Cục Phòng vệ Thương mại, Bộ Công Thương cho biết ngày 19/3, Ủy ban Châu Âu (EC) đã công bố Kế hoạch hành động về thép và kim loại. Kế hoạch hành động này “thực hiện các biện pháp để duy trì và mở rộng năng lực công nghiệp của châu Âu trong các lĩnh vực thép và kim loại” và được thiết kế nhằm “tăng cường khả năng cạnh tranh của ngành và bảo vệ tương lai của ngành”.
Trong đó, Ủy ban vạch ra một loạt các hành động cụ thể mà họ dự định thực hiện trong những tháng tới để hỗ trợ các ngành thép và kim loại.
THẮT CHẶT NGAY LẬP TỨC BIỆN PHÁP TỰ VỆ THÉP HIỆN TẠI CỦA EU
Cụ thể, đó là mở rộng CBAM đối với các sản phẩm thép và nhôm hạ nguồn. Ủy ban đã xác định rủi ro khả năng rò rỉ carbon trong các hàng hóa thuộc phạm vi CBAM có thể chuyển dịch xa hơn trong chuỗi giá trị. Ví dụ, do lẩn tránh thông qua việc sửa đổi không đáng kể các hàng hóa cơ bản của CBAM hoặc khi “người tiêu dùng EU bắt đầu ưa chuộng các hàng hóa hạ nguồn nhập khẩu từ các nhà sản xuất ở các quốc gia thứ ba có chính sách khí hậu yếu hơn”.
Để giải quyết rủi ro này, EC cam kết thực hiện đánh giá toàn diện CBAM vào quý 4 năm 2025, đi kèm với chiến lược chống lẩn tránh và đề xuất lập pháp mới “mở rộng phạm vi của CBAM đối với các sản phẩm hạ nguồn sử dụng nhiều thép và nhôm” cùng với các biện pháp chống lẩn tránh bổ sung.
Bên cạnh đó, Ủy ban xác định một số thay đổi quan trọng sắp tới đối với cơ chế phòng vệ thương mại của mình nhằm giải quyết tình trạng dư thừa năng lực toàn cầu “đe dọa nghiêm trọng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của các ngành công nghiệp châu Âu” — một vấn đề mà Ủy ban cho rằng sẽ trở nên trầm trọng hơn do việc Hoa Kỳ áp dụng mức thuế nhập khẩu 25% đối với thép và nhôm vào ngày 12/3/2025.
Cụ thể, thắt chặt ngay lập tức biện pháp tự vệ thép hiện tại của EU. Ủy ban đề xuất một số điều chỉnh nhằm giảm 15% lượng nhập khẩu các sản phẩm thép đang thuộc đối tượng áp dụng biện pháp tự vệ. Các thay đổi bao gồm giảm tỷ lệ tự do hóa từ 1% hiện tại xuống 0,1%, loại bỏ cơ chế chuyển tiếp và hạn chế tiếp cận khối lượng hạn ngạch còn lại cho các quốc gia có hạn ngạch cụ thể. Các thay đổi này dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 1/4/2025.
Đồng thời, thay thế biện pháp tự vệ thép của EU bằng biện pháp dài hạn hơn. Khi biện pháp hiện tại hết hạn vào ngày 30/6/2026, EU có kế hoạch áp dụng một biện pháp “dài hạn” mới từ ngày 1/7/2026.
Ủy ban châu Âu cũng lưu ý đến tình hình suy giảm trong ngành nhôm và tuyên bố ý định sẽ khởi động một cuộc điều tra để xem xét khả năng áp dụng một biện pháp tự vệ tương tự như thép đối với nhôm.
Ngoài ra, nhằm ngăn chặn hành vi lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại của EU (chẳng hạn như thông qua việc chuyển công đoạn sản xuất cuối cùng sang các nước thứ ba không nằm trong phạm vi áp dụng của biện pháp), Ủy ban đang xem xét việc điều chỉnh cơ chế phòng vệ thương mại thông qua việc đưa ra quy tắc “nấu chảy và đúc”.
