Lo thiếu hụt dầu DO cho thu hoạch lúa Đông Xuân
Ông Nguyễn Văn Nghiễm, Tổng thư ký Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), cho biết thời điểm này, Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào vụ thu hoạch lúa Đông Xuân. Dự kiến khoảng 7-10 ngày tới, các địa phương sẽ tập trung thu hoạch rộ.
Tuy nhiên, ảnh hưởng xung đột Trung Đông, nguồn xăng dầu phục vụ cho thu hoạch, chế biến lúa gạo đang gặp khó khăn. Cụ thể, tại nhiều khu vực, nhất là vùng sâu vùng xa Đồng Tháp Mười và khu vực Kiên Giang, dầu DO phục vụ tàu ghe vận tải và máy thu hoạch đang thiếu hụt.
Giá xăng dầu tăng cao gây khó cho thu hoạch vụ lúa Đông Xuân đang tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo ông Nghiễm, dù tình hình đang có sự cải thiện so với tuần trước, nhưng đây là thời điểm tập trung cho thu hoạch vụ lúa lớn nhất năm, nên doanh nghiệp và nông dân rất lo ngại.
Bên cạnh đó, giá lúa hiện nay đang có chiều hướng đi xuống. Trong tháng 1 và tháng 2, giá lúa thơm giữ mức tốt từ 6.200 – 6.600 đồng/kg khi thị trường xuất khẩu sang Trung Đông, châu Phi, Trung Quốc, châu Phi mở rộng.
Tuy nhiên, đến sáng nay 17/3, lúa thơm chỉ còn dao động khoảng 5.600 – 5.800 đồng/kg tùy khu vực, đã giảm khoảng 8 – 10%, trong khi giá vật tư, phân bón lại tăng cao lên.
Vụ Đông Xuân năm nay dự báo trúng mùa, sản lượng lúa dự kiến 20-24 triệu tấn, tương ứng 10-12 triệu tấn gạo. Nếu xuất khẩu không thuận lợi thì lượng tồn kho tại doanh nghiệp lớn, cũng là nỗi lo trong việc thu mua, tạm trữ lúa cho nông dân.
Xăng dầu ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, chế biến lúa gạo của nông dân, doanh nghiệp.
Ông Nghiễm cho biết giá xăng dầu ảnh hưởng rất mạnh đến người sản xuất, doanh nghiệp thu mua lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vùng sản xuất lúa gạo Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay vận chuyển bằng đường thủy là chủ yếu.
Dầu tăng giá, nguồn cung lại không ổn định đang khiến chi phí logistics đội thêm 20-30%, gây áp lực lớn cho thời điểm thu hoạch rộ vụ lúa gạo lớn nhất này.
VFA đề nghị sớm điều tiết, khắc phục tình trạng thiếu dầu cục bộ tại vùng lúa này. Các địa phương cần kiểm soát chặt thị trường, giám sát các đơn vị đầu mối xăng dầu, đảm bảo vụ thu hoạch lúa thuận lợi cho nông dân.
Ngoài ra, xung đột cũng gây tác động mạnh đến thị trường xuất khẩu, đặc biệt là thị trường Trung Đông, khi đây là thị trường tiêu thụ lượng lớn gạo Việt Nam gần đây.
Đại diện VFA cũng lo ngại vụ Hè Thu sắp tới sẽ khó cho nông dân vì độ trễ của thị trường, giá phân bón, vật tư nông nghiệp sẽ tăng cao thời điểm này. Trong khi vụ Hè Thu, chi phí sản xuất thường cao gần gấp đôi vụ Đông Xuân, do thời tiết bất lợi và sâu bệnh, khiến lượng phân bón sử dụng nhiều hơn.
Ông Vũ Đình Tuấn, Trưởng phòng Kinh doanh Tổng công ty Phân bón dầu khí Cà Mau (Đạm Cà Mau), cho biết Trung Đông là khu vực cung cấp nguồn phân bón rất lớn cho thị trường thế giới. Riêng về Ure, khu vực này cung cấp khoảng 25 triệu tấn/năm, chiếm khoảng 33% thị phần toàn cầu.
Các doanh nghiệp kiến nghị kiểm soát chặt việc cung ứng xăng dầu của doanh nghiệp đầu mối để ổn định thị trường.
Xung đột khiến nguồn cung bị đứt gãy, giá phân bón thế giới tại một số khu vực đã tăng khoảng 60%, khu vực Trung Đông giá Ure đã lên khoảng 700 USD/tấn. Mức giá này tương đương 19.000 – 20.000 đồng/kg tại Việt Nam, cao hơn nhiều so với giá thị trường trong nước nhưng diễn biến thực tế lại phức tạp hơn.
