Chiều 5/1, tại buổi họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế – xã hội quý IV và năm 2025, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết GDP năm 2025 tăng trưởng cao, ước đạt 8,02% so với năm 2024.
Trong khi đó, tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tập đoàn này công bố tổng sản lượng điện thương phẩm năm 2025 đạt 287,85 tỷ kWh, tăng 4,9% so với năm 2024.
Như vậy có thể thấy, hệ số đàn hồi điện/GDP (tỷ lệ giữa mức tăng trưởng nhu cầu điện – sản lượng điện thương phẩm và mức tăng trưởng GDP) đang nhỏ hơn 1. Điều đáng chú ý là trước đây, hệ số này thường ở mức 1,7 đến 2, tức GDP tăng 6% thì tăng trưởng điện phải tăng trên 10%.
Vì sao hệ số đàn hồi điện/GDP năm 2025 lại “không theo quy luật” như nhiều người vẫn nghĩ?
Chiều 5/1, trả lời câu hỏi của báo chí về vấn đề tại sao sản lượng điện tiêu thụ lại thấp hơn so với tăng trưởng kinh tế, bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê) cho biết: Trong năm 2025, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, các công trình đầu tư công về hạ tầng được triển khai mạnh mẽ, mặc dù vậy, nhu cầu tiêu thụ điện cho các công trình đầu tư hạ tầng không lớn và khác với tiêu thụ điện của nhóm ngành sản xuất công nghiệp. Trong khi điện phục vụ cho sản xuất công nghiệp chiếm trên 50% tổng sản lượng điện tiêu thụ.
Cùng với đó, diễn biến bão lũ thiên tai, mưa lớn liên tục xảy ra trong năm 2025 ở nhiều địa phương cũng ảnh hưởng không nhỏ đến lượng điện tiêu thụ. Thời tiết trong năm 2025 ít xảy ra các đợt nắng nóng trên diện rộng nên tiêu thụ điện của hộ dân cư không tăng cao như năm 2023, 2024.
Bà Nga cho biết, theo số liệu thu thập thông qua Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Bộ Công Thương và số liệu điều tra ngành công nghiệp, điện mặt trời mái nhà, điện tự sản tự tiêu cũng được lắp đặt nhiều. Tỷ trọng điện tự sản tự tiêu này chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tiêu thụ điện tiêu dùng.
Cụ thể, năm 2025, ước tính tổng sản lượng điện tự sản tự tiêu do người dân tự lắp đặt là khoảng 10 tỷ kWh, chiếm gần 4% tổng sản lượng điện thương phẩm. Điều này góp phần giảm áp lực với ngành điện.
Xét về cơ cấu tiêu dùng điện của cả năm 2025, trong mức 4,9% điện thương phẩm, điện cho nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,1% và ngành này chiếm 3,5% tổng sản lượng điện tiêu thụ.
Ngành công nghiệp và xây dựng chiếm 53% sản lượng điện tiêu thụ của năm 2025 và tăng 7,2%. Mức tăng này tương đối phù hợp với chỉ số sản xuất ngành công nghiệp.
Điện cho khách sạn, nhà hàng chiếm 5,4%, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2024. Điện cho tiêu dùng dân cư chiếm 33,7% tổng sản lượng điện, chỉ tăng 1,1%.
“Vì điện cho tiêu dùng dân cư chỉ tăng 1,1% và với cơ cấu chiếm 33,7% cũng làm cho tổng sản lượng điện tiêu thụ của cả nước giảm chỉ đạt mức 4,9%. Trong khi đó, điện cho ngành công nghiệp, xây dựng vẫn đạt khá là 7,2%. Nếu ước tính thêm lượng điện tự sản tự tiêu, điện tự sản của các nhà máy công nghiệp lớn thì mức tăng điện cho công nghiệp và xây dựng khoảng 12%. Điều này là hoàn toàn phù hợp với tăng trưởng của ngành này”, bà Nga cho hay.
Cùng quan điểm, trao đổi với PV VietNamNet, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng nguyên nhân tăng trưởng điện thấp là do các động lực tăng trưởng của nền kinh tế hiện nay ít “ngốn điện” hơn.
Ở góc độ khác, dựa trên số liệu thống kê của nhiều năm gần đây, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhận định hệ số đàn hồi điện/GDP đang có xu hướng giảm dần. Cụ thể, giai đoạn 2000-2010, hệ số đàn hồi khoảng 1,7-2; giai đoạn 2011-2019, hệ số đàn hồi giảm còn 1,2-1,4; giai đoạn 2021-2024, hệ số đàn hồi chỉ còn khoảng 1-1,1 (có năm thấp hơn). Năm 2025, hệ số đàn hồi tiếp tục giảm xuống dưới 1.
Điều này cho thấy hiệu quả sử dụng điện trong việc tạo ra GDP tiếp tục được cải thiện theo hướng ngày càng tích cực.
Nếu xét riêng các lĩnh vực tiêu thụ điện lớn nhất của nền kinh tế là sản xuất công nghiệp và sinh hoạt, tiêu dùng, thì hệ số đàn hồi của cả hai lĩnh vực này cũng có xu hướng giảm dần trong những năm qua.
Đặc biệt, hệ số đàn hồi của lĩnh vực công nghiệp giảm khá nhanh, xuống 0,83 (dưới 1) trong giai đoạn 2021-2024. Lĩnh vực sinh hoạt – quản lý tiêu dùng dân cư có hệ số cũng giảm từ 1,54 giai đoạn 2011-2015 xuống 1,24 giai đoạn 2016-2020 và ở mức 1,27 trong giai đoạn 2021-2024.
Riêng lĩnh vực dịch vụ thương mại, hệ số đàn hồi giảm nhanh trong giai đoạn 2016-2020, từ 1,97 xuống 1,02, nhưng tăng trở lại 1,46 ở giai đoạn 2021-2024. Tuy nhiên, tiêu thụ điện của lĩnh vực này chỉ chiếm khoảng 8,8-10,5% tổng nhu cầu điện.
“Từ đó có thể khẳng định, ‘quy luật’ điện luôn tăng nhanh hơn GDP thực chất chỉ đúng trong giai đoạn công nghiệp hóa mạnh”, ông Ngô Trí Long nhận định.
Còn hiện nay, khi nền kinh tế trưởng thành hơn, sử dụng điện hiệu quả hơn, thì điện không nhất thiết phải tăng nhanh bằng GDP. “Đây là dấu hiệu tích cực, không phải bất thường, đồng thời cho thấy nền kinh tế đang chuyển sang tăng trưởng chất lượng hơn, tiết kiệm điện hơn”, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhấn mạnh.
Theo Cục Thống kê, GDP năm 2025 tăng trưởng khá với mức tăng ước đạt 8,02% so với năm trước, chỉ thấp hơn tốc độ tăng của năm 2022 trong giai đoạn 2011-2025.
