Với lợi thế bờ biển dài, nhiều bãi tắm đẹp và hệ sinh thái phong phú, Thanh Hóa đang đưa du lịch biển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, bên cạnh những bước phát triển mạnh mẽ về hạ tầng, dịch vụ và lượng khách, ngành du lịch biển xứ Thanh vẫn đối diện không ít thách thức, đòi hỏi địa phương phải tìm hướng đi bền vững và mang tính cạnh tranh cao hơn.
Thanh Hóa được thiên nhiên ưu ái với 102 km bờ biển, vùng lãnh hải rộng hơn 17.000 km2 cùng 9 bãi biển lớn nhỏ. Nổi bật trong đó là: Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa – những điểm đến quen thuộc của du khách phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Xa khơi, quần đảo Hòn Mê, Hòn Nẹ, đảo Biện Sơn tạo nên vẻ đẹp hoang sơ, gắn kết du lịch với khai thác thủy sản qua hệ thống 5 cửa lạch lớn.
“CHUYỂN MÌNH” MẠNH MẼ
Nhận diện rõ tiềm năng, hai nhiệm kỳ gần đây, Đại hội Đảng bộ Thanh Hóa đều xác định phát triển du lịch là chương trình trọng tâm, trong đó du lịch biển là sản phẩm ưu tiên hàng đầu. Tỉnh này đã ban hành hàng loạt chiến lược, đề án dài hạn và thu hút sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn như: FLC, Sun Group, Vingroup, TT, Flamingo, BRG…
Nhờ đó, diện mạo du lịch biển thay đổi mạnh mẽ. Dọc bãi biển Sầm Sơn, khách sạn cao tầng, khu nghỉ dưỡng hiện đại mọc lên thay thế dãy nhà trọ cũ kỹ. Quảng trường biển, phố đi bộ, nhạc nước tạo sức hút mới. Ở Hải Tiến, lễ hội dù lượn, tour khám phá đảo Nẹ đã trở thành thương hiệu, còn Hải Hòa chinh phục du khách bởi nét nguyên sơ, yên bình.
Hiện toàn tỉnh này có gần 780 cơ sở lưu trú với hơn 35.000 phòng, cùng hơn 320 cơ sở ẩm thực phục vụ du khách. Riêng du lịch biển chiếm tới 70% hoạt động toàn ngành.
Không chỉ hạ tầng, dịch vụ cũng được nâng tầm. “Ngay tại bãi biển, số điện thoại đường dây nóng treo rõ ràng. Cảnh chèo kéo, ‘chặt chém’ hay quán xá lộn xộn gần như biến mất. Sầm Sơn đã thay đổi rất nhiều so với 10 năm trước”, ông Bùi Quốc Đạt, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Sầm Sơn, chia sẻ.
Du khách đến nay không chỉ tắm biển, ăn hải sản mà còn có thêm nhiều trải nghiệm: Carnaval đường phố, lễ hội ánh sáng, chợ đêm, mô tô nước, dù lượn… Tại Hải Tiến, tuyến du lịch đường thủy ra đảo Nẹ là điểm nhấn, trong khi Nghi Sơn gây ấn tượng với lễ hội biển hàng năm.
Thanh Hóa khát vọng thành trung tâm kinh tế biển
Sở hữu dải bờ biển dài hơn 100 km cùng vùng biển rộng lớn,
Thanh Hóa từ lâu đã được nhìn nhận như một trong những địa phương giàu tiềm
năng phát triển kinh tế biển. Từ thủy sản, du lịch biển đến công nghiệp ven biển
và hạ tầng cảng biển, những trụ cột quan trọng đang dần được định hình, tạo nên
bức tranh phát triển đa chiều nhưng cũng đặt ra không ít thách thức về tính bền
vững và sức cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, khát vọng vươn lên trở thành trung
tâm kinh tế biển không chỉ là mục tiêu dài hạn, mà còn là hành trình đòi hỏi những
bước đi bài bản, đồng bộ và quyết liệt hơn. Loạt 5 bài viết sẽ làm rõ những lợi
thế, chuyển động, điểm nghẽn và hướng đi của Thanh Hóa trên hành trình hiện thực
hóa mục tiêu này.
