Ẩn mình giữa vùng khô cằn của bồn địa Ordos – một khu vực trải dài qua 5 tỉnh của Trung Quốc, ít ai ngờ khu vực này lại chứa đựng “trái tim năng lượng” lớn nhất nước.
Từ một vùng đất từng bị xem là khó khai thác, nơi đây đã vươn mình trở thành trung tâm dầu khí khổng lồ, giữ vai trò trụ cột cho cả nền kinh tế. Đó chính là mỏ dầu khí Trường Khánh.
‘Ông vua mới’ của ngành dầu khí
Sau nhiều năm khai thác, bản đồ dầu khí Trung Quốc đang có sự dịch chuyển rõ rệt, với những mỏ mới nổi lên thay thế các nguồn truyền thống do trữ lượng suy giảm sau quá trình khai thác kéo dài.
Trong khi đó, mỏ Trường Khánh, một cái tên trước đây ít được chú ý, lại vươn lên mạnh mẽ. Theo số liệu mới nhất, năm 2023, sản lượng dầu khí quy đổi của mỏ này đạt hơn 65 triệu tấn, mức cao nhất từ trước đến nay và lập kỷ lục mới trong lịch sử ngành dầu khí Trung Quốc.
Không chỉ dừng ở sản lượng, quy mô trữ lượng của Trường Khánh cũng khiến giới chuyên môn bất ngờ. Tổng trữ lượng dầu khí đã được chứng minh tại đây chiếm tới khoảng 1/3 tổng trữ lượng toàn quốc.
Nếu quy đổi toàn bộ lượng dầu khí đã khai thác, con số này tương đương khoảng 80 lần thể tích Hồ Tây ở Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang), một trong những hồ nước ngọt nổi tiếng và có diện tích lớn của Trung Quốc (6,5km2).
Đáng chú ý hơn, với tốc độ khai thác hiện tại, nguồn tài nguyên tại Trường Khánh được ước tính có thể đáp ứng nhu cầu năng lượng của Trung Quốc trong khoảng 200 năm.
Từ vùng đất khô cằn thành ‘mỏ vàng năng lượng’
Trường Khánh nằm trong bồn địa Ordos, trải dài qua 5 tỉnh thành gồm Thiểm Tây, Cam Túc, Ninh Hạ, Nội Mông và Sơn Tây, với diện tích thăm dò lên tới 370.000km2.
Tuy nhiên, điều khiến mỏ này đặc biệt không chỉ là quy mô mà còn nằm ở điều kiện khai thác cực kỳ khắc nghiệt. Các tầng chứa dầu tại đây có độ thấm rất thấp, cứng như thép, khiến việc khai thác được ví như “vắt dầu từ đá”.
Trong giai đoạn đầu, Trung Quốc gần như không có công nghệ phù hợp để xử lý loại địa chất này. Nhưng áp lực từ nhu cầu năng lượng buộc các nhà khoa học và kỹ sư phải tự tìm lối đi.
Bước ngoặt đến vào năm 1973, khi chiến dịch cải tiến công nghệ nứt vỉa (fracking) được triển khai. Nhờ đó, sản lượng trung bình mỗi giếng tăng hơn 5 lần chỉ trong một năm. Đây là một bước tiến mang tính đột phá, đặt nền móng cho sự phát triển bùng nổ sau này.
Từ ‘quốc gia nghèo dầu’ đến cường quốc năng lượng
Ít ai biết rằng, Trung Quốc từng bị xem là “quốc gia nghèo dầu” trong nhiều thập kỷ đầu thế kỷ 20. Khi đó, giới địa chất quốc tế tin rằng dầu mỏ chỉ hình thành chủ yếu ở các trầm tích biển, trong khi phần lớn lãnh thổ Trung Quốc lại là trầm tích lục địa. Thậm chí, nhiều chuyên gia phương Tây từng khẳng định Trung Quốc “không thể có các mỏ dầu lớn”.
Nhưng chính trong hoàn cảnh đó, các nhà khoa học Trung Quốc đã đưa ra học thuyết “sinh dầu lục địa” (tức là dầu mỏ có thể hình thành trong các trầm tích lục địa như sông, hồ, thay vì chỉ ở môi trường biển như quan niệm trước đây), mở ra hướng đi hoàn toàn mới cho công tác thăm dò.
Kết quả là hàng loạt mỏ dầu lớn như Đại Khánh, Thắng Lợi… lần lượt được phát hiện, giúp Trung Quốc từng bước thoát khỏi phụ thuộc vào dầu nhập khẩu.
Mỏ Trường Khánh chính là “thế hệ kế tiếp” của hành trình đó, không chỉ kế thừa mà còn nâng tầm quy mô và công nghệ.
Ngày nay, Trường Khánh không chỉ là mỏ dầu lớn nhất Trung Quốc mà còn là trung tâm sản xuất khí đốt lớn nhất cả nước.
Nguồn cung từ đây đảm bảo nhu cầu năng lượng cho hàng loạt đô thị lớn, góp phần ổn định sản xuất công nghiệp và đời sống dân sinh. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, vai trò của Trường Khánh càng trở nên quan trọng.
Về bản chất, đây không chỉ là một mỏ dầu, mà là “xương sống năng lượng” của nền kinh tế Trung Quốc.
Dù đạt được những thành tựu ấn tượng, Trung Quốc cũng như nhiều quốc gia khác đang đứng trước bài toán chuyển dịch năng lượng. Trong dài hạn, năng lượng tái tạo sẽ đóng vai trò ngày càng lớn. Tuy nhiên, dầu khí vẫn là nền tảng không thể thay thế trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, ít nhất trong vài thập kỷ tới.
Những siêu mỏ như Trường Khánh sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt, vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa tạo vùng đệm cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.
Theo Baidu
