Ngày 3/2, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức cuộc họp Đề án trình Bộ Chính trị liên quan đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”, Việt Nam cần cách tiếp cận hoàn toàn mới, vượt ra ngoài tư duy tăng trưởng truyền thống vốn chủ yếu dựa vào vốn, lao động và công nghệ như những yếu tố rời rạc.
Nhà nước cần tạo ra động lực làm giàu chính đáng bằng công nghệ, xây dựng niềm tin xã hội để người dân không e ngại làm giàu thông qua khởi nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi niềm tin đó được củng cố, tinh thần sáng tạo của toàn xã hội sẽ được giải phóng.
Một gợi mở mang tính chiến lược được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh là cần xây dựng các chương trình đột phá nhằm biến khu vực công của Việt Nam trở thành “khách hàng công nghệ” lớn nhất.
Theo Bộ trưởng, nhiều vấn đề từng được coi là gánh nặng quốc gia như ô nhiễm môi trường, đô thị siêu nén, quá tải hạ tầng hay chất lượng quản trị thấp, nếu tiếp cận theo cách truyền thống sẽ chỉ là chi phí.
Tuy nhiên, nếu tiếp cận bằng tư duy công nghệ và đổi mới sáng tạo, những vấn đề đó hoàn toàn có thể trở thành thị trường công nghệ và động lực cho các chương trình khởi nghiệp sáng tạo quy mô quốc gia.
Bộ trưởng cho rằng, Việt Nam cần xây dựng các nền tảng số quốc gia dùng chung để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia giải quyết các bài toán lớn của đất nước.
Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo nền tảng và chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp có thể tham gia hình thành sản phẩm mới, doanh nghiệp mới và ngành kinh tế mới, qua đó tạo ra động lực tăng trưởng bền vững dựa trên tri thức và công nghệ.
Nhấn mạnh vai trò của quản trị, Bộ trưởng cho rằng hiện đại hóa quản trị quốc gia và quản trị doanh nghiệp là yêu cầu tất yếu của mô hình tăng trưởng mới. Chuyển đổi số vì thế không nên được nhìn nhận đơn thuần là quá trình số hóa hay hiện đại hóa bộ máy, mà phải được đặt đúng vị trí là một chính sách tăng trưởng kinh tế, có khả năng tạo ra năng suất mới và nâng cao hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống.
Theo Bộ trưởng, một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ quên trong các chiến lược tăng trưởng là tâm lý xã hội. Nhà nước cần tạo ra động lực làm giàu chính đáng bằng công nghệ, xây dựng niềm tin xã hội để người dân không e ngại làm giàu thông qua khởi nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi niềm tin đó được củng cố, tinh thần sáng tạo của toàn xã hội sẽ được giải phóng.
Bộ trưởng nhấn mạnh tăng trưởng cao chỉ bền vững khi nền kinh tế liên tục sinh ra các thị trường mới và ngành kinh tế mới. Nhiệm vụ của Việt Nam trong giai đoạn tới là chủ động tạo ra “biển xanh”, hình thành các ngành mới phù hợp với điều kiện và quy mô thị trường trong nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng dựa chủ yếu vào các ngành kinh tế mới.
Liên quan đến tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng gợi ý, mỗi lĩnh vực quản lý của Bộ cần có một “tổng công trình sư”, với tinh thần mỗi lĩnh vực phải có người chịu trách nhiệm dẫn dắt về chuyên môn và tư duy chiến lược. Tổng công trình sư không phải là vị trí mang tính hình thức, mà được hình thành từ thực tiễn, từ quá trình làm việc, tích lũy kinh nghiệm và năng lực triển khai.
Tăng trưởng cao chỉ bền vững khi nền kinh tế liên tục sinh ra các thị trường mới và ngành kinh tế mới. Nhiệm vụ của Việt Nam trong giai đoạn tới là chủ động tạo ra “biển xanh”, hình thành các ngành mới phù hợp với điều kiện và quy mô thị trường trong nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng dựa chủ yếu vào các ngành kinh tế mới.
Bộ trưởng nhấn mạnh, tăng trưởng cao chỉ bền vững khi nền kinh tế liên tục sinh ra các thị trường mới và ngành kinh tế mới. Nhiệm vụ của Việt Nam trong giai đoạn tới là chủ động tạo ra “biển xanh”, hình thành các ngành mới phù hợp với điều kiện và quy mô thị trường trong nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng dựa chủ yếu vào các ngành kinh tế mới.
Bộ trưởng cũng lưu ý yêu cầu gắn nghiên cứu khoa học với hiệu quả kinh tế, biến nghiên cứu thành doanh thu, đánh giá hiệu quả tổng thể thay vì chỉ nhìn vào từng đề tài, dự án đơn lẻ. Theo đó, một đồng vốn Nhà nước đầu tư cho khoa học và công nghệ cần có khả năng dẫn dắt, huy động thêm từ ba đến bốn đồng vốn từ doanh nghiệp và xã hội. Các quỹ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được vận hành theo cơ chế khoán chi, trao quyền nhiều hơn cho người quản lý quỹ, đồng thời có chính sách mạnh mẽ để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Gợi mở về cách tiếp cận trong xây dựng Nghị quyết, Bộ trưởng nhấn mạnh mạch tư duy xuyên suốt phải là: Từ công nghệ tạo ra sản phẩm – đó là đổi mới sáng tạo; từ sản phẩm đến với người dân và xã hội – đó là chuyển đổi số. Cùng với đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cần được coi là công cụ quan trọng để định vị mức độ phát triển quốc gia, xây dựng thương hiệu quốc gia và thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh so với Nghị quyết số 05-NQ/TW, dự thảo Đề án và Dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về các giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số” gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam thể hiện sự chuyển dịch căn bản về tư duy phát triển.
Nếu trước đây trọng tâm là cải thiện, nâng cấp mô hình tăng trưởng hiện hữu, thì nay, mục tiêu là xây dựng một mô hình tăng trưởng mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trở thành các trụ cột chiến lược, quyết định khả năng tăng trưởng nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.
Việc hình thành và phát triển các thị trường mới, như thị trường khoa học và công nghệ, thị trường dữ liệu, thị trường tài sản trí tuệ cũng cần được coi là nội dung trọng tâm của mô hình tăng trưởng mới, qua đó mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp và tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế.
