Khiếu nại lừa đảo tại ngân hàng số tuy còn ít nhưng đang có xu hướng tăng nhanh – Ảnh: Lianhe Zaobao/Straits Times
Trung tâm Giải quyết tranh chấp công nghiệp tài chính (Fidrec) cho biết tính đến hết tháng 8-2025, đã ghi nhận 94 khiếu nại về lừa đảo và gian lận – tăng mạnh so với 42 khiếu nại của cả năm 2024.
Các khiếu nại được đệ trình chống lại 5 ngân hàng kỹ thuật số đang hoạt động tại Singapore, bao gồm Trust Bank, GXS Bank, MariBank (phục vụ khách hàng cá nhân) cùng Anext Bank và Green Link Digital Bank (phục vụ doanh nghiệp vừa và nhỏ).
Xu hướng đáng lo ngại
Mặc dù số lượng vụ lừa đảo tại ngân hàng kỹ thuật số còn nhỏ so với tổng số khiếu nại toàn ngành, tỉ lệ tăng trưởng rất đáng báo động: từ 2,1% tổng số khiếu nại năm 2023, tăng lên 4,8% năm 2024 và nhảy vọt lên 8,7% tính đến ngày 31-8-2025.
Đặc biệt, lừa đảo và gian lận chiếm tới 84% trong tất cả khiếu nại riêng đối với các ngân hàng kỹ thuật số – cao hơn nhiều so với các vấn đề về tiêu chuẩn dịch vụ (11%) và chính sách (5%).
Theo Fidrec, hai hình thức lừa đảo phổ biến nhất là chiếm đoạt thông tin đăng nhập và lừa đảo mạo danh.
Ở hình thức đầu tiên, kẻ gian dùng các cuộc tấn công lừa đảo và phần mềm độc hại để đánh cắp thông tin, sau đó truy cập tài khoản và rút tiền. Còn với lừa đảo mạo danh, kẻ xấu đóng giả quan chức chính phủ, ngân hàng hoặc người thân để thuyết phục nạn nhân chuyển tiền.
Giáo sư Jan Ondrus hiện công tác tại Trường Kinh doanh Essec nhận định do ngân hàng kỹ thuật số hoạt động hoàn toàn trực tuyến, kẻ lừa đảo có nhiều cơ hội hơn để đánh lừa khách hàng qua tin nhắn giả mạo hoặc mạo danh.
Tuy nhiên, ông Christophe Barel từ FS-ISAC – Tổ chức hợp tác an ninh mạng cho các ngân hàng, phản biện rằng mọi ngân hàng đều dễ bị lừa đảo do phần lớn giao dịch hiện nay đều thực hiện trực tuyến.
Các chuyên gia đồng tình rằng đại đa số vụ lừa đảo thành công là do yếu tố con người, khi kẻ lừa đảo khai thác sự căng thẳng hoặc mệt mỏi của nạn nhân. Bên cạnh đó, sự phổ biến của AI và Deepfake đang khiến các vụ lừa đảo ngày càng tinh vi và khó phát hiện.
Theo Fidrec, hai hình thức lừa đảo phổ biến nhất là chiếm đoạt thông tin đăng nhập và lừa đảo mạo danh – Hình minh họa: Blog.vincss.net
Tăng cường phòng thủ đa lớp
Trước tình hình nghiêm trọng, ngành ngân hàng Singapore đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và các công ty viễn thông để tăng cường phòng thủ.
Các biện pháp bao gồm thiết lập quy định phân định rõ vai trò và trách nhiệm bồi thường của ngân hàng, viễn thông và người tiêu dùng; công bố Đạo luật Bảo vệ chống lừa đảo cho phép cảnh sát hạn chế giao dịch ngân hàng nếu nghi ngờ có hành vi gian lận.
Đặc biệt, các ngân hàng được phép trì hoãn xử lý giao dịch chuyển tiền nếu tài khoản có số dư từ 50.000 USD trở lên và tổng số tiền chuyển đi trong 24 giờ vượt quá 1/2 số dư tài khoản.
Ngoài các biện pháp toàn ngành, các ngân hàng kỹ thuật số còn tận dụng cơ sở hạ tầng hiện đại để giám sát hoạt động bất thường theo thời gian thực.
Hệ thống của MariBank kích hoạt cảnh báo hướng dẫn người dùng trước khi giao dịch đáng ngờ được hoàn tất. GXS Bank sử dụng các câu hỏi gợi mở như “Bạn có biết người nhận không?” để buộc khách hàng tạm dừng và suy nghĩ lại, nhằm phá vỡ sự tấn công của kẻ lừa đảo. Khách hàng cũng được phép đóng băng một phần tiền, ngăn không cho chuyển ra ngoài một cách dễ dàng.
Các chuyên gia nhận định cơ sở hạ tầng hiện đại là lợi thế giúp các ngân hàng kỹ thuật số nhanh chóng triển khai các biện pháp đối phó mới. Cuộc chiến chống lừa đảo này đang đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các ngân hàng, cơ quan quản lý và sự cảnh giác cao độ từ chính người tiêu dùng.
Nhận diện và phòng tránh lừa đảo ngân hàng số
Để tự bảo vệ mình, người dùng cần cảnh giác với các dấu hiệu: tin nhắn hoặc email yêu cầu cung cấp thông tin đăng nhập khẩn cấp; cuộc gọi từ “nhân viên ngân hàng” hoặc “cơ quan chính phủ” đòi chuyển tiền ngay lập tức; đường link lạ hoặc yêu cầu tải ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Các chuyên gia khuyến nghị: không bao giờ chia sẻ mã OTP hoặc mật khẩu qua điện thoại; luôn kiểm tra kỹ địa chỉ website và email của ngân hàng; tạm dừng và xác minh lại khi có yêu cầu giao dịch bất thường; bật xác thực hai yếu tố và thông báo giao dịch qua SMS.
Nếu nghi ngờ, hãy liên hệ trực tiếp ngân hàng qua số hotline chính thức, không qua số điện thoại người lạ cung cấp. Sử dụng tính năng đóng băng tài khoản hoặc hạn mức chuyển tiền nếu ngân hàng hỗ trợ.
