Trong tiến trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp và xây dựng Nông thôn mới, việc ứng dụng chuyển đổi số trong hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) tại Ninh Bình không chỉ là yêu cầu thực tiễn khách quan và xu thế tất yếu của sự phát triển, mà còn giúp các Hợp tác (HTX) tối ưu hoá hoạt động, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, chủ động tham gia vào chuỗi giá trị, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Từ ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng sản phẩm OCOP đến mở rộng thị trường tiêu thụ, chuyển đổi số không chỉ tạo bước đột phá cho HTXNN mà còn góp phần khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nông nghiệp – lĩnh vực vốn được xem là truyền thống cũng đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện. Đối với Ninh Bình, một địa phương có nhiều tiềm năng về nông nghiệp gắn với sản phẩm đặc sản và du lịch sinh thái, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là chìa khóa để nâng cao giá trị sản xuất, gia tăng năng lực cạnh tranh.
Hiện nay, tỉnh Ninh Bình có 1.074 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó có 669 HTX trồng trọt, 76 HTX chăn nuôi, 90 HTX thuỷ sản, 236 HTX tổng hợp và 03 HTX muối. Thời gian qua, với sự quan tâm, chỉ đạo, hỗ trợ của tỉnh, các HTXNN trên địa bàn đã có những bước phát triển mạnh mẽ, từng bước được tiếp cận công nghệ hiện đại, ứng dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ việc sử dụng phần mềm quản lý sản xuất, số hóa dữ liệu vùng trồng, đến ứng dụng mã QR trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm, nhiều HTX đã có những bước đi phù hợp, từng bước hình thành phương thức sản xuất hiện đại, minh bạch. Một trong những chuyển biến rõ nét là việc các HTX chủ động tham gia các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh phân phối trực tuyến. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường truyền thống, sản phẩm của HTX đã có mặt trên các gian hàng số, tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng thị trường, mà còn giúp nâng cao giá trị thương hiệu, tạo dựng niềm tin thông qua minh bạch thông tin sản phẩm.
Song song với đó, việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất cũng đang được đẩy mạnh. Nhiều HTX đã triển khai các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn, ứng dụng hệ thống tưới tiêu tự động, giám sát môi trường, sử dụng thiết bị cảm biến để theo dõi sinh trưởng của cây trồng. Những ứng dụng này không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng suất mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Nổi bật như HTX Dược liệu Đông Sơn (phường Trung Sơn) sản xuất các sản phẩm chính gồm: tinh dầu tràm, dầu gội thảo mộc, dầu xả thảo mộc, xà bông tắm tràm trà, sữa rửa mặt tràm trà, cao xoa tràm…, với sản phẩm phong phú, đa dạng, có chất lượng, mẫu mã hiện đại, được dán tem QRCode truy xuất nguồn gốc, cùng với việc ứng dụng công nghệ trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm đã giúp HTX cung ứng ra thị trường từ 10.000 đến 12.000 sản phẩm mỗi năm, mang lại doanh thu khoảng 02 tỷ đồng, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhiều lao động tại địa phương. Bên cạnh đó, nhiều HTX cũng ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ trong sản xuất, giúp mang lại hiệu quả kinh tế cao, như HTXNN Hợp Tiến, HTX Sản xuất na trái vụ, tiêu thụ trái cây an toàn Phú Long, HTX Dịch vụ Linh Phát, Hợp tác xã Cựu chiến binh Vạn Xuân Trường…
Lãnh đạo Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương và Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình làm việc tại HTX Dịch vụ Linh Phát – xã Hải Xuân
Để giúp các HTXNN trên địa bàn tỉnh nâng cao năng lực cán bộ quản lý, hàng năm, Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện bồi dưỡng, tập huấn. Giai đoạn 2023 – 2025 đã tổ chức được 38 lớp với 2.663 lượt học viên. Thông qua hội nghị tập huấn, bồi dưỡng giúp cán bộ các HTXNN nắm được các nội dung cơ bản của Luật HTX và các quy định của Nhà nước về mô hình tổ chức và hoạt động của HTX đúng theo Luật; nâng cao kiến thức về chế độ tài chính, kế toán HTX; đồng thời, nâng cao quản trị kinh doanh, marketting, quản lý các hoạt động dịch vụ trong HTXNN, giúp các HTX mở rộng quy mô, nâng cao kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập và nâng cao đời sống cho các thành viên.
