Tại dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung nhiều quy định về quản lý và sử dụng nhà ở xã hội.
Theo đó, Bộ Xây dựng đề xuất phạt 80-120 triệu đồng đối với người mua, thuê mua nhà ở xã hội không sử dụng cho bản thân và thành viên trong gia đình trong thời gian thuê, thuê mua hoặc không sử dụng để ở mà cho thuê lại. Đây là điểm mới so với quy định hiện hành.
Với nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp, người thuê mà cho thuê lại hoặc chuyển nhượng hợp đồng trái quy định cũng bị phạt tương tự. Ngoài tiền phạt, họ còn phải hoàn trả toàn bộ khoản thu không đúng quy định và chấm dứt hợp đồng.
Bộ Xây dựng cũng đề xuất phạt tiền từ 120-160 triệu đồng đối với hành vi bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thuộc tài sản công không đúng thẩm quyền hoặc không đúng đối tượng hoặc không đủ điều kiện; bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng; bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội không tuân thủ các điều kiện theo quy định.
Ngoài ra, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có hành vi chuyển nhượng quyền sử dụng đất để cá nhân tự xây dựng nhà ở có thể bị phạt tiền từ 200-260 triệu đồng.
Đối với hành vi không dành hoặc dành không đủ diện tích đất để xây dựng nhà ở xã hội, mức phạt sẽ từ 260-280 triệu đồng.
Hành vi này còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc chủ đầu tư phải dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng nhà ở xã hội hoặc nộp tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật.
Mức phạt nặng nhất trong dự thảo liên quan đến vi phạm về quản lý giao dịch nhà ở, cụ thể là hành vi bán, cho thuê mua, tặng cho nhà ở không đúng đối tượng là cá nhân, tổ chức nước ngoài được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam; bán, cho thuê mua, tặng cho nhà ở vượt quá số lượng quy định. Nếu vi phạm, chủ đầu tư hoặc bên bán sẽ bị phạt tiền từ 280-300 triệu đồng.
Theo Luật Nhà ở năm 2023, hiện có 12 nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội, được quy định cụ thể tại Điều 76 của luật này.
| STT | Đối tượng |
|---|---|
| 1 | Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. |
| 2 | Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn. |
| 3 | Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu. |
| 4 | Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị. |
| 5 | Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị. |
| 6 | Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp. |
| 7 | Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang công tác. |
| 8 | Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức. |
| 9 | Đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định tại khoản 4 Điều 125 của Luật này, trừ trường hợp bị thu hồi nhà ở công vụ do vi phạm quy định của luật này. |
| 10 | Hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quy định của pháp luật mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở. |
| 11 | Học sinh, sinh viên đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng, dạy nghề, trường chuyên biệt theo quy định của pháp luật; học sinh trường dân tộc nội trú công lập. |
| 12 | Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp. |
Nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Sở Xây dựng Hà Nội yêu cầu chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội Thượng Thanh làm rõ phản ánh của người dân về việc yêu cầu bổ sung các giấy tờ như xác nhận cư trú, bảo hiểm xã hội. Trong khi đó, luật sư cho rằng đây là ‘giấy phép con’ trái quy định.
Với giá khoảng 1,5 tỷ đồng cho căn nhà ở xã hội 60m2, ngay cả hộ gia đình có tổng thu nhập “kịch khung” theo tiêu chí xét duyệt cũng phải tiết kiệm khoảng 10 năm mới mua được nhà.
Giá nhà ở xã hội có dấu hiệu tăng cao bất thường, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đề nghị UBND TP Hà Nội tiến hành thanh, kiểm tra để làm rõ nguyên nhân và kiểm soát giá bán theo đúng quy định.
