Cơ chế này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư, tháo gỡ các nút thắt thủ tục và gia tăng sức hút đối với các nhà đầu tư lớn, có tiềm lực dài hạn.
Tại “Diễn đàn hiện thực hóa cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030” do Báo Công Thương tổ chức cùng sự đồng hành của Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation) và Tổng công ty cổ phần Khoan và Dịch vụ khoan Dầu khí (PV Drilling), nhiều ý kiến cho rằng điện gió ngoài khơi của Việt Nam đang đứng trước thời điểm bản lề, chuyển từ giai đoạn chuẩn bị kéo dài sang giai đoạn triển khai thực chất. Điều kiện tiên quyết là các chính sách mới cần được áp dụng đồng bộ, rõ ràng và nhất quán với tinh thần cải cách đã đề ra.
Cơ chế mới – Lực đẩy quan trọng cho điện gió ngoài khơi
Chia sẻ từ góc nhìn quốc tế, ông Bùi Vĩnh Thắng – Giám đốc quốc gia Hội đồng Năng lượng gió Toàn cầu (GWEC) tại Việt Nam – đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, đặc biệt là Bộ Công thương, trong việc hoàn thiện khung chính sách cho ngành năng lượng. Theo ông, các cơ chế mới cho thấy tinh thần đổi mới mạnh mẽ của Nghị quyết 70-NQ/TW và các nghị quyết liên quan, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển năng lượng bền vững trong giai đoạn tới.
Ông Bùi Vĩnh Thắng – Giám đốc quốc gia Hội đồng Năng lượng gió Toàn cầu (GWEC) tại Việt Nam
Riêng với điện gió ngoài khơi, các quy định tại Nghị quyết số 253 cùng dự thảo nghị định hướng dẫn đang được xây dựng được xem là bước tiến rõ rệt so với trước đây. Theo định hướng mới, trong giai đoạn 2026 – 2030, các dự án điện gió ngoài khơi thuộc danh mục được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sẽ được giao trực tiếp, không tổ chức đấu thầu, đồng thời phân cấp mạnh hơn cho địa phương trong quá trình chấp thuận và triển khai.
Cách tiếp cận này, theo ông Thắng, giúp rút ngắn đáng kể thời gian cấp phép và giảm bớt các thủ tục hành chính phức tạp – yếu tố từng khiến nhiều dự án điện gió ngoài khơi bị đình trệ trong thời gian dài. Khi quy trình được đơn giản hóa và trách nhiệm được xác định rõ, nhà đầu tư sẽ chủ động hơn trong công tác khảo sát, huy động vốn và chuẩn bị hạ tầng.
Từ thực tế làm việc với các tổ chức và nhà đầu tư quốc tế, ông Bùi Vĩnh Thắng nhận định điện gió ngoài khơi tại Việt Nam đã bước vào giai đoạn khởi động rõ ràng. Ngay trong năm nay, các hoạt động khảo sát và lắp đặt thiết bị đo gió ngoài khơi dự kiến sẽ được triển khai, tạo tiền đề để từ năm 2026, lĩnh vực này chính thức bước sang giai đoạn phát triển mới.
Tuy nhiên, đại diện GWEC cũng lưu ý rằng việc triển khai cơ chế mới cần tránh những cách hiểu chưa thống nhất, có thể phát sinh rủi ro cho dự án. Các quy định pháp luật và văn bản hướng dẫn cần làm rõ phạm vi áp dụng, mục tiêu và phương thức triển khai, đặc biệt là sự khác biệt giữa các dự án phục vụ nhu cầu trong nước và các dự án định hướng xuất khẩu năng lượng trong tương lai.
Hoàn thiện khung pháp lý để phát triển bền vững
Làm rõ hơn định hướng chính sách, ông Trần Hoài Trang – Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công thương) cho biết, quy hoạch và cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi đã được xác định tương đối cụ thể cho từng giai đoạn. Theo kế hoạch, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 6 GW điện gió ngoài khơi.
Ông Trần Hoài Trang – Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công thương)
Trong giai đoạn 2026 – 2030, bên cạnh các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, các doanh nghiệp tư nhân có đủ năng lực cũng sẽ được xem xét giao thực hiện dự án. Đáng chú ý, các dự án trong giai đoạn này không tổ chức đấu thầu, mà do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp quyết định giao, căn cứ vào danh mục dự án trọng điểm quốc gia và yêu cầu về tiến độ phát triển nguồn điện.
Từ giai đoạn 2031 – 2035, cơ chế triển khai sẽ chuyển dần sang hướng cạnh tranh và minh bạch hơn, khi các dự án được nghiên cứu, khảo sát và lập báo cáo tiền khả thi làm cơ sở tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Ông Trần Hoài Trang cũng nhấn mạnh, cơ chế giao trực tiếp chỉ áp dụng đối với các dự án điện gió ngoài khơi đấu nối vào lưới điện quốc gia. Với các dự án không đấu nối lưới, dự án xuất khẩu điện hoặc sản xuất hydrogen, amoniac xanh, sẽ áp dụng các cơ chế riêng, phù hợp với mục tiêu và tính chất từng loại hình.