Các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng nền tảng số góp phần từng bước hình thành tư duy hiện đại trong sản xuất nông nghiệp. Từ chỗ e dè, lúng túng với công nghệ, các HTXNN đã chủ động tiếp cận, khai thác hiệu quả các công cụ số phục vụ sản xuất và kinh doanh. Các HTX từng bước chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Thực tiễn cho thấy, những HTX mạnh dạn ứng dụng chuyển đổi số thường có hiệu quả hoạt động cao hơn, khả năng thích ứng với thị trường tốt hơn. Không chỉ nâng cao thu nhập cho thành viên, các HTX này còn góp phần lan tỏa mô hình sản xuất mới, thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.
Một số sản phẩm của HTX Dược liệu Đông Sơn (phường Trung Sơn) được dán tem truy xuất nguồn gốc, giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo niềm tin đối với người tiêu dùng
Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường còn thường xuyên phối hợp với Cục Kinh tế Hợp tác và Phát triển nông thôn (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Công ty Sowrrimachi triển khai các lớp tập huấn trực tuyến cho các HTXNN về nội dung ứng dụng nhật ký sản xuất FaceFarm, ứng dụng phần mềm kế toán WACA. Các HTX có sản phẩm OCOP đã thực hiện ứng dụng dán tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Bên cạnh những điều kiện thuận lợi, quá trình chuyển đổi số trong các HTXNN tại Ninh Bình vẫn còn gặp không ít khó khăn. Nhiều HTX quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế, trình độ công nghệ của thành viên chưa đồng đều; hạ tầng số ở khu vực nông thôn còn thiếu đồng bộ. Bên cạnh đó, việc lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp, đảm bảo hiệu quả và tiết kiệm chi phí cũng là bài toán đặt ra đối với nhiều HTX. Trước thực tế đó, tỉnh Ninh Bình đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong kinh tế tập thể, nhát là HTXNN; trong đó tập trung hỗ trợ các HTXNN tiếp cận công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng các mô hình HTXNN ứng dụng công nghệ cao; đồng thời đẩy mạnh kết nối với các doanh nghiệp công nghệ, các nền tảng thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ.
Định hướng trong thời gian tới, chuyển đổi số sẽ tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong phát triển nông nghiệp của tỉnh. Việc xây dựng các HTX kiểu mới, các mô hình HTXNN điển hình, hoạt động hiệu quả tại địa phương, phát triển vùng sản xuất thông minh, ứng dụng dữ liệu trong quản lý và dự báo thị trường sẽ là những bước đi trọng tâm, không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTXNN, mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp Ninh Bình hiện đại, thích ứng với biến đổi của thị trường và môi trường trong gai đoạn mới.
Từ thực tiễn có thể thấy, chuyển đổi số đang mở ra một không gian phát triển mới cho các HTXNN tại Ninh Bình. Từ những cánh đồng truyền thống, sản xuất đang dần được “số hóa”, kết nối với thị trường rộng lớn hơn, tạo ra những giá trị mới. Khi công nghệ trở thành công cụ, dữ liệu trở thành tài nguyên, HTXNN sẽ không chỉ là tổ chức sản xuất, mà còn là trung tâm đổi mới sáng tạo tại nông thôn. Trong hành trình ấy, mỗi bước tiến trong chuyển đổi số không chỉ là sự thay đổi về công nghệ, mà còn là bước chuyển trong tư duy phát triển; và chính từ những chuyển động đó, nông nghiệp Ninh Bình đang từng bước vươn lên, khẳng định vị thế trong nền nông nghiệp hiện đại – nơi giá trị được tạo ra từ tri thức và khát vọng đổi mới./.
Như Thiệp
Nguồn:vietnamhoinhap.vn
