Thửa đất “xé toạc” tình thân
Theo trình bày của bà N. (ngụ tỉnh Thanh Hóa), vợ chồng bà có thửa đất diện tích 54m2 tại địa phương, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà. Trên đất có mái lợp tôn xốp.
Tháng 7/2023, anh ruột của bà N. là ông T. muốn nhận chuyển nhượng thửa đất trên với giá 800 triệu đồng. Hai bên thống nhất ông T. đặt cọc 200 triệu đồng; đến cuối năm 2023 sẽ thanh toán thêm 400 triệu đồng, số tiền còn lại trả trong năm 2024. Nội dung này được lập thành giấy biên nhận viết tay, có chữ ký của hai bên và người làm chứng.
Do là anh em ruột nên dù ông T. chưa thanh toán đủ tiền, bà N. vẫn đồng ý để vợ chồng ông sử dụng toàn bộ thửa đất và công trình trên đất. Sau đó, vợ chồng ông T. còn sửa chữa, lợp thêm mái tôn để phục vụ sinh hoạt.
Tuy nhiên, đến cuối năm 2023, vợ chồng ông T. không thanh toán tiếp số tiền 400 triệu đồng như cam kết, với lý do gặp khó khăn tài chính. Sau nhiều lần yêu cầu thanh toán nhưng không được đáp ứng, bà N. khởi kiện ra tòa, đề nghị hủy hợp đồng đặt cọc và buộc anh trai trả lại đất.
Về phía bị đơn, ông T. cho rằng việc chậm thanh toán chỉ là khó khăn tạm thời. Khi tranh chấp phát sinh, vợ chồng ông đề nghị thanh toán ngay 600 triệu đồng còn lại để hoàn tất giao dịch và yêu cầu em gái làm thủ tục sang tên quyền sử dụng đất. Trường hợp không tiếp tục chuyển nhượng, ông yêu cầu em gái hoàn trả 200 triệu đồng tiền đặt cọc kèm lãi suất.
Tại thời điểm định giá, giá trị quyền sử dụng đất được xác định gần 1,5 tỷ đồng; công trình mái tôn trên đất có giá trị hơn 12 triệu đồng.
Trả lại đất, mất thêm tiền cọc
Tại bản án sơ thẩm ngày 9/9/2025, TAND khu vực 9 – Thanh Hóa nhận định việc vợ chồng ông T. không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận đã làm phát sinh quyền xử lý tiền đặt cọc.
Từ đó, tòa chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà N., tuyên hủy hợp đồng đặt cọc và xác định số tiền 200 triệu đồng thuộc về bà N. Đồng thời, tòa buộc vợ chồng ông T. trả lại quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cho bà N.
Ngoài ra, bà N. phải thanh toán cho vợ chồng anh trai số tiền 6 triệu đồng chi phí sửa chữa mái tôn.
Không đồng ý với phán quyết trên, vợ chồng ông T. kháng cáo, đề nghị tòa phúc thẩm buộc em gái trả lại 200 triệu đồng tiền đặt cọc.
Tại phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử TAND tỉnh Thanh Hóa nhận định “giấy biên nhận” được hai bên lập vào tháng 7/2023 thực chất là thỏa thuận đặt cọc để chuyển nhượng đất, có chữ ký của các bên và người làm chứng.
Tại thời điểm ký kết, bà N. đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên có quyền giao kết hợp đồng đặt cọc. Các bên đều có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, việc thỏa thuận hoàn toàn tự nguyện, nội dung không vi phạm điều cấm của pháp luật nên hợp đồng đặt cọc có hiệu lực.
Theo tòa phúc thẩm, vợ chồng ông T. không thực hiện nghĩa vụ thanh toán đúng thời hạn cam kết nên được xác định là bên vi phạm. Vì vậy, số tiền đặt cọc 200 triệu đồng thuộc về bà N.
Từ đó, TAND tỉnh Thanh Hóa bác kháng cáo của vợ chồng ông T., đồng thời sửa bản án sơ thẩm theo hướng xác định hợp đồng đặt cọc vẫn có hiệu lực, buộc bên mua trả lại đất cho bên bán và không chấp nhận yêu cầu đòi lại tiền đặt cọc.
Cùng góp tiền mua đất và xây nhà nhưng mâu thuẫn phát sinh khiến hai chị em ruột tại Quảng Ngãi đưa nhau ra tòa. Tranh chấp xoay quanh việc xác định đây là tài sản chung hay khoản tiền vay mượn khi mua đất.
Sau khi được chủ nhà cho ở nhờ từ những năm 1950, một gia đình tại Hải Phòng đã sinh sống tại căn nhà này suốt nhiều thập kỷ. Khi chủ sở hữu yêu cầu trả lại nhà, tranh chấp giữa hai bên bắt đầu phát sinh.
Tin lời môi giới hứa hẹn bán lại đất nền sau vài tuần để hưởng chênh lệch, một phụ nữ ở TPHCM đã giao tiền cọc mà không ký kết hợp đồng rõ ràng. Hành trình đòi lại số tiền này cũng gặp nhiều gian nan.
