Các giao dịch bán vàng của Thổ Nhĩ Kỳ cũng thể hiện một sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách quản lý dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu…
Sau mấy năm mua ròng mạnh, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT) đã thực hiện một loạt các giao dịch bán và hoán đổi vàng trị giá lên tới 20 tỷ USD kể từ khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ. Hoạt động bán vàng này của Thổ Nhĩ Kỳ đã góp phần khiến giá vàng có đợt sụt giảm mạnh nhất trong một tháng kể từ năm 2008 trong tháng 3 vừa qua.
Theo phân tích của công ty tư vấn Metals Focus dựa trên dữ liệu chính thức, CBRT đã bán 52 tấn vàng trong thời gian từ ngày 27/2 đến ngày 27/3, đưa lượng vàng dự trữ ròng của ngân hàng này xuống còn 440 tấn, mức thấp nhất trong hơn 2 năm qua.
Ngoài ra, CBRT cũng đã thực hiện giao dịch hoán đổi vàng với khối lượng khoảng 79 tấn. Theo tờ báo Financial Times, đây là một hình thức cho thuê vàng để tạo nguồn thu, dẫn tới áp lực giảm giá vàng thông qua việc làm tăng nguồn cung vàng trên thị trường.
Những giao dịch này được thực hiện trong bối cảnh CBRT đang nỗ lực hỗ trợ tỷ giá đồng nội tệ lira. Tổng giá trị của các giao dịch bán và hoán đổi vàng này gần đạt 20 tỷ USD theo tính toán của Financial Times.
Sự biến động của thị trường năng lượng toàn cầu và cuộc chiến tranh ở Trung Đông đã thúc đẩy nhiều quốc gia – bao gồm Nga và Ba Lan – cân nhắc việc bán vàng để củng cố tỷ giá đồng tiền của họ hoặc cải thiện tình hình tài chính. CBRT cũng nằm trong số các ngân hàng trung ương toàn cầu bán trái phiếu kho bạc Mỹ nhằm hỗ trợ đồng nội tệ.
Các ngân hàng trung ương từng giữ vai trò là động lực lớn cho đợt tăng giá vàng kéo dài mấy năm qua, đưa giá vàng lên mức kỷ lục gần 5.600 USD/oz vào cuối tháng 1 năm nay. Sự thay đổi gần đây trong hành vi về vàng của các ngân hàng trung ương đã kéo giá kim loại này xuống xuống – theo các nhà phân tích. Trong tháng 3, giá vàng đã giảm 11,5%, đánh dấu tháng tồi tệ nhất của vàng trong 18 năm qua.
Bà Nicky Shiels, nhà phân tích tại công ty tinh chế vàng MKS Pamp, cho biết: “Hoạt động bán vàng của các ngân hàng trung ương là động lực chính cho đợt sụt giảm 1.000 USD/oz của giá vàng trong vài tuần qua. Thị trường luôn cho rằng các ngân hàng trung ương là điểm tựa… Nhưng các luồng dữ liệu và tuyên bố chính thức gần đây đang bác bỏ điều đó”.
Tốc độ bán vàng của Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng nhanh vào cuối tháng 3, với 31 tấn được bán trong tuần kết thúc vào ngày 27/3, theo số liệu của Metals Focus. Ông Ugur Gurses, một nhà bình luận kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ từng làm việc trong bộ phận quản lý dự trữ vàng của CBRT, cho biết: “Ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã giữ 60-70% dự trữ ngoại hối dưới dạng vàng. Vì vậy, họ phải bán hoặc hoán đổi một phần để tăng thanh khoản bằng USD khi cần thiết”.
Việc bán vàng này nhấn mạnh quyết tâm của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc hỗ trợ đồng lira, vì sự ổn định của đồng tiền là một phần quan trọng trong chiến dịch kéo dài hơn hai năm của nước này nhằm kiềm chế tốc độ lạm phát, hiện đang ở mức 31%. Dự trữ quốc tế ròng của Thổ Nhĩ Kỳ đã giảm gần một nửa xuống còn 46 tỷ USD kể từ khi cuộc chiến Iran bắt đầu, theo tính toán dựa trên dữ liệu chính thức của công ty Burumcekci Research and Consulting.
Các giao dịch bán vàng của Thổ Nhĩ Kỳ cũng thể hiện một sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách quản lý dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu. Năm ngoái, các ngân hàng trung ương đã mua ròng khoảng 860 tấn vàng, giảm 20% so với năm trước, theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC).
Năm nay, ngoài Thổ Nhĩ Kỳ, các quốc gia bán vàng còn có Nga, nước đã bán 15 tấn trong tháng 1 và tháng 2. Trong khi đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ba Lan gần đây đã đề xuất bán vàng để huy động ngân quỹ cho quốc phòng, mặc dù Chính phủ đã phản đối kế hoạch này.
Giới phân tích cho rằng các giao dịch bán thêm vàng trong năm nay có thể đến từ các quốc gia nhập khẩu dầu bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng năng lượng, chẳng hạn như Ấn Độ, hoặc từ các quốc gia Trung Á có dự trữ vàng quy mô lớn.
Sau khi đạt kỷ lục gần 5.600 USD/oz vào cuối tháng 1, giá vàng đã giảm về vùng 4.600 USD/oz vào cuối tháng 3. Ngày 8/4, sau khi có tin Mỹ và Iran nhất trí ngừng bắn, giá vàng có lúc phục hồi vượt mức 4.800 USD/oz.
Một số ngân hàng trung ương cũng đang chọn cách đưa vàng cất ở nước ngoài về nước, bao gồm Pháp. Tuần trước, Pháp tuyên bố đã hoàn thành chương trình hồi hương dự trữ vàng kéo dài nhiều năm và hiện không còn giữ vàng ở Mỹ.
Tuy nhiên, không phải tất cả các ngân hàng trung ương đều bán vàng. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã mua ròng khoảng 5 tấn vàng trong tháng 3, lượng mua lớn nhất trong 1 tháng trong hơn 1 năm – theo dữ liệu chính thức được công bố vào ngày 7/4.
Ông Shaokai Fan, trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại WGC, cho biết việc PBOC đẩy mạnh mua vàng dự trữ có thể xuất phát từ việc tận dụng mức giá thấp hơn. “Chúng tôi đang thấy các ngân hàng trung ương tham gia cả hai phía, gồm mua và bán, trong đợt biến động giá vàng gần đây. Mối quan tâm đến vàng của các ngân hàng trung ương đã tăng lên trong vài tháng qua, theo cả hai chiều hướng”, ông Fan nói.
-Điệp Vũ
