Ngân hàng Nhà Nước mới đây đã cập nhật số liệu tài khoản tiền gửi thanh toán của cá nhân tại thời điểm cuối quý 4/2025.
Theo đó, số lượng tài khoản thanh toán cá nhân đã lên 232.551 tài khoản. Đây là những tài khoản tiền gửi không kỳ hạn đang hoạt động của cá nhân mở tại ngân hàng để sử dụng các dịch vụ thanh toán do ngân hàng cung ứng (như dịch vụ thẻ, dịch vụ thanh toán bằng các phương tiện thanh toán không tiền mặt ngoài thẻ).
Tổng số dư tiền gửi trên các tài khoản thanh toán cá nhân đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Đây là nguồn tiền có lãi suất rất thấp, thậm chí gần bằng 0 tại nhiều ngân hàng, do chủ yếu được sử dụng cho mục đích thanh toán hàng ngày thay vì tích lũy.
Trước đó, số dư tài khoản thanh toán lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu tỷ vào quý 1/2022 rồi lại quay đầu giảm do lãi suất tiền gửi có kỳ hạn tăng mạnh. Đến quý 4/2023, số dư tiền gửi thanh toán đã trở lại trên mốc 1 triệu tỷ và duy trì tăng trưởng cho đến nay.
Khác với tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, tiền gửi thanh toán chủ yếu được người dân duy trì trong tài khoản để phục vụ nhu cầu chi tiêu và thanh toán hàng ngày như chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến, quét QR, sử dụng thẻ hoặc các dịch vụ ngân hàng số.
Vì vậy, phần lớn khách hàng không gửi tiền vào các tài khoản này với mục đích hưởng lãi. Trên thực tế, lãi suất tiền gửi không kỳ hạn hiện ở mức rất thấp, tại nhiều ngân hàng chỉ dao động khoảng 0,1–0,2%/năm. Chẳng hạn, Vietcombank hiện niêm yết lãi suất tiền gửi không kỳ hạn ở mức 0,1%/năm, gần như không đáng kể so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn.
Do đó, số dư tiền gửi thanh toán hơn 1,3 triệu tỷ đồng chủ yếu phản ánh lượng tiền phục vụ giao dịch trong nền kinh tế, gắn với xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt và sự phát triển của ngân hàng số, thay vì là khoản tiền nhàn rỗi mà người dân gửi vào ngân hàng để tìm kiếm lợi tức.
Số liệu của Ngân hàng Nhà nước cho biết, hiện gần 87% người trưởng thành ở Việt Nam đã có tài khoản ngân hàng. Nhiều nhà băng ghi nhận tỷ lệ giao dịch trên kênh số chiếm trên hơn 95%. Trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hàng năm, giao dịch qua kênh Internet tăng tương ứng 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; giao dịch qua kênh điện thoại di động tăng tương ứng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; giao dịch qua kênh QR Code tăng tương ứng 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị (vượt các mục tiêu đề ra)
Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) cho hay, sự phổ cập của các phương thức thanh toán điện tử đang thay thế cho tiền mặt trong đời sống hàng ngày của người dân và doanh nghiệp.
Trong năm 2025, giao dịch thanh toán trực tuyến ghi nhận mức tăng trưởng hơn 25% về số lượng so với năm 2024. Trong khi đó, giao dịch rút tiền trên ATM tiếp tục xu hướng giảm, với mức giảm 29% về số lượng và 26% về giá trị, phản ánh xu thế chuyển dịch sang các phương thức thanh toán tiện lợi hơn như chuyển tiền nhanh NAPAS247, thanh toán bằng mã VietQR,
Trước đó, NAPAS cho biết, giao dịch rút tiền ATM năm 2023 giảm 16,9% về số lượng và 19,5% về giá trị; năm 2024 giảm 19,5% về số lượng.
Đối với hoạt động kinh doanh của các ngân hàng, nguồn tiền gửi thanh toán tăng trưởng mạnh mẽ có ý nghĩa quan trọng bởi đây là nguồn vốn chi phí thấp. Tỷ lệ CASA (tiền gửi thanh toán (tiền gửi không kỳ hạn)/tổng tiền gửi khách hàng) càng cao thì ngân hàng càng có lợi thế tối ưu chi phí vốn, cải thiện biên lãi ròng (NIM) và gia tăng lợi nhuận. Nhưng ngược lại nếu tỷ lệ CASA sụt giảm cũng sẽ gây áp lực lên NIM của ngân hàng.
Bên cạnh tiền gửi thanh toán của cá nhân, hệ thống ngân hàng còn ghi nhận tiền gửi thanh toán của doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nguồn tiền từ khách hàng cá nhân thường ổn định hơn, trong khi tiền gửi của doanh nghiệp có thể biến động mạnh theo chu kỳ sản xuất – kinh doanh hoặc yếu tố mùa vụ.
