Bức tranh thương mại điện tử Việt Nam đang diễn biến ra sao khi các sàn đua nhau tăng phí?

Chiều 4-3, Báo Người Lao Động đã tổ chức talkshow trực tuyến với chủ đề: “Thương mại điện tử trước áp lực tăng phí: Ai được, ai mất?”, phản ánh rõ những chuyển động mới của thị trường khi các sàn liên tục điều chỉnh chính sách thu phí.

Theo báo cáo của YouNet ECI, trong quý IV/2025, sản lượng tiêu thụ trên các sàn giảm 8% trong khi giá bán trung bình tăng tới 33%.

Diễn biến trái chiều này cho thấy sức mua có dấu hiệu chững lại, còn mặt bằng giá lại đi lên. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là việc các nền tảng tăng phí trong suốt năm qua.

Ghi nhận thực tế cho thấy ngay trước Tết Nguyên đán 2026, TikTok Shop đã nâng hoa hồng thêm 1%-2% ở nhiều ngành hàng. Trước đó, Shopee cũng tăng phí cố định 1%-3% tùy ngành hàng.

Hiện nay, tổng chi phí mà nhà bán phải chịu đã vượt 20% doanh thu, thậm chí cao hơn nếu tính cả quảng cáo, vận chuyển và các dịch vụ đi kèm.

Ông Nguyễn Minh Đức, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), cho biết trước áp lực chi phí, các nhà bán đang có nhiều phản ứng khác nhau.

Trong đó, có đơn vị chọn tăng giá để bù đắp phần phí tăng thêm; có đơn vị chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận để giữ khách và có doanh nghiệp chủ động chuyển sang nền tảng khác.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Tuấn, Nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành ScaleUp – công ty tư vấn về chuẩn hoá vận hành cho các doanh nghiệp bán lẻ, cho rằng trong 2 năm trở lại đây, tốc độ tăng phí trên các sàn diễn ra nhanh hơn trước.

Với một số ngành hàng, tổng chi phí nhà bán phải gánh đã lên tới 23-25%. Theo ông, thương mại điện tử, đặc biệt trên sàn, đang bước vào giai đoạn “chín muồi”, khi thị trường không còn là cuộc chơi dễ dàng như thời kỳ đầu.

Ông kể hơn mười năm trước, khi các sàn bắt đầu phát triển tại Việt Nam, nhiều chương trình trợ giá được tung ra, chi phí dành cho nhà bán ở mức thấp và cơ hội tăng trưởng rất lớn.

Đến nay, thị trường dần ổn định, cạnh tranh khốc liệt hơn và cấu trúc chi phí tiệm cận mức thực chất. Những mô hình mua đi bán lại, thiếu đầu tư dài hạn, ngày càng khó trụ vững.

“Ngược lại, các doanh nghiệp đầu tư bài bản vào thương hiệu, sản phẩm và chiến lược đa kênh vẫn xem sàn là kênh quan trọng để mở rộng tệp khách hàng dù sàn tăng phí liên tục”- ông Nguyễn Quốc Tuấn nhận định.

Ở góc độ pháp lý, Luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, nhận định khi sàn tăng phí, tác động cuối cùng sẽ lan sang người tiêu dùng.

Nhà bán chỉ có hai lựa chọn chính là giảm lợi nhuận hoặc tăng giá bán. Nếu việc tăng phí tiếp tục diễn ra, xu hướng điều chỉnh giá để bù đắp chi phí là khó tránh khỏi và khi đó người mua có thể phải trả mức giá cao hơn.

Theo các chuyên gia, áp lực chi phí buộc nhà bán sàng lọc sản phẩm, tối ưu vận hành và lựa chọn lại kênh phân phối.

Người tiêu dùng sẽ vẫn được hưởng sự tiện lợi và nhiều chương trình ưu đãi, nhưng mặt bằng giá dự báo tiếp tục tăng sẽ khiến cho hành vi mua sắm thay đổi rõ rệt trong thời gian tới.