Quyết định này được xem là khép lại một chương dài của những bất định chưa từng có tiền lệ bủa vây ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới…
Ngày 30/1, Tổng thống Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh làm người kế nhiệm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell – người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5/2026. Quyết định này được xem là khép lại một chương dài của những bất định chưa từng có tiền lệ bủa vây ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới.
Quy trình lựa chọn vị chủ tịch tiếp theo cho Fed chính thức khởi động vào mùa hè năm ngoái, song thực chất đã bắt đầu sớm hơn nhiều, bởi ông Trump ngay từ nhiệm kỳ tổng thống trước đã không ngừng chỉ trích Fed và ông Powell vì không hạ lãi suất nhanh và mạnh hơn. Khi trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, ông Trump đã đẩy mạnh chiến dịch gây sức ép lên Fed và người đứng đầu cơ quan này, thậm chí đã có thời điểm bày tỏ ý định cách chức ông Powell.
“Tôi đã biết ông Kevin từ lâu, và tôi không có gì nghi ngờ về việc ông ấy sẽ trở thành một trong những vị Chủ tịch Fed tuyệt vời, thậm chí là tuyệt vời nhất”, ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social khi công bố sự lựa chọn của mình.
Việc ông Warsh, 55 tuổi, được đề cử làm chủ tịch Fed, được giới phân tích dự báo sẽ không gây xáo trộn trên thị trường tài chính, bởi ông đã có kinh nghiệm làm việc tại Fed và Phố Wall cho rằng ông sẽ không phải lúc nào cũng làm theo ý muốn của ông Trump.
“Ông ấy có được sự tôn trọng và tin tưởng của thị trường tài chính. Không có một người nào được chọn cho cương vị này mà lại không giảm lãi suất ngắn hạn. Nhưng tôi tin rằng về dài hạn, ông ấy sẽ là một ứng viên đáng tin cậy”, Giám đốc đầu tư David Bahnsen của công ty The Bahnsen Group nói với hãng tin CNBC.
Với sự đề cử của Tổng thống Trump, ông Warsh sẽ cần được Thượng viện Mỹ phê chuẩn để chính thức trở thành Chủ tịch Fed. Nếu nhận được sự phê chuẩn đó, ông sẽ tiếp quản cương vị nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất vào thế giới vào tháng 5 tới, khi ông Powell kết thúc nhiệm kỳ 8 năm ở ghế này.
Việc Fed giảm lãi suất 3 lần liên tiếp trong năm 2025 vẫn không đủ để khiến ông Trump hài lòng. Trong tháng 1 này, Bộ Tư pháp Mỹ đã khởi động một cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell liên quan đến vấn đề chi phí dự án cải tạo trụ sở Fed. Ông Powell gọi cuộc điều tra này là cái cớ để gây sức ép lên ông và Fed về vấn đề lãi suất.
Quyết định đề cử ông Warsh cho ghế chủ tịch Fed được đưa ra vào một trong những thời điểm khó khăn nhất của Fed trong nhiều thập kỷ trở lại đây. Trong bối cảnh cuộc chiến chống lạm phát chưa hoàn tất và khối nợ công khổng lồ của Chính phủ liên bang không ngừng tăng, Fed còn đương đầu sức ép chính trị về chính sách tiền tệ – cuộc khủng hoảng đặt ra câu hỏi liệu vị thế độc lập của Fed, yếu tố quyết định uy tín của cơ quan này, có lung lay.
Ngoài ra, nếu trở thành người đứng đầu Fed, ông Warsh cũng có thể gặp khó khăn trong việc tạo ra một sự đồng thuận trong Fed để điều hành chính sách tiền tệ, bởi trong hàng ngũ các quan chức Fed thời gian gần đây thiếu sự nhất quán về đường đi của lãi suất.
