Tại tọa đàm “Tìm lối mở cho điện sạch – Gỡ nút thắt chính sách, khơi thông năng lượng” do Báo Xây dựng tổ chức chiều 8/10, ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết Việt Nam đang áp dụng giá bán lẻ điện một thành phần, tức chỉ bao gồm phần điện năng.
Ưu điểm của cách tính này là đơn giản, dễ áp dụng, song chưa phản ánh đúng chi phí sử dụng và đầu tư truyền tải.
Ông Trang lấy ví dụ từ thực tiễn, một hộ tiêu thụ điện đăng ký công suất là 24 kW nhưng chỉ sử dụng trong 1 giờ; một hộ khác đăng ký công suất 1 kW lại dùng liên tục trong 24 giờ. Rõ ràng, hộ thứ hai cần phải trả nhiều hơn cho bên bán điện do chi phí vận hành, truyền tải khác nhau.
Trong khi đó, giá điện hai thành phần vừa bao gồm công suất, vừa bao gồm sản lượng. Theo ông, Bộ Công Thương đang triển khai thử nghiệm giá điện hai thành phần với các khách hàng tiêu thụ điện bình quân lớn hơn 200.000 kWh/tháng. Theo thống kê của EVN, có khoảng 7.000 khách hàng đang sử dụng điện ở mức này.
Bộ này cũng chỉ đạo EVN sớm triển khai thử nghiệm từ tháng 10/2025, sau đó có tổng kết, đánh giá trước khi đưa ra quyết định có đưa giá điện hai thành phần vào áp dụng thực tiễn hay không.
Tuy nhiên, để hỗ trợ cho việc triển khai giá điện hai thành phần, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho rằng cần đảm bảo về hạ tầng. Toàn bộ hộ tiêu thụ điện phải có công tơ thể hiện được cả sản lượng điện tiêu thụ, giá trị công suất… Chỉ như vậy, việc triển khai mới có hiệu quả.
Theo ông Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng ban Kinh doanh EVN, giá điện hai thành phần đã được áp dụng tại nhiều nước, nhất là những nước phát triển. Bởi, đây là phương pháp tính giá đúng nhất cho hệ thống điện để đáp ứng nhu cầu phụ tải.
Hiện Thủ tướng đã giao các đơn vị nghiên cứu giá điện hai thành phần, gồm giá công suất và giá điện năng, theo từng nhóm khách hàng.
Ông Dũng đánh giá, hạ tầng kỹ thuật của nước ta đã tương đối bảo đảm, các công tơ điện tử có thể thu thập số liệu đo đếm từ xa và xác định được công suất trong 30 phút/lần. Hạ tầng cơ sở trong truyền dẫn cũng tương đối tốt, là điều kiện cơ bản để triển khai giá điện hai thành phần.
Về tác động của giá điện hai thành phần với doanh nghiệp, đại diện EVN cho hay đối tượng áp dụng dự kiến là khách hàng sản xuất với mức tiêu thụ 200.000 kWh/tháng, bình quân trong 12 tháng và tính thử trên giấy từ tháng 10. Sau đó, sẽ hiệu chỉnh cho phù hợp và dự kiến áp dụng từ năm 2026.
Ông Dũng nhấn mạnh, đây là động lực để doanh nghiệp tiết kiệm chi phí.
“Trước đây, ta phải giảm lượng điện năng sử dụng để tiết kiệm; còn giờ cần giảm lượng điện sử dụng nhưng vẫn có thể đạt được nhu cầu bằng việc tối ưu cách sử dụng. Có thể phân bổ để công suất toàn bộ giảm mà vẫn đạt được sản lượng bình thường”, đại diện EVN khẳng định.
Ông lưu ý, với cách tính này, khách hàng có thêm lựa chọn điều chỉnh hành vi, cách thức sử dụng để giảm công suất, từ đó giảm chi phí.
