Tết Nguyên đán 2026 tại Trung Quốc không chỉ là dịp đoàn viên mà còn trở thành “phòng thí nghiệm” công nghệ, với drone, robot và AI tham gia lễ hội. Sự kết hợp giữa văn hóa truyền thống và đổi mới đang biến Tết thành công cụ kinh tế sáng tạo và quyền lực mềm của Bắc Kinh.
Theo Nhật Báo Trung Quốc (China Daily), tại Thuần An, một huyện cổ ở tỉnh
Chiết Giang, những vũ công dân gian vẫn mang theo khung tre mô phỏng hình ngựa,
nhảy múa theo nhịp trống truyền thống.
Trong khi đó, cách hàng nghìn km về phía
nam, bầu trời Thâm Quyến được “vẽ” bởi hàng nghìn máy bay không người lái tạo
hình đàn ngựa phi nước đại với độ chính xác tính bằng milimet.
Hai lát cắt này
cho thấy một Trung Quốc đang tìm cách kết nối quá khứ nông nghiệp với tương lai
số hóa thông qua lễ hội quan trọng nhất trong năm.
DI
SẢN VĂN HÓA TRONG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN MỚI
Múa ngựa tre ở huyện Thuần An là một
ví dụ điển hình của nghệ thuật dân gian có lịch sử nhiều thế kỷ. Hình ảnh con
ngựa gắn liền với các cộng đồng nông nghiệp, nơi ngựa từng là phương tiện vận
chuyển và biểu tượng của sức lao động. Trong hệ thống biểu tượng văn hóa Á
Đông, ngựa đại diện cho sự bền bỉ, năng động và tinh thần tiên phong – những
phẩm chất thường được nhấn mạnh trong các thông điệp phát triển quốc gia.
Điều đáng chú ý là cách Trung Quốc
tiếp cận bảo tồn di sản. Thay vì giữ nguyên hình thức biểu diễn mang tính “bảo
tàng sống”, các hoạt động dân gian được mở rộng quy mô, kết hợp vũ đạo hiện đại
và huy động cộng đồng tham gia rộng rãi. Đây là mô hình “bảo tồn động”, trong
đó di sản trở thành sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch và giáo dục cộng đồng.
Việc công nhận múa ngựa tre là di
sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn mà còn tạo
cơ sở pháp lý để đầu tư công, phát triển sản phẩm du lịch và thúc đẩy kinh tế
địa phương. Với hàng trăm buổi biểu diễn trong mùa lễ hội, các địa phương có
thể thu hút dòng khách du lịch nội địa vốn đang tăng mạnh trong kỳ nghỉ Tết.
CÔNG
NGHỆ TÁI ĐỊNH NGHĨA TRẢI NGHIỆM LỄ HỘI
Nếu di sản dân gian đại diện cho
“truyền thống hữu hình”, thì trình diễn drone tại Thâm Quyến thể hiện rõ nét
chiến lược chuyển dịch sang công nghệ xanh và công nghiệp sáng tạo. Thay vì pháo
hoa gây ô nhiễm và tiếng ồn, hàng nghìn drone được điều khiển bằng thuật toán
đã biến bầu trời thành một không gian trình diễn kỹ thuật số.
Từ góc độ công nghệ, các màn trình
diễn này là bài toán phức tạp về điều khiển đồng bộ, định vị chính xác và xử lý
dữ liệu thời gian thực. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang sử dụng lễ hội như một
“sân khấu” để trình diễn năng lực công nghệ, đồng thời quảng bá các giải pháp
điều khiển bay, phần mềm dựng hình 3D và hệ thống điều phối không người lái.
Đối với khán giả, trải nghiệm lễ hội
đã chuyển từ thụ động sang tương tác. Các nội dung trình diễn được thiết kế để
dễ dàng ghi lại bằng smartphone và lan truyền trên mạng xã hội, biến người xem
thành một phần của hệ sinh thái truyền thông. Điều này phù hợp với chiến lược “nền
kinh tế chú ý”, nơi giá trị được tạo ra từ lượt xem, chia sẻ và dữ liệu người
dùng.
Bên cạnh drone, trí tuệ nhân tạo và
robot đang dần tham gia vào các hoạt động Tết. Từ robot xuất hiện trên sân khấu
gala truyền hình, đến cánh tay robot phục vụ đồ uống tại hội chợ đền chùa, công
nghệ đang tái định nghĩa cách con người trải nghiệm lễ hội và tạo ra nhu cầu
mới cho phần cứng robot, phần mềm AI và nội dung số.
LỄ
HỘI, QUYỀN LỰC MỀM VÀ KINH TẾ SÁNG TẠO
Không chỉ phục vụ thị trường nội
địa, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đưa mô hình trình diễn công nghệ ra thế
giới, trở thành một dạng “xuất khẩu dịch vụ sáng tạo”. Đây là lĩnh vực nằm
trong chuỗi giá trị mới, kết hợp phần cứng, phần mềm, nội dung sáng tạo và dịch
vụ tổ chức sự kiện.
Ở góc độ chính sách, Trung Quốc đang
coi văn hóa và công nghệ là hai trụ cột của nền kinh tế dịch vụ. Các sự kiện lễ
hội công nghệ cao vừa phục vụ tiêu dùng trong nước, vừa tạo hình ảnh về một
quốc gia đổi mới và thân thiện môi trường.
Tết Nguyên đán cũng trở thành công
cụ quyền lực mềm trong kỷ nguyên số. Các hình ảnh lễ hội công nghệ cao được lan
truyền toàn cầu, góp phần xây dựng câu chuyện quốc gia về đổi mới sáng tạo.
Đồng thời, lễ hội ánh sáng, trình diễn drone và sự kiện văn hóa về đêm đang
được tích hợp vào chiến lược phát triển kinh tế ban đêm và đô thị thông minh,
thúc đẩy du lịch, bán lẻ và dịch vụ.
Tuy nhiên, việc công nghệ hóa lễ hội
cũng đặt ra thách thức về bảo tồn bản sắc khi các hoạt động dân gian có nguy cơ
bị “làm nền”. Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng chìa khóa nằm ở sự cân bằng:
công nghệ là công cụ, còn bản sắc văn hóa phải là lõi nội dung.
Tết Nguyên đán 2026 cho thấy Trung
Quốc đang biến lễ hội thành một nền tảng đa chức năng: bảo tồn văn hóa, thử
nghiệm công nghệ, thúc đẩy tiêu dùng và quảng bá quốc gia. Sự kết hợp giữa múa
dân gian hàng thế kỷ và trình diễn công nghệ cao phản ánh chiến lược phát triển
dựa trên sáng tạo và công nghệ.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu
chuyển dịch sang dịch vụ và nội dung số, lễ hội không còn chỉ là truyền thống
mà đang trở thành một phần của nền kinh tế sáng tạo. Với biểu tượng con ngựa
của tốc độ và tiến lên, Trung Quốc đang sử dụng chính Tết Nguyên đán như một
động cơ văn hóa – công nghệ để bước vào kỷ nguyên AI.
China Daily-Trọng Hoàng