Đã có thời điểm, cuộc đua tới ghế chủ tịch Fed có tới 11 ứng cử viên, từ các quan chức và cựu quan chức Fed, cho tới các nhà kinh tế học có tên tuổi và những nhân vật chuyên nghiệp trong giới tài chính Phố Wall. Quy trình phỏng vấn các ứng viên này được dẫn đầu bởi Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent. Sau một quá trình sàng lọc, chỉ còn 4 ứng viên được cho là xuất sắc nhất, gồm Thống đốc Fed Christopher Waller, Giám đốc đầu tư trái phiếu Rick Rieder của công ty BlackRock, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia (NEC) Kevin Hassett, và ông Warsh.
Những ngày gần đây, đã có những đồn đoán rằng ông Rieder sẽ được chọn, nhưng cuối cùng, ông Trump đã đề cử ông Warsh – người từng là một thành viên của Hội đồng Thống đốc Fed trong thời gian từ 2006-2011.
Ông Warsh là thống đốc trẻ nhất trong lịch sử Fed, khi đảm nhiệm vị trí này ở tuổi 35. Trước đó, ông là một trợ lý kinh tế trong chính quyền Tổng thống George W. Bush và từng làm việc tại ngân hàng đầu tư Morgan Stanley. Ông tốt nghiệp Đại học Stanford và Trường Luật Đại học Harvard. Vợ ông là bà Jane Lauder, con gái tỷ phú ngành mỹ phẩm Ronald Lauder – một nhà tài trợ lớn của Đảng Cộng hòa.
Trong thời gian xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009, ông Warsh đã sát cánh với Chủ tịch Fed khi đó là ông Ben Bernanke để ứng phó với khủng hoảng và tiếp đó là suy thoái kinh tế. Trong cuốn hồi ký của mình, ông Bernanke viết rằng ông Warsh là “một trong những cố vấn gần cận và đáng tin cậy nhất của tôi” và “hiểu biết về chính trị và thị trường, cùng nhiều mối liên hệ của ông ấy với Phố Wall có giá trị vô cùng to lớn”.
Giới phân tích dự báo việc phê chuẩn ông Warsh cho ghế Chủ tịch Fed có thể sẽ gặp một số trở ngại. Thượng nghị sỹ Cộng hòa Thom Tillis từ bang North Carolina đã cảnh báo sẽ chặn bất kỳ ứng viên cho tới khi cuộc điều tra nhằm vào ông Powell kết thúc.
“Ông Kevin Warsh là một ứng viên đáp ứng đủ tiêu chuẩn, với hiểu biết sâu sắc về chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp đang điều tra hình sự đối với Chủ tịch Jerome Powell dựa trên nội dung một cuộc điều trần mà không một người có lý trí nào lại xem là chứa đựng ý định phạm tội”, ông Tillis viết trên mạng xã hội X, bênh vực ông Powell. Vị nghị sỹ khẳng định sẽ chỉ phê chuẩn ứng viên cho ghế chủ tịch Fed chừng nào cuộc điều tra nhằm vào ông Powell được giải quyết hoàn toàn và minh bạch.
Việc hoạch định chính sách của Fed hiện nay đang đứng trước một tình thế “tiến thoái lưỡng nan”: lạm phát đã giảm nhưng còn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2%, thị trường lao động tăng trưởng chậm lại nhưng không suy yếu quá mức. Thị trường hiện đặt cược rằng dù ai trở thành chủ tịch tiếp theo của Fed, cơ quan này cũng sẽ có hai đợt giảm lãi suất trong năm 2026.
Thông thường, các chủ tịch Fed khi mãn nhiệm sẽ rút khỏi tất cả các vị trí khác tại Fed. Nhưng câu chuyện lần này có thể khác. Sau khi kết thúc nhiệm kỳ chủ tịch, ông Powell vẫn còn hai năm trong nhiệm kỳ thống đốc, và ông có thể chọn tiếp tục ở lại để chống lại việc ông Trump gây ảnh hưởng lên Fed.
-An Huy
