Chia đất không đều, anh em ‘từ mặt nhau’
Theo trình bày của ông C. (ngụ TP Cần Thơ), ông là con trai thứ hai trong gia đình có 4 anh em trai. Mẹ và cha của ông lần lượt qua đời vào năm 2010 và 2022.
Lúc còn sống, cha mẹ của ông C. tạo lập được tài sản là 2 thửa đất tại TP Cần Thơ với tổng diện tích gần 2.400m2. Trong đó, thửa đất số 188 có diện tích hơn 2.200m2. Cả hai thửa đất đều đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), đứng tên cha của ông C. Khi qua đời, cha mẹ của ông C. không để lại di chúc.
Ông C. cho rằng trước khi mất, cha ông có cho riêng ông phần đất diện tích 110m2 thuộc thửa 188 bằng giấy tay lập vào tháng 5/2022. Tuy nhiên, phần đất này chưa được tách thửa và cấp sổ đỏ riêng. Diện tích còn lại của thửa 188 hiện do hai em trai của ông C. quản lý, sử dụng.
Do các anh em không tự thỏa thuận được việc phân chia di sản, mâu thuẫn ngày càng gay gắt đến mức “từ mặt nhau”, ông C. yêu cầu Tòa án công nhận phần đất đã được cho và chia đều phần di sản còn lại.
Về phía bị đơn, ông H. (người con thứ ba) cho biết phần đất có nhà ông đang ở có diện tích 167m2 thuộc thửa đất 188, được cha của ông cho thông qua hợp đồng công chứng năm 2017 nhưng chưa hoàn tất thủ tục sang tên.
Do đó, ông H. yêu cầu được công nhận diện tích nhà, đất đang ở. Đối với phần thừa kế được chia, ông không nhận và xin nhường lại cho ông T. – người con trai út.
Về phần mình, ông T. đồng ý công nhận phần đất 110m2 cho ông C. nhưng yêu cầu được hỗ trợ chi phí di dời tài sản trên đất.
Trong khi đó, ông V. – con trai cả – không yêu cầu chia thửa đất 188 mà chỉ đề nghị chia thừa kế đối với thửa đất còn lại.
Chia đều cho bốn người con
Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND khu vực 4 – Cần Thơ xác định toàn bộ diện tích gần 2.400m2 là di sản thừa kế; do không có di chúc nên được chia đều cho bốn người con.
Tòa sơ thẩm tuyên hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất lập năm 2017 giữa người cha và ông H., đồng thời không công nhận “tờ cho đất” viết tay năm 2022 do không bảo đảm giá trị pháp lý.
Việc phân chia được thực hiện chủ yếu bằng cách định giá và thanh toán bằng tiền giữa các đồng thừa kế, thay vì chia đất hiện vật.
Theo bản án, ông T. – người đang quản lý phần lớn diện tích đất – được giao tiếp tục sử dụng phần đất còn lại, nhưng phải thanh toán lại giá trị chênh lệch cho các anh, mỗi suất thừa kế trị giá gần 500 triệu đồng.
Không đồng ý với phán quyết trên, ông H. kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông H. yêu cầu được công nhận diện tích 167m2 đất vì đây là đất do cha ruột tặng cho hợp pháp.
Tuy nhiên, các anh em khác không đồng ý. Họ cho rằng không ai biết việc tặng cho này và yêu cầu chia thừa kế.
Hội đồng xét xử TAND TP Cần Thơ nhận định, mặc dù hợp đồng tặng cho đã được công chứng, nhưng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Đất đai 2013, việc tặng cho quyền sử dụng đất chỉ có hiệu lực khi được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền.
Trên thực tế, ông H. chưa thực hiện thủ tục đăng ký sang tên do không đủ điều kiện tách thửa. Đáng chú ý, đến năm 2019, người cha vẫn được cấp lại sổ đỏ, bao gồm cả phần diện tích đã “tặng cho” trước đó, cho thấy việc tặng cho chưa hoàn tất và không còn giá trị thực tế.
Từ đó, Tòa phúc thẩm xác định quyết định của cấp sơ thẩm về việc hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất năm 2017 và chia di sản thừa kế theo pháp luật là có căn cứ. Đồng thời, ông H. không cung cấp được chứng cứ mới để chứng minh yêu cầu kháng cáo nên không được chấp nhận.
Từ những phân tích trên, TAND TP Cần Thơ bác toàn bộ kháng cáo của ông H., giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Vợ chồng tại TPHCM chuyển nhượng nhà đất cho người khác với mục đích “nhờ đứng tên” để né khoản nợ hơn 1,3 tỷ đồng. Khi phát sinh tranh chấp, tòa án xác định đây là giao dịch giả tạo.
Được giao đứng tên hộ, người em đã tự ý bán hơn 1ha đất vốn được cha mẹ cho chị gái. Khi xảy ra tranh chấp, Tòa xác định đất thuộc về người chị, tuyên hủy các giao dịch và buộc em trai trả lại đất.
Chỉ từ thỏa thuận “ở nhờ vài tháng”, một tranh chấp kéo dài đã phát sinh tại TP.HCM. Chủ nhà mua hợp pháp nhưng không thể đòi lại, buộc phải bán tiếp cho người khác.
