Ảnh minh họa công nghệ xác thực nội dung số, nơi mỗi bức ảnh có thể mang theo dữ liệu xác minh nguồn gốc
Trong thời đại AI tạo sinh, việc phân biệt giữa ảnh thật và ảnh do máy tính tạo ra ngày càng khó khăn khi các mô hình trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hình ảnh với độ chân thực cao. Điều này đặt ra thách thức lớn đối với báo chí, truyền thông và người dùng Internet trước nguy cơ lan truyền nội dung giả mạo.
Trước thực tế đó, nhiều tổ chức công nghệ đã phát triển các giải pháp xác minh nguồn gốc nội dung số, trong đó có tiêu chuẩn C2PA (Content Provenance and Authenticity) nhằm truy vết lịch sử tạo và chỉnh sửa của một nội dung trên Internet.
C2PA và ý tưởng “căn cước số” cho nội dung trực tuyến
C2PA được phát triển bởi liên minh Coalition for Content Provenance and Authenticity, một tổ chức tiêu chuẩn do nhiều công ty công nghệ và tổ chức truyền thông thành lập, trong đó có Adobe, Microsoft, Intel, BBC và Arm.
Theo tài liệu chính thức của liên minh này, mục tiêu của C2PA là tạo ra một hệ thống tiêu chuẩn mở giúp xác minh nguồn gốc và tính xác thực của nội dung số thông qua siêu dữ liệu và chữ ký mật mã.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, về mặt kỹ thuật, C2PA hoạt động bằng cách gắn vào tệp nội dung một lớp siêu dữ liệu được ký bằng mật mã học. Lớp dữ liệu này ghi lại thông tin về quá trình hình thành của nội dung, bao gồm thiết bị hoặc phần mềm đã tạo ra hình ảnh, thời điểm nội dung được tạo và các bước chỉnh sửa đã diễn ra trong quá trình xử lý. Nhờ cơ chế chữ ký số, thông tin này khó bị thay đổi mà không để lại dấu vết.
C2PA khẳng định hệ thống này cho phép xây dựng một chuỗi thông tin xác thực gắn liền với nội dung số, từ đó giúp người dùng kiểm tra lịch sử của một bức ảnh hoặc video. Khi một nền tảng hoặc phần mềm hỗ trợ chuẩn này, người xem có thể truy cập vào dữ liệu xác thực để biết được nguồn gốc của nội dung và những thay đổi đã xảy ra trong quá trình chỉnh sửa.
Ý tưởng này thường được ví như việc mỗi nội dung trên Internet có một “chứng minh thư số”, cho phép truy xuất thông tin về nguồn gốc và quá trình hình thành của nó.
Theo báo cáo của tổ chức Content Authenticity Initiative, đến năm 2024 đã có hàng nghìn tổ chức và cá nhân tham gia vào hệ sinh thái phát triển công nghệ xác thực nội dung, cho thấy nhu cầu ngày càng tăng đối với các giải pháp giúp minh bạch hóa nguồn gốc thông tin trực tuyến.
Thách thức và triển vọng của “hộ chiếu số” cho hình ảnh
Dù mang lại nhiều tiềm năng, việc triển khai C2PA trên quy mô toàn cầu vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Hệ thống này chỉ phát huy hiệu quả khi nhiều thiết bị, phần mềm và nền tảng trực tuyến cùng hỗ trợ tiêu chuẩn chung.
Ngoài ra, trong quá trình chia sẻ nội dung trên Internet, dữ liệu “siêu dữ liệu” có thể bị mất nếu tệp tin bị nén hoặc chuyển đổi định dạng.
Các chuyên gia cũng cho rằng việc xác thực nguồn gốc nội dung không thể hoàn toàn ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai lệch. Tuy nhiên, công nghệ như C2PA có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tăng tính minh bạch của hệ sinh thái nội dung số, giúp người dùng có thêm công cụ để đánh giá độ tin cậy của thông tin.
Trong bối cảnh AI ngày càng có khả năng tạo ra hình ảnh chân thực, những tiêu chuẩn xác thực nội dung như C2PA được xem là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực xây dựng lại niềm tin đối với thông tin trên Internet. Khi mỗi bức ảnh đều có thể mang theo một “căn cước số”, người dùng sẽ có thêm khả năng hiểu rõ nguồn gốc của nội dung mà họ đang tiếp cận.
