động lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Lâm Đồng

I. PHONG TRÀO THI ĐUA TRONG QUẢN TRỊ PHÁT TRIỂN: TỪ CƠ CHẾ ĐỘNG VIÊN ĐẾN CÔNG CỤ THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG

Việt Nam đang trong bối cảnh bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng nguồn lực đầu tư hay hoàn thiện thể chế, mà còn phải tạo dựng những động lực phát triển mới từ chính chất lượng quản trị quốc gia. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy hiệu quả thực thi chính sách là yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Vì vậy, cùng với đổi mới mô hình tăng trưởng, cải cách hành chính và chuyển đổi số, việc nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy, phát huy trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức và huy động sự tham gia của toàn xã hội trở thành yêu cầu cấp thiết. Trên cơ sở phương pháp nghiên cứu phân tích tài liệu, tổng hợp lý luận và đối chiếu các quan điểm về quản trị công hiện đại, có thể thấy phong trào thi đua ngày nay không còn chỉ mang ý nghĩa động viên tinh thần mà đang từng bước trở thành một công cụ quản trị thúc đẩy hiệu quả thực thi và tạo động lực phát triển.

Trong tiến trình đổi mới đất nước, phong trào thi đua luôn giữ vai trò quan trọng trong việc khơi dậy tinh thần cống hiến, phát huy sức mạnh tập thể và huy động các nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, trước yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, cách tiếp cận đối với thi đua cũng cần có sự chuyển biến. Nếu trước đây thành tích chủ yếu được đánh giá thông qua mức độ hoàn thành nhiệm vụ hoặc các chỉ tiêu mang tính định lượng đơn thuần, thì hiện nay trọng tâm của thi đua phải hướng vào kết quả đầu ra, chất lượng phục vụ người dân, hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội và khả năng tạo ra giá trị bền vững. Điều này phù hợp với định hướng đổi mới công tác thi đua, khen thưởng của Đảng và Nhà nước theo hướng thực chất, lấy hiệu quả công việc làm thước đo, hạn chế bệnh hình thức và chạy theo thành tích.

Dưới góc độ lý luận, vai trò của phong trào thi đua có thể được lý giải từ nhiều mô hình quản trị công hiện đại. Quản trị theo kết quả (Result-Based Management) nhấn mạnh việc xác lập mục tiêu rõ ràng, xây dựng hệ thống đánh giá dựa trên kết quả đầu ra thay vì chỉ quan tâm đến quy trình thực hiện. Quản trị công mới (New Public Management) đề cao hiệu quả, năng suất và trách nhiệm giải trình của khu vực công thông qua các cơ chế khuyến khích và đánh giá hiệu suất. Trong khi đó, quản trị giá trị công (Public Value Governance) hướng tới việc tạo ra giá trị cho xã hội thông qua sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, còn quản trị hiệu suất (Performance Management) coi việc đo lường kết quả và cải thiện hiệu quả hoạt động là nền tảng của quản trị hiện đại. Mặc dù có cách tiếp cận khác nhau, các mô hình này đều thống nhất ở một điểm cốt lõi là đánh giá thành công dựa trên hiệu quả thực chất, trách nhiệm giải trình và mức độ đáp ứng mục tiêu phát triển, thay vì các biểu hiện mang tính hình thức.

Nếu tách rời yêu cầu phát triển hoặc chỉ chú trọng hình thức khen thưởng, thi đua rất dễ trở thành phong trào mang tính vận động, thiếu sức lan tỏa và không tạo ra thay đổi thực chất. Ngược lại, khi nội dung thi đua được gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và xây dựng trách nhiệm công vụ, thi đua sẽ tạo động lực thay đổi hành vi của cả hệ thống, thúc đẩy mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ chủ động nâng cao chất lượng thực thi nhiệm vụ. Chính sự gắn kết giữa thi đua với mục tiêu phát triển đã làm thay đổi bản chất của phong trào, từ cơ chế động viên truyền thống trở thành công cụ quản trị hiện đại, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững.

