Sân bay Domodedovo – từng là biểu tượng thành công của tư nhân hóa Nga – đã được bán tháo với mức giá chỉ bằng một nửa kỳ vọng ban đầu, phản ánh rõ sự cô lập quốc tế và sức ép ngày càng lớn đối với kinh tế Nga.
Trong nhiều năm, Domodedovo được coi là câu chuyện thành công hiếm hoi của nước Nga hậu Xô Viết. Sau khi được tư nhân hóa vào thập niên 1990, sân bay này vươn lên trở thành sân bay lớn thứ 2 của Moscow. British Airways, Lufthansa và nhiều hãng quốc tế từng chọn Domodedovo làm điểm trung chuyển, biến nơi đây thành cửa ngõ chính của thủ đô Nga ra thế giới.
Nhưng giờ đây, Domodedovo đã bị bán phá giá.
Tuần trước, chính phủ Nga – sau khi tịch thu sân bay này vào năm ngoái – đưa Domodedovo ra đấu giá với giá khởi điểm 1,7 tỷ USD nhưng không nhận được bất kỳ hồ sơ mua nào. Đến phiên đấu giá ngày 29/1, mức giá hạ xuống còn 50% so với ban đầu. Kết quả, sân bay được bán đúng quanh mức này cho Sheremetyevo, một sân bay khác tại Moscow có liên hệ mật thiết với Điện Kremlin.
Theo truyền thông nhà nước Nga, Sheremetyevo – sân bay do nhà nước Nga cùng các nhà đầu tư đồng sở hữu – đã trúng đấu giá Domodedovo với giá 880 triệu USD.
Thương vụ bán Domodedovo cho thấy mức độ cô lập kinh tế ngày càng sâu sắc kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine. Đây cũng là trường hợp nổi bật nhất trong chiến dịch quốc hữu hóa và bán lại tài sản tư nhân thời chiến, vốn đang khiến giới kinh doanh Nga lo ngại.
Sự suy thoái của Domodedovo bắt đầu từ đại dịch Covid-19. Khi hàng không toàn cầu vừa hồi phục, các lệnh trừng phạt liên quan đến xung đột Ukraine đã khiến các đường bay giữa Nga và châu Âu gần như bị cắt đứt.
Một nhà ga mới của sân bay, khánh thành năm 2023 sau nhiều năm trì hoãn, hiện hoạt động chỉ 50% công suất. Hàng trăm đường bay tới châu Âu, Nhật Bản, Australia và nhiều quốc gia khác đã bị tạm ngừng. Dù diện tích sân bay tăng gấp đôi, lượng hành khách hàng năm chỉ còn khoảng 14 triệu lượt, giảm một nửa so với trước đại dịch.
“Nhà ga thứ 2 rất cần thiết trước Covid-19. Nhưng khi đi vào vận hành thì nhu cầu đã không còn”, ông Andrei V. Kramarenko, chuyên gia nghiên cứu hàng không Nga tại Đại học Kinh tế Quốc gia Moscow, nhận định.
Gánh khoản nợ ước tính khoảng 1 tỷ USD, Domodedovo trở thành mục tiêu khi chính phủ Nga đẩy mạnh quốc hữu hóa. Một tòa án Nga đã ra lệnh tịch thu sân bay từ tay tỷ phú kín tiếng Dmitry Kamenshchik, với lý do đây là tài sản chiến lược không được phép rơi vào tay nước ngoài.
Domodedovo là tài sản có giá trị lớn nhất trong làn sóng tịch thu doanh nghiệp từ đầu năm 2022. Ban đầu, các doanh nghiệp có vốn phương Tây bị nhắm tới. Sau đó, chiến dịch lan rộng sang nhiều công ty Nga, từ các ngành liên quan đến công nghiệp quốc phòng cho tới cả những lĩnh vực dân sự như sản xuất mì ống.
Theo một số ước tính, Nga đã quốc hữu hóa lượng tài sản trị giá ít nhất 79 tỷ USD kể từ năm 2022.
Domodedovo không phải trường hợp khó bán duy nhất. Raven Russia – chủ sở hữu hệ thống kho vận lớn nhất nước Nga – cũng buộc phải hủy kế hoạch bán tài sản trị giá 1,2 tỷ USD vào tháng 12 do không tìm được người mua.
Việc các tài sản từng sinh lời mạnh không thể bán ở mức giá như trước xung đột cho thấy tài sản Nga hiện “phải chịu mức chiết khấu rất lớn”, theo ông Andrei Yakovlev, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Davis, Đại học Harvard.
Để có lãi trở lại và bù đắp chi phí xây dựng nhà ga mới, Domodedovo cần phục hồi lượng hành khách về mức trước xung đột. Điều đó đồng nghĩa với việc các lệnh trừng phạt quốc tế phải được dỡ bỏ và quan hệ với châu Âu được nối lại – kịch bản hiện chưa có dấu hiệu xảy ra.
Trong nhiều năm, giới tài phiệt Nga dựa vào tài sản và hoạt động kinh doanh ở nước ngoài để tránh phụ thuộc thị trường trong nước. Nhưng các lệnh trừng phạt của phương Tây đã phá vỡ chiến lược này.
Giới doanh nghiệp Nga đã nhiều lần kêu gọi chính phủ đưa ra các quy tắc rõ ràng cho chiến dịch quốc hữu hóa. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có kết quả.
Theo NYT
