Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM (Viện IEEr) vừa có kiến nghị gửi Thủ tướng, Bộ Nội vụ, Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc sắp xếp văn phòng đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) cấp tỉnh. Theo đó, Viện IEEr đề xuất 2 phương án.
Phương án 1: Tách bạch chức năng kỹ thuật tài nguyên về VPĐKĐĐ cấp tỉnh quản lý và chức năng hành chính đất đai về cấp xã quản lý.
Sắp xếp văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh theo đúng quy định của pháp luật hiện hành cụ thể Luật Đất đai 2024 và điều 13 Nghị định 102/2024 và Luật Chính quyền địa phương 2 cấp theo Nghị quyết 316/NQ-CP/2025, duy trì chức năng kỹ thuật tài nguyên tại VPĐKĐĐ cấp tỉnh, phân quyền, phân cấp cho cơ quan chuyên ngành quản lý VPĐKĐĐ theo đơn vị sự nghiệp tự chủ hoàn toàn, phải đáp ứng nhu cầu của người dân và tùy số lượng dân cư trên từng khu vực để xác định cơ sở tiếp nhận hồ sơ kỹ thuật tài nguyên theo chức năng nhiệm vụ quy định.
Đồng thời, phối hợp chính quyền cấp xã để xử lý các nghiệp vụ kỹ thuật có tính chất quản lý Nhà nước về đất đai theo chức năng nhiệm vụ đã phân định cho cấp xã thực hiện. Sắp xếp 703 chi nhánh VPĐKĐĐ cấp tỉnh theo hướng cơ sở tiếp nhận của VPĐKĐĐ cấp tỉnh, nhằm gần dân, sát dân hơn nhưng không được sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước để thực hiện nhiệm vụ, phát huy tinh thần tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong thi hành dịch vụ công quốc gia. Đặc biệt là cơ sở dữ liệu về đất đai đang quản lý.
Tổ chức sắp xếp chức năng quản lý Nhà nước về tài nguyên cho cấp xã quản lý như cấp sổ lần đầu; thụ lý, chỉnh lý thông tin trên sổ do cấp quận huyện cấp lần đầu; xét duyệt chuyển mục đích sử dụng đất của người dân; tiếp nhận hồ sơ liên quan đến đất đai.
Phương án 2: Sắp xếp VPĐKĐĐ cấp tỉnh là đầu mối duy nhất tiếp nhận và xử lý tất cả các sự vụ liên quan đến tài nguyên và đất đai, kể cả cấp sổ lần đầu, nhằm thực hiện chính quyền cấp xã tinh gọn và hành chính hóa tốt hơn trong chính quyền địa phương 2 cấp, có nghĩa cấp xã không giải quyết đầu việc liên quan đến tài nguyên và đất đai. Ngoại trừ các nhiệm vụ liên quan như giải phóng mặt bằng, giao thuê đất theo phân cấp, chuyển mục đích sử dụng đất theo địa bàn xã hoặc liên xã.
Viện IEEr kiến nghị xem xét ưu tiên lựa chọn phương án 2. Lý do, việc giữ nguyên VPĐKĐĐ cấp tỉnh thực hiện dịch vụ kỹ thuật tài nguyên theo phương án 2 là điều rất cần thiết do tính chất riêng của ngành tài nguyên, về lợi ích kinh tế xã hội là rất lớn phù hợp trong giai đoạn chuyển đổi số quốc gia về dữ liệu tài nguyên.
Trường hợp điều chỉnh về cấp xã thì phải có lộ trình nhất định, nhất là hạ tầng cơ sở, biên chế, quy chế phối hợp cơ quan chuyên môn về tài nguyên, yếu tố con người có chuyên môn kỹ thuật tài nguyên để bố trí cho 3.321 cấp xã. Việc này theo Viện IEEr đánh giá là rất tốn kém, tăng biên chế, tăng kinh phí thường xuyên hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Trường hợp giữ nguyên VPĐKĐĐ như hiện nay thì đề xuất chọn phương án 1.
