Nội dung này được xác định trong đề án chuyển đổi nghề khai thác hải sản và đào tạo nghề cho lao động ngư nghiệp giai đoạn 2026-2030 của tỉnh, nhằm từng bước tái cơ cấu ngành thủy sản, giảm áp lực khai thác và tạo điều kiện ổn định sinh kế cho người dân ven biển.
Theo đề án, hiện toàn tỉnh Gia Lai có 5.743 tàu cá, hoạt động với nhiều nhóm nghề và công suất khác nhau, đặt ra yêu cầu điều chỉnh lại hoạt động khai thác cho phù hợp.
Đội tàu phân bố ở nhiều nhóm nghề như lưới kéo, lưới rê, lưới vây, nghề câu và các nghề khác, trong đó có một bộ phận hoạt động ở vùng ven bờ và vùng lộng.
Từ thực tế này, các đánh giá hiện trạng cho thấy cần điều chỉnh hoạt động khai thác tại khu vực ven bờ và vùng lộng.
Cơ cấu nghề khai thác vẫn còn tồn tại một số nhóm nghề có tác động đến nguồn lợi thủy sản. Hoạt động khai thác giữa các nhóm nghề có sự khác nhau về mùa vụ, ngư trường và năng suất; thành phần sản lượng cũng không đồng đều, phụ thuộc vào từng loại hình khai thác.
Việc quản lý sản lượng khai thác theo hướng phù hợp với khả năng phục hồi của nguồn lợi được đặt ra, làm cơ sở cho việc điều chỉnh cường lực khai thác trong thời gian tới…
“Giảm tàu, đổi nghề” để bảo vệ nguồn lợi thủy sản
Trên cơ sở thực trạng, Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ giảm 1.943 tàu cá, đưa tổng số tàu còn khoảng 3.800 chiếc.
Việc cắt giảm tập trung vào các nhóm nghề khai thác có tác động đến nguồn lợi và các tàu hoạt động ở vùng ven bờ, vùng lộng, nhằm điều chỉnh cường lực khai thác phù hợp hơn.
Song song với đó, một bộ phận lao động ngư nghiệp được định hướng chuyển sang các ngành nghề khác như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, chế biến thủy sản, du lịch biển và một số nghề phi nông nghiệp khác.
Các giải pháp hỗ trợ gồm tín dụng và phát triển sinh kế thay thế, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia các chương trình đào tạo phục vụ quá trình chuyển đổi nghề.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, khoảng 10.030 lao động ngư nghiệp dự kiến được hỗ trợ đào tạo nghề và giới thiệu việc làm.
Việc xác định số lao động cần hỗ trợ được thực hiện trên cơ sở điều tra, khảo sát tại các địa phương ven biển, gắn với nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng. Trong đó, việc chuyển đổi nghề được định hướng theo khả năng tiếp cận của người lao động, đồng thời phù hợp với điều kiện sản xuất và đặc điểm sinh kế tại địa phương. Đây được xem là cơ sở để triển khai các chính sách hỗ trợ một cách phù hợp, tránh dàn trải và nâng cao hiệu quả thực hiện.
Việc chuyển đổi nghề được xác định thực hiện theo lộ trình đến năm 2030, gắn với từng giai đoạn cụ thể.
Nhiều giải pháp đồng bộ phát triển thủy sản bền vững
Theo kế hoạch về triển khai thực hiện Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050, tỉnh Gia Lai xác định phát triển thủy sản theo hướng bền vững, giảm dần cường lực khai thác, gắn với bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản. Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, phát triển nuôi trồng công nghệ cao, hoàn thiện hạ tầng nghề cá và chế biến theo chuỗi giá trị, nâng cao thu nhập cho người dân.
Tỉnh Gia Lai cho biết, đến năm 2030, toàn tỉnh còn khoảng 3.800 tàu cá, giảm gần 34% so với năm 2025. 100% tàu cá từ 12m trở lên phải lắp thiết bị giám sát hành trình và sử dụng nhật ký điện tử. Các hoạt động chống khai thác bất hợp pháp (IUU) được tăng cường.
Đồng thời, tỉnh sẽ xây dựng các mô hình liên kết chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ, phát triển du lịch gắn với nghề cá và từng bước tham gia khai thác viễn dương hợp pháp.
Đối với nuôi trồng thủy sản, mục tiêu đến năm 2030 đạt 8.400 ha với sản lượng khoảng 46.500 tấn. Trong đó, nuôi biển được định hướng phát triển mạnh với thể tích nuôi đạt 800.000 m³ và sản lượng 8.000 tấn/năm, ứng dụng công nghệ hiện đại như lồng HDPE, trí tuệ nhân tạo và hệ thống giám sát tự động…
Trong lĩnh vực chế biến, tỉnh định hướng nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, hạn chế xuất khẩu thô. Các khu chế biến thủy sản tập trung sẽ được hình thành tại một số địa bàn trọng điểm, gắn với cảng cá và hệ thống logistics. Đồng thời, khuyến khích đầu tư nhà máy chế biến hiện đại, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.
Về hạ tầng và dịch vụ hậu cần nghề cá, Gia Lai đặt mục tiêu xây dựng cảng cá Tam Quan trở thành cảng cá thông minh, ứng dụng công nghệ số và tự động hóa, hướng tới trở thành trung tâm đấu giá cá ngừ đại dương đầu tiên của Đông Nam Á. Hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và dịch vụ hậu cần sẽ được nâng cấp đồng bộ, đáp ứng nhu cầu khai thác và bảo quản thủy sản…
Hà Nam – An Nhiên
