Ấn phẩm Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên năm 2025 của Đại học Kinh tế Quốc dân chỉ ra rằng tỷ trọng đầu tư của khu vực tư nhân trong nước đang có xu hướng suy giảm trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đã chuyển sang mức âm… Điều này cho thấy các giải pháp tăng trưởng cho năm 2026 cần tập trung vào cải cách thể chế và kinh tế số
Vượt qua những thách thức khó khăn từ tình hình bất định của
kinh tế thế giới, năm 2025, kinh tế Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng ấn tượng
8,02% và vươn lên vị trí thứ 33 nền kinh tế lớn trên thế giới.
XOÁ BỎ “ĐIỂM NGHẼN” THỂ CHẾ VÀ KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI ĐỒNG
BỘ
Tuy vậy, chia sẻ tại Hội thảo Quốc gia “Kinh tế Việt Nam năm
2025 và triển vọng 2026: Thúc đẩy phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới” và công bố Ấn phẩm Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên 2025 diễn ra sáng
ngày 24/4, GS.TS Tô Trung Thành, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng tăng trưởng
của năm 2025 vẫn dựa chủ yếu vào gia tăng quy mô vốn tín dụng (tăng trưởng tín
dụng hơn 19%, mức cao nhất trong một thập kỷ) và đầu tư từ khu vực Nhà nước
(chiếm gần 30% tổng đầu tư xã hội và tăng gần 20%).
Đáng lo ngại hơn, tỷ trọng đầu tư của khu vực tư nhân trong
nước – động lực thiết yếu cho sự phát triển dài hạn – lại đang có xu hướng suy
giảm. Cùng với đó, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng
trưởng đã chuyển sang mức âm, phản ánh hiệu quả quản trị, công nghệ và phân bổ
nguồn lực đang bị thu hẹp.
Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt với
nhiều rủi ro từ những ảnh hưởng xung đột địa chính trị diễn biến phức tạp trên
thế giới, để đạt mục tiêu tăng trưởng, theo GS.TS Tô Trung Thành, dư địa không
chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô đầu tư hay kích thích tổng cầu, mà cốt lõi nằm ở
cải cách thể chế, nâng cao chất lượng điều hành, tạo môi trường kinh doanh thuận
lợi, minh bạch và ổn định hơn. “Bản chất là quá trình tái cấu trúc nền kinh tế dựa
trên chuyển đổi số”, ông Thành nhấn mạnh.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban
Chính sách, chiến lược Trung ương, cho rằng năm 2026 phải là năm bản lề để Việt
Nam chuyển từ phục hồi sang bứt phá, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng
trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Số liệu cho thấy, năm 2025, kinh tế số ước đạt 72,1 tỷ USD,
chiếm hơn 14% GDP. Mặc dù xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt khoảng 172 tỷ
USD, nhưng mức độ lan tỏa của nền kinh tế số vẫn chưa tương xứng. Tỷ trọng FDI
vào công nghệ cao mới chỉ chiếm khoảng 5% tổng vốn FDI, chủ yếu tập trung ở các
khâu gia công lắp ráp mang lại giá trị gia tăng thấp.
ĐỘNG LỰC MỚI TỪ THỰC THI
Song vấn đề hiện nay không chỉ là nhận diện và phá vỡ các điểm
nghẽn như rào cản về thể chế đối với dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), mô hình
kinh doanh số mới; điểm nghẽn về hạ tầng số, trung tâm dữ liệu… mà còn đòi hỏi
một tư duy quản trị hoàn toàn mới.
GS. Nguyễn Thành Hiếu, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân
cho rằng việc hoàn thiện thể chế cho kinh tế số phải đi đôi với xây dựng cơ chế
điều phối chính sách đồng bộ, tránh tình trạng phân tán.
“Chuyển đổi số muốn đi vào chiều sâu thì phải được đặt trong
một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, từ chính sách đến thực thi, từ khu vực
công đến khu vực tư”, GS. Hiếu nhấn mạnh.
Cụ thể, theo GS Hiếu, kinh tế số hiện nay không chỉ dừng lại
ở việc số hóa nền kinh tế thông thường, mà là quá trình phát triển mô hình kinh
tế dựa trên dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo.
Mặc dù nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được cơ hội từ việc áp
dụng mô hình này nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu để đổi mới kế hoạch sản xuất
kinh doanh. Vai trò của dữ liệu đã được quan tâm nhưng việc chuyển hóa chúng
thành giá trị gia tăng thực tế còn rất hạn chế. Do đó, vấn đề cấp thiết nhất đối
với cộng đồng doanh nghiệp là phải chuyển từ nhận thức sang hành động mạnh mẽ
hơn.
Để làm được điều này, doanh
nghiệp cần thay đổi tư duy đầu tư: không chỉ nhìn chuyển đổi số như một khoản
chi phí công nghệ, mà phải ưu tiên đầu tư cho con người, cho việc xây dựng và
khai thác dữ liệu, cho hệ thống quản trị và cho việc liên kết với các đối tác
trong hệ sinh thái.
-Ngân Hà
