Lạng Sơn: Kích hoạt phong trào toàn dân bảo vệ môi trường

Nền tảng vững chắc từ giai đoạn 2021 – 2025

Theo UBND tỉnh Lạng Sơn, xác định bảo vệ môi trường là trụ cột song hành cùng phát triển kinh tế – xã hội, giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tạo chuyển biến rõ nét cả về quản lý lẫn thực tiễn.

Vận động đồng bào nâng cao ý thức về bảo vệ môi trường. Ảnh: CTV

Trước hết, tỉnh tập trung hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách và quy hoạch môi trường. Các chương trình hành động được xây dựng theo hướng cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, kiểm soát ô nhiễm và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đây được xem là “khung xương sống” giúp công tác bảo vệ môi trường đi vào nền nếp, tránh tình trạng xử lý bị động, manh mún.

Trên thực tế, tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại cả khu vực đô thị và nông thôn từng bước được nâng lên. Hệ thống thu gom rác thải được mở rộng, đặc biệt tại các khu dân cư tập trung, góp phần giảm thiểu tình trạng rác thải tồn đọng gây ô nhiễm môi trường. Song song đó, công tác quản lý chất thải công nghiệp và y tế cũng được siết chặt, hạn chế nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường.

Một điểm sáng đáng chú ý là việc đẩy mạnh xử lý nước thải tại các khu, cụm công nghiệp. Nhiều dự án hạ tầng môi trường được đầu tư, nâng cấp, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp gắn với bảo vệ môi trường. Việc tăng cường giám sát các nguồn xả thải có nguy cơ cao giúp cơ quan chức năng chủ động phát hiện, xử lý vi phạm từ sớm, giảm thiểu tác động lan rộng.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng được triển khai sâu rộng và có chiều sâu hơn. Không chỉ dừng ở phổ biến pháp luật, các chương trình đã đi vào thay đổi hành vi, như phân loại rác tại nguồn, hạn chế rác thải nhựa dùng một lần, xây dựng nếp sống “xanh – sạch – văn minh”. Từ khu dân cư, trường học đến cơ quan, đơn vị, ý thức bảo vệ môi trường dần trở thành thói quen thường nhật.

Đáng chú ý, nhiều địa phương đã hình thành mô hình cộng đồng tham gia giám sát môi trường. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà trở thành chủ thể tham gia, góp phần phát hiện và phản ánh kịp thời các hành vi gây ô nhiễm. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo sự đồng thuận xã hội.

Trong lĩnh vực sản xuất, Lạng Sơn tăng cường kiểm tra, giám sát tại các khu, cụm công nghiệp, cơ sở khai thác khoáng sản và các ngành có nguy cơ ô nhiễm cao. Doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư công nghệ sạch, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng nguyên liệu. Nhiều cơ sở đã từng bước chuyển đổi dây chuyền sản xuất theo hướng giảm phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Song hành với phát triển công nghiệp, tỉnh cũng chú trọng bảo vệ tài nguyên rừng, đất và nguồn nước. Các biện pháp xử lý vi phạm trong khai thác khoáng sản trái phép, xả thải không đúng quy định được tăng cường. Hoạt động trồng cây xanh, phục hồi cảnh quan sinh thái được đẩy mạnh, đặc biệt tại những khu vực chịu tác động từ hoạt động sản xuất và xây dựng.

Công tác quan trắc và cảnh báo môi trường cũng có bước tiến rõ rệt. Hệ thống theo dõi chất lượng môi trường được củng cố, giúp cơ quan quản lý chủ động phát hiện nguy cơ ô nhiễm ngay từ sớm, từ xa, hạn chế phát sinh sự cố lớn.

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021 – 2025 không chỉ cải thiện diện mạo môi trường đô thị và nông thôn, mà còn củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào định hướng phát triển bền vững của tỉnh. Đây chính là nền tảng quan trọng để Lạng Sơn bước vào giai đoạn tăng tốc mới.

Năm 2026, lan tỏa phong trào toàn dân bảo vệ môi trường

Trên nền tảng đã đạt được, năm 2026, UBND tỉnh Lạng Sơn tiếp tục nâng tầm công tác bảo vệ môi trường với trọng tâm là phát động phong trào toàn dân tham gia, gắn với triển khai Kế hoạch số 116/KH-UBND thực hiện Nghị quyết số 394/NQ-CP của Chính phủ.

Điểm nổi bật của kế hoạch là đặt ra các mục tiêu cụ thể, mang tính định lượng rõ ràng đến năm 2030. Theo đó, 100% xã, phường sẽ duy trì “Ngày chủ nhật xanh” hàng tuần; 100% phường và 90% xã tổ chức phân loại rác thải tại nguồn; 99% rác thải sinh hoạt đô thị và 90% rác thải nông thôn được thu gom, xử lý theo quy định. Đồng thời, toàn bộ khu dân cư sẽ đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hương ước, quy ước, tạo cơ sở pháp lý và xã hội để duy trì lâu dài.

Đáng chú ý, kế hoạch không chỉ dừng ở tuyên truyền mà hướng tới thay đổi hành vi trên diện rộng, với sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị. 100% cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đoàn viên, hội viên được yêu cầu gương mẫu thực hiện, từ đó lan tỏa đến cộng đồng.

Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh xác định 3 đề án ưu tiên. Thứ nhất là triển khai phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường, tập trung vào giảm thiểu, phân loại, thu gom, tái chế và xử lý rác thải. Thứ hai là xử lý, cải tạo các bãi chôn lấp rác thải không hợp vệ sinh, các khu vực ô nhiễm kéo dài. Thứ ba là đầu tư, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị phục vụ phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý rác thải sau phân loại.

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Lạng Sơn là chuyển từ “quản lý” sang “quản trị môi trường”, trong đó người dân và doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm. Việc xây dựng các mô hình tự quản tại khu dân cư, kết hợp với cơ chế giám sát và chế tài phù hợp, được kỳ vọng sẽ tạo ra sự thay đổi bền vững, không mang tính phong trào ngắn hạn.

Song song đó, tỉnh tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi xanh trong sản xuất. Doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng công nghệ sạch, mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và tối ưu hóa sử dụng tài nguyên. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế chung, đồng thời giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Việc đầu tư hạ tầng môi trường cũng được xác định là yếu tố then chốt. Không chỉ dừng ở mở rộng hệ thống thu gom, tỉnh hướng tới xây dựng chuỗi xử lý rác thải đồng bộ, từ phân loại tại nguồn đến tái chế và xử lý cuối cùng. Điều này giúp giảm áp lực cho các bãi chôn lấp, đồng thời tận dụng nguồn tài nguyên từ rác thải.

Có thể thấy, bước sang năm 2026, Lạng Sơn không chỉ tiếp tục duy trì những kết quả đã đạt được, mà còn chủ động nâng tầm bằng cách phát động phong trào toàn dân, tạo sức lan tỏa rộng khắp. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh bảo vệ môi trường không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.