“Giá xăng dầu biến động mạnh khiến Đạm Cà Mau chịu ảnh hưởng kép cả đầu vào lẫn đầu ra. Với đầu vào, khi giá dầu tăng 10 USD/thùng, chi phí sản xuất của chúng tôi sẽ tăng thêm khoảng 525 tỷ đồng “, đại diện Đạm Cà Mau chia sẻ.
Ngoài ra, chi phí vận tải quốc tế đã tăng khoảng 20-30% trong vài tuần qua. Các doanh nghiệp logistics trong nước cũng điều chỉnh tăng giá khoảng 15-20%, tùy đơn vị.
“Để bù đắp chi phí, các doanh nghiệp cũng đang điều chỉnh giá bán. Thị trường chính của chúng tôi là Tây Nam Bộ, nông dân tập trung sản xuất lúa gạo. Giá lúa gạo lại đang có xu hướng giảm giữa thời điểm vụ Đông Xuân bắt đầu thu hoạch. Nếu tăng giá phân bón theo giá nguyên liệu thế giới thì nông dân rất khó nên chúng tôi phải tính toán điều chỉnh phù hợp để chia sẻ với nông dân” , ông cho biết thêm.
Ông Vũ Khánh Thiện, Trưởng phòng kinh doanh Nhà máy phân bón Phú Mỹ, cũng cho biết dù không phụ thuộc nhiều vào việc nguyên liệu sản xuất phân bón từ Trung Đông, nhưng ảnh hưởng chiến sự khiến các khu vực khác tăng giá nguyên liệu lên cao. Giá phân bón thế giới đã tăng khoảng 40-50%, giá trong nước cũng tăng xấp xỉ 20%.
Hiện giá khí Phú Mỹ nhập để sản xuất phân bón điều chỉnh hàng ngày.
Tuy nhiên, đại diện Đạm Phú Mỹ cam kết nguồn cung phân bón trong nước hoàn toàn đáp ứng được cho nhu cầu trong nước năm 2026. Nếu các nhà máy chạy hết công suất, sản xuất ổn định thì sẽ đáp ứng một phần cho xuất khẩu và bình ổn thị trường, không để giá phân bón tăng quá cao.
Ngành xuất khẩu cá tra gặp khó đầu tiên vì xung đột Trung Dông.
Gặp khó vì giá cước tăng cao
Bên cạnh đó, logistics đang là nỗi lo lớn nhất của các doanh nghiệp xuất khẩu. Ông Nghiễm cho biết hiện một số hãng tàu đã có thông báo nhận chở hàng đi tuyến Trung Đông trở lại, nhưng giá cước cực kỳ cao. Trước đây cước sang các cảng như Jebel Ali hay Sharjah khoảng 900-1.000 USD/container 20 feet, nay đã lên tới 3.000 – 4.000 USD, tăng 3 – 4 lần, vì các đơn vị vận chuyển cộng phí rủi ro chiến tranh rất cao.
Hiệp hội xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cũng cho biết các hãng tàu đã thông báo giá tăng 2.000 – 4.000 USD/container xuất khẩu.
Trong nước, chi phí vận chuyển một container lạnh loại 40 feet cũng tăng thêm khoảng 500.000 đồng. Những chi phí này đang góp phần đẩy giá thành hàng hóa ngành thủy sản lên cao.
Bà Trần Thụy Quế Phương, Phó Tổng thư ký VASEP, cho biết qua khảo sát nhanh một số doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, các doanh nghiệp được biết họ đang gặp khó nhất khâu vận chuyển, nhất là hàng đi Mỹ và các nước châu Âu. Do phải đi vòng, thời gian kéo thêm 10 – 14 ngày khiến chi phí đội lên rất lớn.
Các doanh nghiệp đang lo lặp lại tình trạng thiếu container rỗng như giai đoạn 2021.
Đặc biệt, một số tuyến hàng hóa không cập cảng được, nhất là Tây Âu, Trung Đông phải cập cảng Ai Cập và tiếp tục vận chuyển đường bộ.
“Xuất khẩu thủy sản sang thị trường Trung Đông và Đông Âu chiếm khoảng 3 – 5% tổng kim ngạch. Nhưng đây là thị trường tiêu thụ lớn các sản phẩm cá tra. Xung đột tại Trung Đông đang khiến ngành cá tra ảnh hưởng rất nặng nề” , bà Quế Phương cho biết.
Đáng chú ý, trước những biến động từ chiến sự và thị trường, các doanh nghiệp thủy sản gần như không dám ký hợp đồng dài hạn. Sức tiêu thụ tại các thị trường trọng điểm hiện cũng đang có dấu hiệu sụt giảm rõ rệt.
VASEP kiến nghị Bộ Công Thương và cơ quan liên quan hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật tình hình biến động thị trường. Cần sớm có một bản đồ rủi ro để doanh nghiệp xây dựng chiến lược phù hợp. Đồng thời, cơ quan quản lý cần làm việc với các đơn vị logistics, nhằm ổn định giá và duy trì các tuyến đường vận chuyển.
