Ngày 20/4, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì họp về tình hình triển khai danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết danh mục công nghệ chiến lược được định hướng dựa trên ba yếu tố: Nhu cầu phát triển và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; lợi thế, tiềm năng ngành; khả năng hình thành chuỗi giá trị, thị trường.
Định hướng tiếp cận danh mục công nghệ chiến lược theo 2 nhóm: Nhóm các công nghệ chiến lược đã có thị trường, có tác động lớn và trực tiếp (như nông – lâm – thủy sản, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, thép, năng lượng…); nhóm các công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai, công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng (như công nghệ lượng tử, công nghệ tên lửa, lò phản ứng hạt nhân nhỏ, công nghệ phục vụ phát triển kinh tế độ cao không gian tầm thấp, vệ tinh nhỏ, UAV…).
Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, bước đầu đã hình thành khung khổ pháp lý và định hướng phát triển công nghệ chiến lược tương đối rõ nét. Các bộ, ngành và địa phương đã chủ động ban hành kế hoạch hành động, xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ đến năm 2030 và 2035, đồng thời từng bước cụ thể hóa danh mục công nghệ chiến lược thành các chương trình.
Nguồn lực cho khoa học công nghệ được tăng cường, với hàng chục nghìn tỷ đồng được bố trí.
Đối với năng lực làm chủ công nghệ, hệ thống giáo dục đại học và các viện nghiên cứu đã bước đầu hình thành một số trung tâm nghiên cứu hạt nhân trong các lĩnh vực trọng điểm như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và năng lượng mới.
Tỉ lệ nội địa hóa trong một số sản phẩm công nghệ chiến lược bước đầu đạt kết quả tích cực; trong đó, lĩnh vực công nghiệp chế tạo đạt khoảng 50% đối với robot công nghiệp và gần 80% đối với các hệ thống thị giác máy và trí tuệ nhân tạo.
Một số doanh nghiệp trong nước đã bước đầu làm chủ các công nghệ lõi quan trọng và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược. Đơn cử, nghiên cứu và phát triển một số công nghệ nền tảng trong lĩnh vực lượng tử; tỉ lệ nội địa hóa trên 50% trong lĩnh vực AI Camera và giám sát thông minh; Viettel đã làm chủ khoảng 85% công nghệ lõi trong mạng 5G; nghiên cứu, phát triển và triển khai các hệ thống robot tự hành phục vụ logistics và sản xuất công nghiệp; làm chủ khoảng 70% công nghệ lõi về thiết bị bay không người lái (UAV); từng bước làm chủ công nghệ lõi về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hạ tầng số…
Dù vậy, các kết quả trên mới ở giai đoạn khởi đầu, các thành phần của hệ sinh thái còn rời rạc, chưa hình thành được mô hình phát triển công nghệ chiến lược thống nhất ở quy mô quốc gia. Quá trình triển khai vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và rào cản liên quan hành lang pháp lý và tiêu chí hướng dẫn; cơ chế tài chính và đầu tư, nguồn nhân lực và hạ tầng nghiên cứu; năng lực doanh nghiệp…
Kết luận buổi họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn phát triển mới, là động lực cho tăng trưởng kinh tế-xã hội, đặc biệt mục tiêu tăng trưởng hai con số phụ thuộc rất nhiều vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Nếu không đột phá, quyết liệt thì không hoàn thành nhiệm vụ.
Theo Phó Thủ tướng, việc phát triển công nghệ chiến lược gắn với sự phát triển của đất nước là vấn đề hệ trọng; do đó các bộ, ngành phải vào cuộc; phải mạnh dạn đầu tư, chấp nhận rủi ro, tận dụng lợi thế “đi sau” để đi tắt, đón đầu.
Hiện còn một số hạn chế như chưa rõ trách nhiệm, thiếu tiêu chí xác định sản phẩm chiến lược, cơ chế tài chính còn vướng mắc, nhân lực chất lượng cao còn thiếu, do đó Phó Thủ tướng yêu cầu sửa đổi danh mục công nghệ chiến lược theo hướng khả thi, hiệu quả, tránh lãng phí, dựa trên ba tiêu chí: Đáp ứng thị trường, phát huy lợi thế quốc gia và hình thành chuỗi giá trị.
Phó Thủ tướng yêu cầu trong tháng 4/2026: Thành lập Tổ công tác liên ngành; các bộ, ngành trình danh mục và ban hành danh mục công nghệ chiến lược. Sau đó, các bộ phải triển khai ngay nhiệm vụ và đề xuất kinh phí.
Đồng thời, các bộ: Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo phải đẩy mạnh đào tạo nhân lực, hoàn thiện cơ chế tài chính. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có chính sách đặc biệt khuyến khích đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược. Bộ Công Thương nghiên cứu tích hợp vào sửa đổi Luật Công nghiệp trọng điểm.