II. LÂM ĐỒNG CHUYỂN HÓA MỤC TIÊU TĂNG TRƯỞNG HAI CON SỐ THÀNH CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG THÔNG QUA PHONG TRÀO THI ĐUA

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Lâm Đồng đứng trước nhiều điều kiện thuận lợi để tạo lập một cực tăng trưởng mới của khu vực Tây Nguyên. Việc sắp xếp đơn vị hành chính và mở rộng không gian phát triển, tạo dư địa lớn hơn về quy mô kinh tế, dân số và nguồn lực mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc các chuỗi giá trị theo hướng liên kết vùng, khai thác hiệu quả lợi thế giữa nông nghiệp, công nghiệp chế biến, du lịch, dịch vụ. Với nền tảng là trung tâm sản xuất nông nghiệp công nghệ cao của cả nước, cùng lợi thế về tài nguyên sinh thái, khí hậu ôn hòa và hệ sinh thái du lịch đặc sắc, Lâm Đồng có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các ngành kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, kinh nghiệm phát triển cho thấy tiềm năng chỉ có thể chuyển hóa thành tăng trưởng khi được hỗ trợ bởi một nền quản trị hiệu quả. Điều đó đòi hỏi địa phương tập trung vào đầu tư hạ tầng hay thu hút nguồn lực vừa phải nâng cao chất lượng điều hành, năng lực thực thi và sự phối hợp giữa các chủ thể phát triển. Khi đó, phong trào thi đua được định hướng như một công cụ quản trị nhằm chuyển hóa mục tiêu tăng trưởng thành chương trình hành động cụ thể của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Điểm mới nổi bật trong cách tiếp cận của Lâm Đồng là đưa phong trào thi đua gắn trực tiếp với quá trình đổi mới quản trị địa phương thay vì chỉ dừng ở việc phát động các phong trào mang tính vận động. Nội dung thi đua được lồng ghép với các nhiệm vụ trọng tâm như cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực điều hành và xây dựng nền hành chính phục vụ. Cách tiếp cận này phản ánh sự chuyển dịch từ đánh giá nỗ lực sang đánh giá kết quả, từ coi trọng quá trình thực hiện sang chú trọng chất lượng đầu ra và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Mỗi cơ quan, đơn vị và cán bộ được khuyến khích cạnh tranh lành mạnh thông qua các tiêu chí về hiệu quả giải quyết công việc, tinh thần đổi mới và trách nhiệm công vụ. Phong trào thi đua ngoài là hoạt động mang tính thời điểm mà trở thành động lực thúc đẩy cải thiện chất lượng quản trị.

Một điểm đáng chú ý khác là phong trào thi đua của Lâm Đồng được đặt trong định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển. Thay vì theo đuổi mục tiêu tăng trưởng bằng cách khai thác tối đa tài nguyên hoặc mở rộng quy mô sản xuất theo chiều rộng, địa phương hướng tới nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nền kinh tế thông qua chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Sự thay đổi này rất quan trọng về tư duy phát triển, bởi tăng trưởng hai con số chỉ có ý nghĩa khi đi cùng với khả năng phát triển bền vững và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài. Trong lĩnh vực nông nghiệp, việc mở rộng các mô hình sản xuất thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ sinh học không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đối với du lịch, phát triển theo hướng xanh, sinh thái và trải nghiệm chất lượng cao sẽ tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn so với khai thác tài nguyên đơn thuần. Vì vậy, nội dung thi đua không chỉ hướng tới hoàn thành các chỉ tiêu tăng trưởng mà còn khuyến khích các sáng kiến đổi mới, các mô hình sản xuất bền vững và những giải pháp nâng cao chất lượng phát triển. Điều này cho thấy điểm khác biệt giữa tư duy phát triển dựa trên số lượng với tư duy quản trị hướng tới giá trị dài hạn.

