Bà nội cho cháu toàn bộ 9 thửa đất
Theo nội dung vụ việc, vợ chồng ông D. (ngụ tỉnh Vĩnh Long) có tám người con. Khi còn sống, vợ chồng ông D. tạo lập được 9 thửa đất với tổng diện tích 16.000m2 tại địa phương. Sau khi ông D. qua đời vào năm 2016, vợ ông là bà A. đứng tên các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Trước khi qua đời vào năm 2022, bà A. lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho cháu nội là anh L. (con của người con trai út). Sau đó, anh đã hoàn tất thủ tục đứng tên 7 thửa đất.
Tuy nhiên, đối với hai thửa đất có tổng diện tích gần 3.900m2, các con của ông bà cho rằng đây là tài sản cấp cho hộ gia đình sử dụng, không phải tài sản riêng của mẹ nên việc lập di chúc là không hợp pháp. Từ đó, các người con khởi kiện, yêu cầu tòa án chia thừa kế theo pháp luật đối với hai thửa đất này.
Trong quá trình giải quyết vụ án, các bên đã đạt được thỏa thuận chia hai thửa đất trên thành 9 phần, trong đó có phần của anh L. Tuy nhiên, anh L. không đồng ý, giữ nguyên quan điểm yêu cầu được hưởng toàn bộ theo di chúc của bà nội.
Tại phiên tòa sơ thẩm, hầu hết các đương sự đều thống nhất phương án chia đất theo pháp luật và vị trí cụ thể từng phần. Một số người còn tự nguyện hỗ trợ tiền cho nhau để đảm bảo công bằng do sự chênh lệch giá trị đất. Riêng anh L. tiếp tục phản đối, đề nghị công nhận di chúc.
Sau khi xem xét các chứng cứ, Hội đồng xét xử TAND khu vực 12 – tỉnh Vĩnh Long nhận định hai thửa đất tranh chấp là tài sản chung của hộ gia đình, do đó không thuộc toàn quyền định đoạt của bà A. Vì vậy, di chúc liên quan đến hai thửa đất này không có hiệu lực pháp luật.
Tại bản án sơ thẩm số 18/2025/DS-ST ngày 12/9/2025, tòa tuyên chấp nhận yêu cầu của các nguyên đơn, tiến hành chia thừa kế theo pháp luật thành 9 phần cho các đồng thừa kế. Mỗi người được nhận phần đất cụ thể kèm tài sản trên đất như nhà ở, cây trồng. Đồng thời, tòa ghi nhận sự tự nguyện của các bên trong việc hỗ trợ tiền cho nhau.
Đáng chú ý, dù không chấp nhận yêu cầu hưởng toàn bộ di sản theo di chúc của anh L., tòa vẫn ghi nhận sự tự nguyện của các bên dành cho anh một phần đất riêng.
Tòa bác kháng cáo, giữ nguyên chia thừa kế
Không đồng ý với phán quyết trên, anh L. kháng cáo, yêu cầu được hưởng 50% giá trị của hai thửa đất.
Tại phiên tòa phúc thẩm, anh L. cho rằng di chúc do bà nội lập, có chứng thực của UBND xã, là hợp pháp và đề nghị áp dụng án lệ để chấp nhận kháng cáo.
Sau khi xem xét toàn diện hồ sơ và tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử TAND tỉnh Vĩnh Long xác định nguồn gốc di sản, hàng thừa kế và các bên liên quan đều không có tranh chấp. Vấn đề trọng tâm là tính hợp pháp của di chúc.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự, di chúc có người làm chứng phải có ít nhất hai người làm chứng hợp lệ. Trong khi đó, bản di chúc của bà A. chỉ có một người làm chứng, không đảm bảo điều kiện pháp luật, đồng thời không có căn cứ xác định rõ tình trạng minh mẫn của bà A. tại thời điểm lập di chúc.
Từ đó, tòa phúc thẩm kết luận di chúc không hợp pháp; việc cấp sơ thẩm chia thừa kế theo pháp luật là đúng quy định. Ngoài ra, diện tích đất thực tế có chênh lệch so với giấy chứng nhận nhưng vẫn nằm trong ranh giới thửa đất nên được chấp nhận theo thực tế sử dụng, không có căn cứ hủy án.
Từ các phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm quyết định không chấp nhận kháng cáo của anh L. và giữ nguyên bản án sơ thẩm. Anh L. chỉ được hưởng phần đất theo phương án chia thừa kế do các bên thống nhất.
Sau khi chồng qua đời, người vợ yêu cầu chia 12.350m2 đất thừa kế, cho rằng đây là tài sản chung. Tuy nhiên, một số người con cho rằng toàn bộ diện tích đất là tài sản riêng của người cha.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, Việt Nam đang nổi lên như điểm đến an toàn cho dòng vốn quốc tế. Nền tảng vĩ mô ổn định cùng dư địa tăng trưởng lớn đang giúp bất động sản trở thành “vịnh trú ẩn” của dòng tiền tỷ USD.
Sau 20 năm cho mượn đất chỉ bằng thỏa thuận miệng, người phụ nữ tại Cà Mau khởi kiện đòi lại nhưng không được chấp nhận. Thay vào đó, bên đang sử dụng đất chỉ phải hoàn trả một phần giá trị quyền sử dụng đất.
