Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục bộc lộ nhiều điểm nghẽn khi có tới 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương đạt mức thấp hơn bình quân cả nước. Thực trạng này cho thấy áp lực lớn trong việc hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tháo gỡ vướng mắc và siết chặt kỷ luật thực thi…
Bộ tài chính
vừa báo cáo về tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư
công nguồn ngân sách nhà nước lũy kế đến hết ngày 15/4/2026.
Bộ Tài chính cho biết, tính đến ngày 15/4/2026, tổng số vốn đầu tư công từ
ngân sách nhà nước đã được giải ngân đạt 127.390,6 tỷ đồng, tương ứng 12,6% kế
hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao.
Trong số các đơn vị thực hiện, có 7 bộ, cơ quan
trung ương và 16 địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân đạt hoặc vượt mức bình
quân chung của cả nước.
Một số đơn vị nổi bật gồm các bộ như Quốc phòng, Công
Thương, Công an, cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái
Nguyên, Hà Tĩnh…
Ngược lại, vẫn còn số lượng lớn đơn vị có tiến
độ giải ngân thấp. Cụ thể, 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương chưa đạt
mức trung bình chung.
Đáng chú ý, một số đơn vị gần như chưa giải ngân hoặc tỷ
lệ rất thấp (dưới 1%) như Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ngân hàng Nhà
nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Truyền hình Việt
Nam…
Phát biểu tại hội nghị về thúc đẩy giải ngân đầu tư công ngày 24/4, Thứ trưởng
Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho rằng tình trạng chậm tiến độ xuất phát từ cả hai phía khách quan và chủ quan.
Tổng vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước được giao là 1.013.443,4 tỷ đồng; bao gồm vốn ngân sách trung ương là 363.216,8 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng. So với kế hoạch ban đầu, vốn trung ương đã được bổ sung thêm 18.095,4 tỷ đồng.
(Báo cáo của Bộ Tài chính)
Theo đó, các yếu tố khách quan như giá vật liệu biến động, vướng
mắc cơ chế, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và điều kiện thời tiết đã tác
động không nhỏ đến tiến độ thi công.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, nguyên nhân nội tại vẫn đóng vai
trò chủ yếu.
Cụ thể, việc lập kế hoạch chưa sát thực tế, phân bổ vốn còn dàn trải;
nhiều dự án chưa hoàn tất thủ tục nhưng vẫn được bố trí vốn. Bên cạnh đó, công
tác giải phóng mặt bằng thiếu quyết liệt, sự phối hợp giữa các đơn vị chưa hiệu
quả, năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế. Một bộ phận cán bộ còn tâm lý né
tránh trách nhiệm, ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Ngoài ra, nguồn cung vật liệu xây dựng chưa
đáp ứng kịp nhu cầu trong bối cảnh nhiều dự án được triển khai đồng loạt cũng
là một trở ngại đáng kể đến tiến độ
thi công và giải ngân, Thứ trưởng
Bộ Tài chính cho biết.
Để cải thiện tình hình, Bộ Tài
chính kiến nghị các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh việc phân bổ chi tiết kế
hoạch vốn, đồng thời chủ động điều chỉnh vốn giữa các dự án nhằm ưu tiên những
công trình có khả năng giải ngân tốt. Các đơn vị chưa hoàn tất phân bổ vốn
trung ương trước ngày 15/5/2026 phải báo cáo phương án xử lý và gửi Bộ Tài chính trước ngày 20/5/2026.
Cùng với đó, yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư được đặt ra xuyên
suốt, từ khâu chuẩn bị đến vận hành dự án. Công tác kiểm tra, giám sát cần được
siết chặt nhằm đảm bảo kỷ luật tài chính và hạn chế thất thoát, lãng phí.
Về kế hoạch đầu tư công trung hạn
giai đoạn 2026–2030, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ Việt Nam ban hành Chỉ thị
về quản lý và sử dụng vốn gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội. Sau khi
Chỉ thị được ban hành, các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm việc lựa
chọn danh mục dự án trên cơ sở hiệu quả, gửi phương án về Bộ Tài chính trước
ngày 6/5/2026 để tổng hợp, trình Chính phủ.
Đối với những vướng mắc trong
giải phóng mặt bằng, các địa phương cần tập trung tháo gỡ, đồng thời tăng cường
vận động người dân để tạo sự đồng thuận. Song song đó, việc kiểm soát giá vật
liệu xây dựng cũng phải được tăng cường nhằm tránh tình trạng đầu cơ, tăng giá
bất hợp lý. Theo đó, các địa phương cần công bố giá vật liệu, chỉ số
giá xây dựng định kỳ hằng tháng hoặc sớm hơn khi cần thiết
Với các dự án quan trọng quốc gia, đặc biệt
trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, yêu cầu được đặt ra là tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy
nhanh tiến độ thi công, đồng thời khẩn trương chuẩn bị đầu tư các dự án lớn như
tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các
tuyến đường sắt kết nối Việt Nam – Trung Quốc.
Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc hoàn
thiện cơ chế, chính sách và cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản,
minh bạch, qua đó rút ngắn thời gian triển khai và nâng cao hiệu quả sử dụng
vốn đầu tư công trong thời gian tới.
-Hoàng Sơn
