lập tức, còn những ý tưởng thất bại nhanh chóng bị loại bỏ. Theo Gagnard, tốc độ đó vẫn rất khó đạt được trong phần lớn các cơ quan quốc phòng Mỹ.
Nguồncafef.vn
