Đi xe điện thay cho ô tô xăng
Gần 3 tuần trở lại đây, thay vì chạy xe ô tô từ nhà đến công ty, anh Nghiêm Văn Đăng ở phường Phú Thượng (Hà Nội) quyết định đi xe máy điện. Anh cho biết, chiếc xe máy điện này anh mua cách đây nửa năm. Mục đích khi đó chỉ là để vợ anh sử dụng đưa đón con đi học và đi chợ.
Giờ đây, xe máy điện lại trở thành phương tiện giao thông được anh sử dụng hàng ngày khi di chuyển từ nhà đến cơ quan. Lý do bởi giá xăng dầu tăng.
“Ngày trước đi làm bằng ô tô, mỗi tháng tôi tiêu tốn hết khoảng 4 triệu đồng tiền xăng. Nay đi xe máy điện, tôi chỉ tốn đúng 200.000 đồng tiền sạc và tiền gửi xe ở khu chung cư”, anh Đăng nói. Điều quan trọng là khi sử dụng xe điện, anh không phải lo xếp hàng đổ xăng như những ngày đầu tháng 3, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm môi trường.
Trước đó, Bộ Công Thương cũng đã phát đi thông báo về việc đồng hành cùng Nhà nước đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột Trung Đông ngày càng căng thẳng.
Theo đó, Bộ Công Thương muốn người dân hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết; ưu tiên đi chung xe, sử dụng phương tiện công cộng hoặc xe đạp cho quãng đường ngắn.
“Người dân có thể cân nhắc sử dụng xe điện, xe hybrid hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình từ ngày 1/6”, Bộ Công Thương khuyến nghị.
Không chỉ là lựa chọn mang tính cá nhân như trường hợp của anh Đăng, xu hướng chuyển sang sử dụng phương tiện tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là xe điện, đang dần lan rộng trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động.
Thay đổi hành vi người dùng trước biến động xăng dầu
TS Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, nhấn mạnh rằng Việt Nam cũng như nhiều quốc gia đã cam kết mục tiêu tăng trưởng xanh, hướng tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Trong chiến lược chuyển đổi này, có hai lĩnh vực then chốt, nằm trong nhóm ưu tiên hàng đầu và có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, đó là năng lượng và giao thông vận tải.
Đặt trong lĩnh vực giao thông vận tải, có thể nhìn lại hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ vào các năm 1973 và 1978. Những cú sốc này, bên cạnh tác động tiêu cực, đã tạo ra những “cú huých” quan trọng. Một là thúc đẩy đổi mới công nghệ, từ tiết kiệm năng lượng đến sử dụng các nguồn năng lượng thay thế. Hai là làm thay đổi hành vi của người tiêu dùng và các tổ chức, buộc họ phải tìm cách sử dụng năng lượng hiệu quả hơn.
Hiện nay, mục tiêu không chỉ dừng ở tiết kiệm năng lượng, mà cao hơn là “xanh” và “sạch”, với ba yêu cầu cơ bản: giảm ô nhiễm môi trường; giảm phát thải, gắn với cam kết quốc gia; hạn chế tác động tiêu cực đến hệ sinh thái tự nhiên. Trong bối cảnh đó, xe điện không chỉ là một lựa chọn công nghệ, mà còn là kết quả của cả áp lực thị trường và yêu cầu phát triển bền vững.
Đối với xe điện, cũng tồn tại hai tác động song song. Một là thúc đẩy đổi mới công nghệ, từ tiết kiệm năng lượng đến sử dụng năng lượng thay thế. Hai là tác động đến hành vi thị trường, khi người tiêu dùng cân nhắc giữa chi phí, tiện ích và các tiêu chí ngày càng cao về môi trường, an toàn.
TS Võ Trí Thành cho rằng, quá trình chuyển đổi cần được nhìn nhận một cách tổng thể, gắn với bài toán năng lượng và phát thải. Xe điện chỉ thực sự “xanh” khi nguồn điện cũng chuyển sang năng lượng sạch và toàn bộ chuỗi sản xuất – tiêu dùng được vận hành theo hướng bền vững.
Điều quan trọng là nhận diện đúng xu hướng hành vi thị trường, từ đó có lộ trình phù hợp, vừa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, vừa hướng tới mục tiêu dài hạn.
Còn dưới góc độ an ninh năng lượng, theo ông, cần nhìn nhận một cách toàn diện hơn. An ninh năng lượng gắn với ba yếu tố: đủ, ổn định và bền vững, bao gồm cả năng lượng sơ cấp (xăng, dầu, than) và năng lượng thứ cấp (điện). Việc chuyển sang xe điện có thể giúp giảm tiêu thụ năng lượng sơ cấp, nhưng đồng thời làm tăng nhu cầu điện năng, kéo theo yêu cầu về công nghệ và chi phí sản xuất điện.
Về phát thải, nếu nguồn điện sử dụng là năng lượng sạch, xe điện sẽ góp phần giảm phát thải. Ngược lại, nếu điện vẫn được sản xuất từ các nguồn chưa xanh, thì về bản chất chỉ là chuyển phát thải từ khu vực này sang khu vực khác.
Do đó, xe điện là một hướng đi quan trọng trong phát triển, có đóng góp nhất định đối với an ninh năng lượng, nhưng không phải là lời giải duy nhất. Bài toán đặt ra cần được tiếp cận một cách tổng thể, gắn với toàn bộ hệ thống năng lượng và mục tiêu phát triển bền vững, TS Võ Trí Thành lưu ý.
Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp cho biết, Bộ Công Thương đã và đang triển khai nhiều nhiệm vụ, trong đó trọng tâm là xây dựng hành lang pháp lý, bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến xe điện.
Đến cuối năm 2025, Bộ Công Thương đã phối hợp với bộ ngành liên quan xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến thiết bị trụ sạc, trạm sạc và pin sạc. Đồng thời, xây dựng một số chương trình hỗ trợ, trong đó có các chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy phát triển ngành xe điện. Hiện nay, người sử dụng xe điện đã được hưởng một số ưu đãi nhất định về thuế và lệ phí trước bạ.
“Bộ Công Thương đang xây dựng các chương trình mới nhằm hỗ trợ phát triển pin lưu trữ cho xe điện”, ông Quân cho hay. Theo ông, đây là thành phần đặc biệt quan trọng, cho phép tích trữ năng lượng, nhất là từ các nguồn như điện mặt trời, để sử dụng vào giờ cao điểm hoặc trong bối cảnh thiếu hụt năng lượng, qua đó góp phần nâng cao khả năng bảo đảm an ninh năng lượng.
