Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở, trong đó đề xuất kiểm soát chặt hơn việc mua bán, chuyển nhượng nhà ở xã hội nhằm đảm bảo đúng đối tượng thụ hưởng.
Theo dự thảo, sau thời hạn 5 năm, người sở hữu nhà ở xã hội khi có nhu cầu chuyển nhượng sẽ không còn được tự do bán theo cơ chế thị trường như hiện nay, mà chỉ được giao dịch với người đủ điều kiện hưởng chính sách. Đề xuất này nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách, đồng thời tạo thêm cơ hội cho người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở.
Thực tế cho thấy, sau một thời gian đưa vào sử dụng, nhiều dự án nhà ở xã hội đã ghi nhận mức tăng giá đáng kể. Tại Hà Nội, không ít căn hộ sau 5-10 năm được giao dịch với mức giá tiệm cận nhà ở thương mại, phản ánh sức cầu lớn trên thị trường và những biến động về mặt bằng giá.
Không ít căn hộ hiện được giao dịch với mức giá tiệm cận, thậm chí ngang bằng nhà ở thương mại. Khảo sát trên thị trường thứ cấp, nhiều căn hộ tại Đại Kim Building (phường Định Công) đang được rao bán với giá khoảng 75-80 triệu đồng/m2, tương đương hơn 5 tỷ đồng mỗi căn.
Tại khu vực Linh Đàm, các căn hộ thuộc dự án Rice City (phường Hoàng Liệt) cũng ghi nhận mức giá phổ biến trên dưới 5 tỷ đồng/căn. Không chỉ thị trường thứ cấp, ngay cả các dự án nhà ở xã hội mới cũng liên tục thiết lập mặt bằng giá cao hơn.
Nếu trước năm 2023, giá nhà ở xã hội tại Hà Nội chỉ dao động từ 13-17 triệu đồng/m2, thì từ cuối năm 2024 đến nay đã tăng mạnh.
Dự án Rice City Long Châu – Thượng Thanh (phường Bồ Đề) đang có giá cao nhất với 29,4 triệu đồng/m2.
Trước đó, dự án nhà ở xã hội Hạ Đình (phường Thanh Liệt) từng gây chú ý với mức giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng/m2. Các dự án nhà ở xã hội xã Đông Anh và Kim Hoa (xã Tiến Thắng) lần lượt có giá 20,6 triệu đồng/m2 và 20,2 triệu đồng/m2. Dự án có giá thấp nhất hiện nay là CT3 Kim Chung (xã Thiên Lộc), 18,4 triệu đồng/m2.
Bên cạnh mục tiêu đảm bảo an sinh, một số ý kiến cho rằng cần làm rõ hơn cơ chế chuyển nhượng để tránh phát sinh vướng mắc. Người dân băn khoăn việc xác định giá bán trong trường hợp chuyển nhượng sẽ theo giá hợp đồng ban đầu hay theo giá thị trường, nhất là khi tài sản đã tăng giá sau thời gian dài sử dụng.
Trước đó, Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) từng kiến nghị, sau thời hạn 5 năm, việc chuyển nhượng nên ưu tiên cho người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội và đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Trường hợp bán cho người không thuộc diện chính sách, chủ sở hữu cần hoàn trả lại các ưu đãi đã được hưởng.
Theo Bộ Xây dựng, với mức thu nhập khoảng 40 triệu đồng/tháng, một hộ gia đình phải mất hơn một thập kỷ mới có thể sở hữu căn hộ nhà ở xã hội diện tích 70m2.
Người dân khi thực hiện thủ tục cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đã gặp vướng mắc liên quan đến phần diện tích tăng thêm sau khi đo đạc lại, lúng túng trong quá trình hoàn thiện hồ sơ.
Doanh nghiệp đề xuất cơ quan nhà nước trực tiếp xét duyệt người mua nhà ở xã hội ngay từ đầu và xây dựng cơ sở dữ liệu người đủ điều kiện trên hệ thống VNeID nhằm giảm rủi ro trong quá trình bán nhà.
