Brazil từng là một quốc gia khá “im ắng” về dầu mỏ trên bản đồ thế giới. Nhưng chỉ trong chưa đầy 2 thập niên, quốc gia Nam Mỹ này đã vươn lên thành một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất hành tinh.
Bí mật nằm ở một kho báu nằm sâu dưới đáy Đại Tây Dương, nơi các giếng khoan phải xuyên qua hàng kilomet nước biển và đá, để chạm tới lớp dầu khổng lồ bị chôn dưới một “tấm chăn muối” dày.
Ngành khai thác dầu mỏ của Brazil vì thế được nhiều chuyên gia gọi là một trong những cuộc cách mạng năng lượng ngoạn mục nhất thế kỷ XXI.
Kho báu nằm dưới lớp muối khổng lồ
Việc tìm kiếm dầu mỏ ở Brazil đã bắt đầu từ cuối thế kỷ XIX nhưng bước ngoặt xảy ra năm 1968 khi mỏ Guaricema được phát hiện ngoài khơi bang Sergipe, đánh dấu khởi đầu cho kỷ nguyên khai thác dầu ngoài biển của Brazil.
Tuy vậy, bước ngoặt lớn nhất diễn ra vào năm 2006, khi các nhà địa chất của tập đoàn dầu khí quốc doanh lớn nhất của Brazil, Petrobras, phát hiện một hệ thống mỏ dầu khổng lồ ngoài khơi phía đông nam Brazil.
Điều đặc biệt là các mỏ dầu này nằm bên dưới một lớp muối lớn dưới đáy biển, nên được gọi là các mỏ “pre-salt”, tức dầu nằm dưới lớp muối.
Các mỏ dưới lớp muối chứa dầu nhẹ và khí tự nhiên với năng suất rất cao. Nhờ đó, sản lượng dầu của Brazil tăng mạnh từ năm 2008.
Để tiếp cận được nguồn dầu này, các giếng khoan phải đi qua khoảng 2km nước biển, tiếp đó là lớp muối dày khoảng 2km và tổng độ sâu khoan có thể vượt 7km dưới mực nước biển.
Đây là một trong những môi trường khai thác dầu phức tạp nhất thế giới. Áp suất cực lớn, nhiệt độ cao và lớp muối dày khiến việc khoan giếng đòi hỏi công nghệ địa chấn và robot lặn sâu dưới biển.
Nhưng phần thưởng cũng tương xứng. Những mỏ dầu này chứa loại dầu nhẹ, ít lưu huỳnh, được đánh giá có chất lượng khá tốt trong ngành lọc hóa dầu.
Đến tháng 3/2025, các mỏ dưới lớp muối chiếm 79,8% tổng sản lượng dầu và khí của Brazil, tương đương 3,716 triệu thùng dầu quy đổi mỗi ngày.
‘Công xưởng dầu khí’ giữa đại dương
Trước khi phát hiện ra các mỏ dầu dưới lớp muối, Brazil từng phải nhập khẩu một phần dầu phục vụ nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy 2 thập kỷ khai thác, bức tranh năng lượng đã thay đổi hoàn toàn.
Hiện nay, Brazil là nhà sản xuất dầu lớn nhất Mỹ Latinh và nằm trong nhóm những nước sản xuất lớn nhất thế giới. Sản lượng dầu của nước này đạt khoảng 3,4 triệu thùng/ngày vào năm 2023.
Đáng chú ý, các mỏ dầu dưới lớp muối đã trở thành “xương sống” của ngành dầu khí Brazil. Chúng chiếm khoảng 76-80% tổng sản lượng dầu và khí của cả nước.
Nhiều giếng dầu ở khu vực này có sản lượng rất cao, thậm chí vượt xa các giếng thông thường trên thế giới. Một số mỏ lớn như Tupi (Lula) hay Búzios đã trở thành những dự án ngoài khơi có sản lượng cao nhất toàn cầu.
Việc khai thác dầu dưới lớp muối dày đã biến Brazil thành một trong những quốc gia dẫn đầu về công nghệ khai thác nước sâu.
Các dự án ngoài khơi của Petrobras sử dụng những hệ thống khổng lồ gọi là FPSO, tàu nổi vừa khai thác, vừa xử lý và lưu trữ dầu ngay giữa đại dương. Một số tàu có thể sản xuất hơn 200.000 thùng dầu mỗi ngày.
Các hệ thống này được hỗ trợ bởi robot lặn sâu dưới đáy biển, công nghệ địa chấn 3D để tìm dầu và các hệ thống bơm và xử lý dầu ngay dưới đáy đại dương.
Nhờ những công nghệ này, Brazil đã biến vùng biển sâu ngoài khơi thành một “công xưởng năng lượng” khổng lồ.
Dầu mỏ trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn nhất
Sự bùng nổ của các mỏ dầu dưới muối đã làm thay đổi cấu trúc kinh tế Brazil. Ngày nay, dầu mỏ đã trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của nước này.
Khoảng hơn một nửa sản lượng dầu của Brazil được xuất khẩu, trong đó châu Á, đặc biệt là Trung Quốc – thị trường tiêu thụ lớn nhất.
Sự gia tăng sản lượng cũng giúp Brazil ngày càng có vai trò lớn hơn trong thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt khi nhiều quốc gia đang tìm kiếm nguồn cung dầu ngoài Trung Đông.
Các mỏ dầu dưới lớp muối được kỳ vọng sẽ đạt đỉnh sản lượng vào những năm 2030, tiếp tục đóng vai trò chiến lược trong nền kinh tế quốc gia.
Tuy nhiên, sự phát triển của ngành dầu khí cũng đi kèm với nhiều tranh cãi. Một số dự án thăm dò mới gần cửa sông Amazon đã vấp phải phản đối từ các tổ chức môi trường vì lo ngại rủi ro sinh thái.
Với trữ lượng lớn và công nghệ khai thác tiên tiến, Brazil được xem là một trong những “siêu cường dầu khí mới nổi” của thế giới.