Không kém phần quan trọng, phong trào thi đua của Lâm Đồng được thiết kế theo hướng mở rộng phạm vi tham gia của các chủ thể xã hội. Mục tiêu phát triển được chuyển hóa thành trách nhiệm chung của doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân, người dân, các tổ chức xã hội và cơ quan báo chí. Mỗi chủ thể đều có vai trò trong việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng thông qua những hoạt động phù hợp với chức năng và lợi thế của mình. Doanh nghiệp thúc đẩy đổi mới công nghệ và mở rộng đầu tư; hợp tác xã tăng cường liên kết chuỗi giá trị; nông dân ứng dụng kỹ thuật mới vào sản xuất; báo chí lan tỏa các mô hình hiệu quả và cổ vũ tinh thần đổi mới; các tổ chức xã hội đồng hành trong tuyên truyền, giám sát và huy động nguồn lực cộng đồng. Chính sự tham gia rộng rãi này tạo nên tính lan tỏa của phong trào, biến mục tiêu của chính quyền thành mục tiêu phát triển chung của toàn xã hội. Từ góc độ quản trị hiện đại, đây là biểu hiện của mô hình quản trị hợp tác, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và điều phối, còn các chủ thể xã hội cùng tham gia tạo ra giá trị công.

Ở bình diện quản trị phát triển, ý nghĩa lớn nhất của phong trào thi đua không nằm ở số lượng phong trào được phát động hay các danh hiệu được trao tặng, mà ở khả năng tạo lập sự thống nhất về mục tiêu, hành động và trách nhiệm trong toàn hệ thống. Khi mục tiêu tăng trưởng được cụ thể hóa thành các chỉ tiêu hành động của từng cơ quan, từng địa phương và từng nhóm đối tượng, quá trình thực thi chính sách sẽ trở nên đồng bộ hơn, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc thiếu phối hợp. Đồng thời, cơ chế thi đua gắn với kết quả cũng góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình, khuyến khích cán bộ chủ động tìm kiếm giải pháp mới và tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều nền kinh tế thành công ở châu Á như Singapore, Hàn Quốc và Nhật Bản đều đặc biệt coi trọng việc xây dựng văn hóa thực thi, đề cao kỷ luật hành chính, trách nhiệm cá nhân và cơ chế đánh giá dựa trên hiệu quả công việc. Mặc dù điều kiện thể chế và bối cảnh phát triển của mỗi quốc gia có sự khác biệt, nhưng điểm chung là các mục tiêu chiến lược luôn được chuyển hóa thành hành động cụ thể thông qua hệ thống đánh giá minh bạch, sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công và khu vực tư, cùng cơ chế khuyến khích đổi mới liên tục. Đối với Lâm Đồng, phong trào thi đua sẽ phát huy đầy đủ giá trị khi được vận hành như một công cụ quản trị hiện đại, gắn chặt với các mục tiêu phát triển, lấy hiệu quả thực chất làm tiêu chí đánh giá và tạo động lực để mọi chủ thể cùng tham gia vào tiến trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, xanh và bền vững.

III. ĐỂ PHONG TRÀO THI ĐUA TRỞ THÀNH ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN THỰC CHẤT

Để phong trào thi đua thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển thay vì chỉ dừng lại ở các hoạt động mang tính vận động, điều quan trọng nằm ở khả năng thiết lập những điều kiện bảo đảm cho thi đua gắn chặt với kết quả phát triển. Từ góc độ quản trị công hiện đại, giá trị của phong trào thi đua được đo bằng mức độ cải thiện chất lượng điều hành, hiệu quả thực thi chính sách và những chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế – xã hội.

Điều kiện đầu tiên là lấy kết quả phát triển làm thước đo trung tâm của phong trào thi đua. Trong bối cảnh đổi mới quản trị quốc gia, việc đánh giá hiệu quả thi đua không nên dựa trên số lượng phong trào được phát động, số lượng tập thể hoặc cá nhân được khen thưởng, mà cần phản ánh bằng những chỉ số phát triển cụ thể và có khả năng kiểm chứng. Đó là tốc độ tăng trưởng GRDP, năng suất lao động, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công, chất lượng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, mức độ cải thiện các chỉ số như PCI, PAR INDEX, SIPAS hay mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với dịch vụ công. Khi các chỉ tiêu phát triển trở thành tiêu chí đánh giá chủ yếu, phong trào thi đua sẽ tạo động lực để mỗi cơ quan, đơn vị chủ động nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, đồng thời hạn chế tình trạng chạy theo thành tích hoặc coi trọng hình thức hơn chất lượng.

