Giữa lúc chiến sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giới chức năng lượng Saudi Arabia đang đối mặt với một bài toán khó, đó là giá dầu có thể tăng cao đến mức nào và điều đó sẽ kéo theo những hệ lụy gì cho chính quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới.
Ước tính mới nhất từ nội bộ ngành dầu mỏ nước này cho thấy một kịch bản đáng lo ngại. Nếu gián đoạn nguồn cung kéo dài đến cuối tháng 4, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 180 USD/thùng.
Thoạt nhìn, đây dường như là “món hời” với một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu dầu như Saudi Arabia. Tuy nhiên, thực tế lại phức tạp hơn nhiều. Giá dầu tăng quá nhanh và quá cao có thể khiến người tiêu dùng toàn cầu buộc phải thay đổi hành vi, cắt giảm sử dụng năng lượng, thậm chí chuyển sang các nguồn thay thế trong dài hạn. Rủi ro lớn hơn là cú sốc giá năng lượng có thể đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái, qua đó làm sụt giảm nhu cầu dầu, điều mà bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng muốn tránh.
Các chuyên gia nhận định Saudi Arabia không muốn một đợt tăng giá đột biến như vậy xảy ra. Điều mà nước này hướng tới là một mức giá tăng vừa phải, đi kèm với thị phần ổn định. Trong bối cảnh chiến sự, Riyadh cũng không muốn bị nhìn nhận là bên hưởng lợi từ một cuộc xung đột mà họ không khởi xướng.
Thực tế, các cuộc tấn công gần đây nhằm vào cơ sở năng lượng trong khu vực đã khiến thị trường biến động mạnh. Sau khi Israel nhắm đến mỏ khí South Pars của Iran, Tehran đã đáp trả bằng việc tấn công các cơ sở năng lượng tại Ras Laffan của Qatar và một số hạ tầng tại Saudi Arabia, trong đó có Yanbu – điểm cuối của tuyến đường ống giúp nước này vận chuyển dầu tránh eo biển Hormuz.
Các cuộc tấn công liên tiếp vào tàu thuyền cũng khiến tuyến vận tải qua eo biển này gần như tê liệt, trong khi đây là nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Giá dầu dầu thô Brent đã có lúc vọt lên gần 119 USD/thùng trước khi hạ nhiệt nhẹ. Tuy nhiên, nhiều chỉ báo thị trường cho thấy xu hướng tăng vẫn chưa dừng lại. Hợp đồng dầu Oman, mức tham chiếu quan trọng tại Trung Đông, thậm chí đã vượt 166 USD/thùng, phản ánh trực tiếp tình trạng thiếu hụt nguồn cung tại khu vực.
Trong nội bộ Saudi Arabia, các mô hình dự báo đang được cập nhật liên tục. Theo đó, nếu tình trạng gián đoạn tiếp diễn, giá dầu có thể chạm mốc 150 USD/thùng ngay trong nửa đầu tháng 4, sau đó leo lên 165 USD và tiến tới 180 USD trong những tuần tiếp theo. Một số nhà giao dịch trên thị trường quyền chọn cũng đã bắt đầu đặt cược vào các kịch bản giá 130 – 150 USD trong ngắn hạn, và thậm chí cao hơn trong những tháng tới.
Dẫu vậy, thị trường không chỉ bị chi phối bởi nguồn cung mà còn bởi phản ứng của người tiêu dùng. Khi giá dầu vượt ngưỡng khoảng 150 USD/thùng, hiện tượng “nhu cầu lao dốc mạnh” có thể bắt đầu xuất hiện. Người dân có thể hạn chế đi lại, chuyển sang phương tiện công cộng hoặc làm việc từ xa. Các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là những ngành tiêu tốn nhiều năng lượng, có thể cắt giảm hoạt động để tránh thua lỗ.
Tại Mỹ, giá xăng đã tăng mạnh lên gần 3,9 USD/gallon, so với chưa đến 3 USD một tháng trước. Giá dầu diesel thậm chí còn tăng nhanh hơn, gây áp lực lớn lên các ngành vận tải và logistics. Chi phí nhiên liệu cao giống như một loại “thuế vô hình”, buộc cả hộ gia đình lẫn doanh nghiệp phải thắt chặt chi tiêu ở các lĩnh vực khác.
Ở quy mô toàn cầu, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như châu Âu và một số nước châu Á sẽ chịu tác động đầu tiên. Giá nhiên liệu tăng kéo theo lạm phát, làm suy yếu đồng nội tệ và buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài. Điều này có thể kìm hãm tăng trưởng và kéo giảm nhu cầu dầu trong trung hạn.
Ngay cả Mỹ, quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới, cũng không hoàn toàn miễn nhiễm. Fed cảnh báo rằng giá năng lượng tăng kéo dài sẽ tạo áp lực lạm phát và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế. Dù nước này đã trở thành nhà xuất khẩu năng lượng, cú sốc giá dầu vẫn có thể tác động tiêu cực đến chi tiêu và việc làm.
Theo WSJ
