Trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa do căng thẳng Trung Đông, Nhật Bản đang khẩn trương xoay trục chiến lược năng lượng. Hai tàu chở dầu từ Trung Đông không đi qua tuyến Hormuz dự kiến cập cảng trong thời gian tới, đánh dấu nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào “điểm nghẽn” nguy hiểm nhất thế giới.
Theo Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Ryosei Akazawa, các tàu này đều khởi hành từ ngày 1/3, chỉ 1 ngày sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran.
Trong đó, tàu đầu tiên xuất phát từ cảng Yanbu của Saudi Arabia, nằm bên bờ Biển Đỏ và cập bến một cơ sở của Taiyo Oil tại tỉnh Ehime hôm 21/3. Đây là chuyến tàu đầu tiên kể từ khi chiến sự nổ ra có thể đưa dầu tới Nhật mà không cần đi qua eo biển Hormuz.
Tuyến hành trình từ Yanbu cho phép tàu đi qua eo Bab al-Mandab và vịnh Aden để tiến ra Ấn Độ Dương, hoàn toàn tránh Hormuz, khu vực hiện đã bị Iran kiểm soát chặt chẽ. Tàu thứ 2 khởi hành từ Fujairah (UAE), một cảng nằm ngoài eo Hormuz, dự kiến đến Nhật vào ngày 5/4. Ước tính, 2 tàu này chở khoảng hơn 4 triệu thùng dầu.
Ngoài ra, một tàu khác chở nhiên liệu từ ngoài Trung Đông cũng cập cảng vào ngày 25/4.
Dù các chuyến hàng này đã được lên kế hoạch từ trước, giới chức Nhật Bản cho biết nước này đang tích cực mở rộng các tuyến vận chuyển không đi qua Hormuz.
Ông Akazawa nhấn mạnh: “Chúng tôi đang nỗ lực tối đa để đảm bảo thêm các nguồn cung thay thế.”
Áp lực đối với Nhật Bản là rất lớn khi nguồn nhập khẩu dầu dự kiến sẽ sụt giảm mạnh từ cuối tháng 3 do tàu không thể đi qua eo biển Hormuz. Giá dầu biến động mạnh và lo ngại thiếu hụt nguồn cung đã buộc chính phủ nước này triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp.
Đáng chú ý, Tokyo đã khởi động đợt xả kho dự trữ dầu lớn nhất trong lịch sử, với tổng quy mô khoảng 80 triệu thùng, phối hợp cùng nỗ lực toàn cầu 400 triệu thùng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Từ ngày 16/3, Nhật Bản đã bắt đầu giải phóng lượng dự trữ tư nhân tương đương 15 ngày tiêu thụ.
Không dừng lại ở đó, chính phủ sẽ lần thứ hai trong lịch sử khai thác kho dự trữ quốc gia, với kế hoạch xả lượng dầu tương đương một tháng tiêu thụ bắt đầu từ thứ Năm. Tokyo cũng dự kiến sử dụng nguồn dự trữ chung với các quốc gia sản xuất dầu, tương đương khoảng 5 ngày tiêu thụ. Các hợp đồng mua bán với đối tác đã được các nhà máy lọc dầu trong nước ký kết và việc giải phóng nguồn dầu này dự kiến bắt đầu ngay trong tháng 3.
Song song với việc đảm bảo nguồn cung, Nhật Bản cũng phải đối phó với áp lực giá cả trong nước. Giá xăng đã tăng lên mức kỷ lục 190,8 yên/lít trên toàn quốc, buộc chính phủ phải triển khai chương trình trợ giá nhằm giữ giá ở mức khoảng 170 yên/lít.
Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cho biết chính phủ sẽ sử dụng khoảng 800,7 tỷ yên từ quỹ dự phòng ngân sách năm tài khóa 2025 để tài trợ cho chương trình này, bổ sung vào khoản 280 tỷ yên đã được chi trước đó.
Theo Japan Times