Theo Ủy ban châu Âu, việc áp dụng quy tắc này sẽ loại bỏ khả năng thay đổi xuất xứ của sản phẩm kim loại thông qua các công đoạn chế biến tối thiểu và cung cấp sự chắc chắn hơn trong việc truy xuất nguồn gốc của sản phẩm.
Kế hoạch hành động về thép và kim loại của EU cũng khẳng định lập trường cứng rắn hơn trong việc sử dụng biện pháp phòng vệ thương mại. Ủy ban châu Âu sẽ củng cố cơ chế theo dõi dòng chảy thương mại và chủ động khởi xướng các cuộc điều tra dựa trên “sự đe dọa gây thiệt hại” mà không cần chờ thiệt hại thực tế xảy ra. Đồng thời cũng sẽ đánh giá lại sự cần thiết phải thay đổi Quy tắc Mức thuế Thấp hơn mà EU đang áp dụng.
THÚC ĐẨY TÍNH TUẦN HOÀN CỦA KIM LOẠI
Cùng với những biện pháp trên, EC sẽ đưa ra các biện pháp để tăng cường tính tuần hoàn trong các ngành thép và kim loại, khắc phục tình trạng nguồn cung thép phế liệu dùng cho tái chế đang giảm sút.
Trong đó, EC xem xét khả năng khuyến khích nhu cầu sử dụng phế liệu tại EU thông qua việc đặt ra mục tiêu về sử dụng thép và nhôm phế liệu trong các ngành công nghiệp trọng điểm. Để đạt được mục đích này, Ủy ban sẽ bắt đầu từ ngành ô tô và một nghiên cứu khả thi dự kiến sẽ được hoàn tất vào cuối năm 2026 để đánh giá nhu cầu về sử dụng phế liệu và các yêu cầu về hàm lượng phế liệu sử dụng trong các nhóm sản phẩm khác nhau.
Ủy ban châu Âu cũng lưu ý về việc cần có hành động đối với nguồn cung phế liệu và đặc biệt nhấn mạnh đến việc một số nước đang không cho phép xuất khẩu phế liệu kim loại vào EU, vì vậy làm giảm khả năng tiếp cận đối với nguồn nguyên liệu thứ cấp chiến lược này. Ủy ban đã tuyên bố chậm nhất vào quý 3/2025 sẽ xem xét đưa ra các biện pháp thương mại “để đảm bảo đủ nguồn cung phế liệu kim loại tại thị trường EU”.
Cuối cùng, Ủy ban nêu rõ ý định giới thiệu các biện pháp có khả năng ảnh hưởng đến nhập khẩu thép và kim loại vào EU, nhằm thúc đẩy các thị trường chủ đạo để khuyến khích việc áp dụng rộng rãi hơn các kim loại có lượng carbon thấp.
Đặc biệt, EC nêu rõ ý định đưa ra các tiêu chí về khả năng phục hồi và bền vững trong Đạo luật Tăng tốc Khử carbon Công nghiệp sắp tới. Các tiêu chí “phi giá cả” này — tương tự như những tiêu chí đã được áp dụng trong Đạo luật Công nghiệp Không Phát thải Ròng (Net-Zero Industry Act) sẽ được sử dụng để “tăng cường nhu cầu đối với các sản phẩm sạch do EU sản xuất”. Các ngành thép và kim loại, các ngành hạ nguồn của chúng như ô tô, xây dựng, máy móc sẽ được coi là các lĩnh vực áp dụng.
Trước tình hình trên, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị Hiệp hội và các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu các sản phẩm như thép, nhôm rà soát lại các hoạt động sản xuất, xuất khẩu sang EU. Đồng thời theo dõi chặt chẽ các động thái của thị trường để kịp thời xây dựng phương án ứng phó trong trường hợp cần thiết.