[Bài 1] Thủy sản ngành kinh tế mũi nhọn tại “ngư trường trọng điểm” của vịnh Bắc Bộ
[Bài 2] “Đánh thức” du lịch biển
[Bài 3] Cần
cú hích mới cho công nghiệp biển
[Bài 4] Phát
triển hạ tầng – mở ra không gian mới
[Bài 5] Giữ
gìn hệ sinh thái biển
Ngay thời điểm này, từ Sầm Sơn đến Hải Tiến, Hải Hòa bắt đầu nhộn nhịp khách. “Tôi từng đi Sầm Sơn nhiều lần, nhưng vài năm gần đây quay lại thấy biển sạch hơn, dịch vụ chuyên nghiệp hơn. Trẻ con nhà tôi thích nhất khu vui chơi trên cát”, chị Nguyễn Ngọc Lan (Hà Nội) cho biết.
Khu vực Hải Tiến đang mở ra nhiều dư địa để phát triển kinh tế biển gắn với các loại hình nghỉ dưỡng chất lượng cao. Mới đây, ba đơn vị gồm Công ty Cổ phần Nhân lực Hà Thành, Công ty Cổ phần Quản lý và Khai thác Du lịch 126 và Công ty TNHH Lotus Education (đại diện Tập đoàn Care 21 Corporation của Nhật Bản) đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác toàn diện nhằm tuyển dụng, đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực điều dưỡng chất lượng cao cho thị trường Việt Nam và Nhật Bản. Điểm đáng chú ý của dự án là việc tận dụng Khu nghỉ dưỡng Eureka Linh Trường Resort tại xã Hoằng Tiến làm cơ sở đào tạo thực hành, kết hợp giữa đào tạo lý thuyết và trải nghiệm thực tế trong môi trường dịch vụ nghỉ dưỡng.
Theo ông Đào Quang Bính, đại diện Công ty Cổ phần Quản lý và Khai thác Du lịch 126, tốc độ già hóa dân số tại Việt Nam đang có nhiều điểm tương đồng với Nhật Bản cách đây khoảng ba thập kỷ. Dự báo đến năm 2038, tỷ lệ người trên 60 tuổi của Việt Nam sẽ đạt khoảng 20,1%, đưa nước ta chính thức bước vào giai đoạn dân số già. Vì vậy, việc sớm hình thành các mô hình chăm sóc người cao tuổi theo chuẩn mực quốc tế là hết sức cần thiết.
Ông cho rằng khu vực biển Hải Tiến với không gian nghỉ dưỡng trong lành, hạ tầng du lịch ngày càng hoàn thiện có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình chăm sóc sức khỏe, dưỡng lão gắn với nghỉ dưỡng, đồng thời tạo cơ hội để doanh nghiệp Nhật Bản chuyển giao kinh nghiệm quản lý, công nghệ và tiêu chuẩn dịch vụ.
Theo lộ trình hợp tác, sau khi hoàn thành các mục tiêu đào tạo và tuyển dụng, các bên sẽ tiếp tục triển khai hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực chăm sóc điều dưỡng ngay tại khu nghỉ dưỡng Eureka Linh Trường. Mục tiêu lâu dài là xây dựng tại đây một viện dưỡng lão đạt tiêu chuẩn Nhật Bản, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi Việt Nam, đồng thời hình thành mô hình nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe mới tại khu vực biển Hải Tiến, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế biển của Thanh Hóa.
Thời gian qua, công tác quảng bá được tỉnh Thanh Hoá được chú trọng. Các sự kiện du lịch, Năm Du lịch Quốc gia, phóng sự chuyên đề trên truyền hình đã giúp hình ảnh du lịch Thanh Hóa lan tỏa rộng rãi. Nhiều du khách quốc tế bắt đầu tìm đến biển Thanh bởi sự mới mẻ, giá hợp lý hơn so với Đà Nẵng hay Nha Trang.
