Chuẩn hóa giao dịch – yêu cầu tất yếu khi thương mại điện tử mở rộng

Quy mô tăng nhanh, áp lực chuẩn hóa ngày càng rõ

Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2026 do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) công bố cuối tháng 12/2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước tính đạt khoảng 32 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước và chiếm 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ. Đây là kênh phân phối có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong hệ thống thương mại nội địa hiện nay.

Song song với cơ hội mở rộng thị trường, thị trường thương mại điện tử cũng có nhiều thách thức trong quá trình vận hành, bao gồm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chi phí logistics và mức độ bảo mật của một số cổng thanh toán nhỏ. Yêu cầu chuẩn hóa giao dịch từ thông tin hàng hóa, nguồn gốc đến chứng từ cũng bắt đầu trở nên rõ nét hơn. Đặc biệt với các ngành hàng như thực phẩm và nông sản, nơi chất lượng và an toàn tiêu dùng là yếu tố then chốt, việc thiếu minh bạch trong giao dịch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của thị trường.

Hành vi tiêu dùng thay đổi, đặt ra yêu cầu minh bạch trong giao dịch

Cơ quan quản lý dự báo rằng giai đoạn 2026 – 2030, thị trường mua sắm tại Việt Nam sẽ chịu tác động đồng thời của quá trình số hóa toàn diện và sự thay đổi trong cơ cấu nhu cầu. Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng ngày càng quan tâm hơn tới yếu tố an toàn, độ tin cậy và chất lượng sản phẩm, bên cạnh yêu cầu về tốc độ và sự tiện lợi.

Trước những thay đổi này, các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực F&B cũng buộc phải điều chỉnh cách thức mua hàng đầu vào. Nhiều doanh nghiệp ngày càng chú trọng tới nguồn gốc nguyên liệu, tính minh bạch của thông tin và khả năng đối soát hóa đơn, chứng từ, nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm, giảm rủi ro vận hành và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường.

Bên cạnh đó, quy định về hóa đơn điện tử theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123) cũng cho thấy sự tăng cường quản lý đối với hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của các cơ quan chức năng. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán, từng giao dịch phát sinh, gắn với thời điểm bán hàng. 

Với những ngành hàng có chuỗi cung ứng phức tạp như thực phẩm và nông sản, nơi giao dịch gắn với nhiều khâu trung gian, yêu cầu minh bạch thông tin và khả năng truy xuất dữ liệu ngày càng trở nên quan trọng. Vì vậy, bên cạnh các sàn thương mại điện tử đại chúng, một số nền tảng thương mại B2B cũng chú trọng hơn đến việc tổ chức và kiểm soát giao dịch ngay từ đầu, phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực. 

Đơn cử như Freso, một sàn giao dịch nông sản B2B Freso kết nối trực tiếp những nhà cung cấp địa phương đạt chuẩn với các doanh nghiệp có nhu cầu nguyên liệu thực phẩm giá sỉ như nhà hàng, khách sạn, homestay, cơ sở lưu trú, bếp ăn doanh nghiệp. Khách hàng có thể tiếp cận với nguồn hàng đa dạng, giá cả hợp lý, đảm bảo 100% hóa đơn VAT, giảm rủi ro pháp lý và được hỗ trợ vận hành bền vững.

Khi cung – cầu được kết nối trên cùng một hệ thống, dữ liệu về sản phẩm, nhà cung cấp và chứng từ giao dịch không còn phân tán theo từng mối mua bán riêng lẻ, mà được quản lý xuyên suốt. Cách tổ chức giao dịch như vậy đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng rõ của thương mại điện tử trong giai đoạn tới, từ minh bạch thông tin, chuẩn hóa chứng từ đến khả năng truy xuất và đối soát dữ liệu. 

Theo dự báo của Bộ Công Thương, trong bối cảnh thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ có thể đạt quy mô khoảng 450 tỷ USD vào năm 2030. Thương mại điện tử được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, đưa quy mô bán lẻ trực tuyến lên 50 – 70 tỷ USD, đứng trong nhóm đầu khu vực Đông Nam Á. Song song với mục tiêu tăng trưởng, bài toán chuẩn hóa giao dịch, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ trở thành tiêu chí “sống còn” của các doanh nghiệp Việt.

Minh Hoà