Bên cạnh việc xác lập đúng thước đo, phong trào thi đua chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành trên nền tảng của cơ chế đánh giá minh bạch và trách nhiệm giải trình. Trong quản trị hiện đại, mọi mục tiêu đều cần được lượng hóa thông qua các chỉ số đánh giá hiệu suất (KPI), được theo dõi bằng dữ liệu số và kiểm chứng thông qua hệ thống giám sát khách quan. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi tiến độ và công khai kết quả thực hiện không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo cơ sở để đánh giá chính xác mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân. Đồng thời, cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá định kỳ sẽ giúp phát hiện kịp thời những hạn chế trong quá trình thực hiện, từ đó điều chỉnh chính sách và phương thức tổ chức phong trào cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Khi trách nhiệm được gắn với kết quả và mọi thành tích đều được đo lường bằng dữ liệu khách quan, phong trào thi đua sẽ trở thành một bộ phận của hệ thống quản trị hiệu suất, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

Một điều kiện có ý nghĩa lâu dài là hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội thông qua phong trào thi đua. Thực tiễn cho thấy, sự phát triển bền vững không chỉ dựa vào nguồn lực tài chính hay lợi thế tự nhiên mà còn phụ thuộc vào khả năng học hỏi, thích ứng và đổi mới liên tục của cả hệ thống. Phong trào thi đua cần tạo môi trường khuyến khích cán bộ, công chức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời có cơ chế bảo vệ những cá nhân tiên phong đổi mới theo đúng quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc phát hiện, tổng kết và nhân rộng các mô hình hay, sáng kiến hiệu quả sẽ góp phần lan tỏa những giá trị tích cực, tạo động lực học hỏi giữa các địa phương, cơ quan và cộng đồng. Kết hợp với cách tiếp cận quản trị tri thức, phong trào thi đua không chỉ tạo ra kết quả trong ngắn hạn mà còn tích lũy kinh nghiệm, chuyển hóa các sáng kiến thành tài sản tri thức chung, góp phần nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của địa phương trong dài hạn. Như vậy, phong trào thi đua chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được đặt trong một hệ thống quản trị hiện đại, lấy kết quả làm trung tâm, vận hành trên cơ sở minh bạch và trách nhiệm giải trình, đồng thời nuôi dưỡng văn hóa đổi mới sáng tạo và học hỏi liên tục.

IV. KẾT LUẬN

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, phong trào thi đua cần được nhìn nhận dưới góc độ một công cụ quản trị phát triển hơn là một hoạt động vận động hay khen thưởng đơn thuần. Giá trị của phong trào nằm khả năng chuyển hóa các mục tiêu chiến lược thành hành động thống nhất của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, qua đó nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và tạo động lực phát triển mới.

Tại Lâm Đồng, khi phong trào thi đua được gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực thực thi của bộ máy, thi đua không chỉ tạo động lực cho đội ngũ cán bộ, công chức mà còn khơi dậy sự tham gia chủ động của các chủ thể xã hội. Cách tiếp cận này góp phần nâng cao chất lượng quản trị địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực phát triển và từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trên nền tảng phát triển bền vững, thay vì chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.

Để phong trào thi đua thực sự trở thành động lực phát triển lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện bảo đảm theo hướng lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, xây dựng cơ chế đánh giá dựa trên kết quả, tăng cường trách nhiệm giải trình, ứng dụng dữ liệu số trong quản trị và nuôi dưỡng văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội. Đây là nền tảng để Lâm Đồng hiện thực hóa mục tiêu phát triển giai đoạn 2026–2030, cung cấp những gợi mở có giá trị đối với các địa phương trong quá trình đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng tăng trưởng và xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả./.

ThS Lâm Bá Nguyên