Nhờ những nỗ lực đó, theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hoá, giai đoạn 2021–2025, Thanh Hóa ước đón 58,3 triệu lượt khách, trong đó hơn 2,5 triệu khách quốc tế. Tổng thu dự kiến gần 130.000 tỷ đồng, riêng khách quốc tế đóng góp khoảng 1 tỷ USD. Chỉ riêng 2023–2024, Thanh Hóa đã vươn lên đứng thứ 4 cả nước về lượt khách và thứ 5 về doanh thu du lịch.
Niềm vui lan tỏa tới từng người làm du lịch. Anh Trần Văn Phúc, chủ nhà hàng ở biển Hải Hòa, phấn khởi: “Khách đông thì bà con ngư dân, tiểu thương cũng có thêm thu nhập. Người mở homestay, người mở quán ăn, có người chạy xe điện. Du lịch biển không chỉ dành cho doanh nghiệp lớn, mà trở thành sinh kế cho nhiều gia đình”.
Với phương châm “Sản phẩm đặc sắc – Dịch vụ chuyên nghiệp – Thủ tục thuận tiện – Giá cả cạnh tranh – Môi trường sạch đẹp – Điểm đến an toàn, văn minh, thân thiện”, Thanh Hóa đang từng bước xây dựng thương hiệu du lịch biển bền vững.
TÌM “THƯỚC ĐO” BỀN VỮNG
Song hành với những kết quả tích cực, du lịch Thanh Hóa vẫn còn không ít thách thức. Lượng khách quốc tế đến địa phương còn khiêm tốn, mới chiếm khoảng 4–5% tổng lượt khách. Một số bãi biển mới như Tiên Trang, Bãi Đông chưa tạo được sự khác biệt, còn trùng lặp về sản phẩm.
“Tỉnh đang nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Bên cạnh đầu tư hạ tầng, cũng khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ vui chơi, mua sắm, thể thao biển để tăng mức chi tiêu bình quân”, bà Vương Thị Hải Yến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, cho biết.
Ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia, nhấn mạnh tới ba yếu tố then chốt Thanh Hóa cần chú trọng: kết nối giao thông, thủ tục xuất nhập cảnh thuận lợi và quản lý tốt khách quốc tế. Và theo ông, đây là nền tảng để mở rộng thị trường nước ngoài.
Từ góc độ hiệp hội, ông Lê Xuân Thảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Thanh Hóa, nhận định: “Phát triển du lịch quốc tế không chỉ là tăng lượng khách mà còn là nâng sức cạnh tranh. Thanh Hóa có tiềm năng, nhưng cần chiến lược dài hơi về quảng bá, dịch vụ và hạ tầng. Muốn hút khách quốc tế, phải đạt chuẩn quốc tế”.
Ở góc nhìn doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Huyền, Tổng Giám đốc Công ty CP GBest Việt Nam, cho rằng: “Du lịch Thanh Hóa đã thay đổi rõ rệt, nhất là thái độ và chất lượng phục vụ. Đây là yếu tố then chốt để du khách quyết định có quay lại hay không. Khảo sát khách hàng của GBest cho thấy gần 80% hài lòng, hơn 60% sẵn sàng trở lại”.
Tuy nhiên, bà Huyền cũng chỉ ra rằng hệ thống dịch vụ vẫn còn hạn chế, cần tiếp tục hoàn thiện. Theo bà, việc triển khai hiệu quả Bộ Quy tắc ứng xử văn minh du lịch, thu hút cộng đồng cùng tham gia và tăng cường kiểm tra sẽ giúp duy trì chất lượng sản phẩm, dịch vụ ổn định.
Thêm một vấn đề quan trọng nữa để du lịch Thanh Hoá “cất cánh” mạnh mẽ hơn đó là nguồn nhân lực chất lượng. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá, trên địa bàn tỉnh hiện có khoảng 52.000 lao động trong lĩnh vực du lịch. Trong đó, số lao động lĩnh vực khách sạn, nhà hàng chiếm khoảng 65-70%. Đến nay, tổng số lao động được đào tạo, bồi dưỡng là hơn 42.600 lao động, đạt trên 80%, trong đó có hơn 5.400 lao động có trình độ đại học trở lên. Dù tỷ lệ lao động du lịch qua đào tạo ở Thanh Hóa khá cao, nhưng sau dịch COVID-19, nguồn nhân lực vẫn thiếu cả về số lượng lẫn chất lượng, đặc biệt chỉ khoảng 5% thành thạo ngoại ngữ, chủ yếu là tiếng Anh.
Từ khi mở cửa du lịch trở lại năm 2022, Thanh Hoá đã rà soát, hoàn thiện chính sách phát triển nhân lực, đồng thời đổi mới đào tạo theo hướng gắn kết Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp. Các chương trình giảng dạy ngày càng chú trọng kỹ năng, cập nhật xu hướng mới và tạo cơ hội thực hành cho sinh viên tại doanh nghiệp.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thục, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá, việc xây dựng chương trình đào tạo có sự tham gia của doanh nghiệp nhằm gắn sát thực tiễn và chuẩn đầu ra theo nhu cầu tuyển dụng. Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận nhân lực du lịch sau dịch giảm mạnh, hoạt động vẫn mang tính mùa vụ, đội ngũ giảng viên thiếu hụt, nhu cầu học nâng cao còn hạn chế. Do đó, việc nâng chất lượng đào tạo gặp nhiều khó khăn và cần tiếp tục siết chặt liên kết ba bên, đồng thời rà soát, đánh giá nhu cầu thị trường để nâng cao hiệu quả đào tạo.
Để phát huy tiềm năng kinh tế biển, xây dựng Thanh Hóa trở thành một cực tăng trưởng mới ở phía Bắc, địa phương đang triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp theo Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, cùng với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Thanh Hóa chú trọng khai thác lợi thế không gian biển, huy động nguồn lực để phát triển mạnh các ngành kinh tế biển, đặc biệt là du lịch. Địa phương hướng tới xây dựng những sản phẩm du lịch biển mới, độc đáo, đẳng cấp, phát triển du lịch bốn mùa, tập trung ở ba trung tâm chính: Hải Tiến – Linh Trường – Hoằng Phụ (Hoằng Hóa cũ), thành phố Sầm Sơn – Quảng Xương (cũ), và Hải Hòa – Hòn Mê (Nghi Sơn).
Ngoài ra, Thanh Hóa cũng nghiên cứu phát triển du lịch khám phá biển đảo tại Hòn Nẹ, Hòn Mê, khai thác tiềm năng du lịch đáy biển và các loại hình dịch vụ trải nghiệm khác.
Để giải đáp “bài toán” trên, bà Vương Thị Hải Yến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa cho biết, thời gian qua Sở đã tích cực đổi mới hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ cả về nội dung lẫn hình thức. 100% học viên được hướng dẫn thực hành trực tiếp và cấp chứng chỉ khi đạt yêu cầu. Cùng với đó, tỉnh phối hợp chuyên gia, trường đào tạo và Hiệp hội Du lịch tổ chức hội thi nghiệp vụ, khuyến khích doanh nghiệp tham gia các cuộc thi cấp quốc gia để nâng cao tay nghề.
Hướng đi này cho thấy, thay vì chỉ chạy theo số lượng khách và doanh thu, Thanh Hóa đang nỗ lực lấy sự hài lòng của du khách làm “thước đo” bền vững, với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng – những người trực tiếp chào đón và phục vụ du khách mỗi ngày.
Đón đọc tiế: [Bài 3] Cần cú hích mới cho công nghiệp biển
-Nguyễn Thuấn
