Đằng sau cuộc đua lãi suất huy động và cho vay

Cho vay tăng tốc, huy động vốn chưa theo kịp

Báo cáo tài chính quý II của nhiều ngân hàng cho thấy bức tranh khá rõ nét là tín dụng tăng trưởng nhanh hơn huy động vốn.

Tại Techcombank, tính đến cuối tháng 6, tổng tài sản đạt hơn 1,27 triệu tỷ đồng, tăng mạnh so với đầu năm. Dư nợ cho vay khách hàng đạt gần 850.000 tỷ đồng, tăng 10,4% sau 6 tháng đầu năm.

Trong cơ cấu tín dụng, cho vay cá nhân chiếm 42% tổng dư nợ, còn 58% thuộc nhóm khách hàng doanh nghiệp. Đáng chú ý, dư nợ tập trung lớn vào lĩnh vực kinh doanh bất động sản với tỷ trọng 26,68%, tiếp đến là bán buôn bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy chiếm 8,73%, công nghiệp chế biến chế tạo chiếm 8,29% và xây dựng chiếm 5,19%.

Trong khi đó, tiền gửi khách hàng của Techcombank chỉ đạt hơn 660.000 tỷ đồng, tăng 7% so với cuối năm 2025, thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng tín dụng.

VPBank cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Đến cuối quý II, tín dụng ngân hàng mẹ đạt gần 1,06 triệu tỷ đồng, tăng tới 24,6% so với cuối năm trước. Trong khi đó, quy mô tiền gửi khách hàng và giấy tờ có giá hợp nhất đạt gần 902.000 tỷ đồng, tăng 22,7%. Dù huy động vốn tăng khá mạnh, tốc độ này vẫn thấp hơn mức tăng trưởng tín dụng.

LPBank cũng ghi nhận tín dụng tăng nhanh hơn huy động. Đến ngày 30/6, huy động vốn trên thị trường 1 đạt hơn 430.000 tỷ đồng, tăng 8% so với đầu năm. Trong khi đó, dư nợ cho vay khách hàng đạt gần 430.000 tỷ đồng, tăng 10% so với đầu năm và tăng 16% so với cùng kỳ năm trước.

VIB ghi nhận tính đến cuối tháng 6, tiền gửi khách hàng đạt hơn 317.000 tỷ đồng, tăng gần 8% so với đầu năm, trong khi dư nợ tín dụng đạt hơn 397.000 tỷ đồng.

Không chỉ diễn ra tại một vài nhà băng, xu hướng này phản ánh bức tranh chung của toàn hệ thống. Theo Ngân hàng Nhà nước , tính đến ngày 26/6, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025 và tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, huy động vốn vẫn tăng chậm hơn. Trước đó, đến ngày 15/6, tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn huy động vốn khoảng 2 điểm phần trăm.

Áp lực thanh khoản và bài toán giữ mặt bằng lãi suất

Việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn đang tạo áp lực không nhỏ lên nguồn vốn của các ngân hàng.

Thực tế trên thị trường cho thấy, dù lãi suất niêm yết tại nhiều ngân hàng phổ biến quanh mức 6-7%/năm đối với kỳ hạn từ 6-12 tháng, song nhiều tổ chức tín dụng vẫn âm thầm triển khai các chương trình cộng thêm lãi suất cho khách hàng gửi tiền số lượng lớn. Mức lãi thực tế tại một số trường hợp đã vượt 9%/năm, thậm chí trên 10%/năm nhằm thu hút dòng vốn nhàn rỗi.

Áp lực này xuất phát từ sự mất cân đối giữa cơ cấu nguồn vốn và nhu cầu tín dụng của nền kinh tế.

Tại cuộc họp mới đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết khoảng 80% nguồn vốn huy động trong hệ thống hiện nay là vốn ngắn hạn, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%. Trong khi đó, nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp, đặc biệt đối với các dự án đầu tư quy mô lớn, vẫn rất cao.

Theo người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước, nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh trong khi huy động vốn không theo kịp, các ngân hàng sẽ buộc phải tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi. Khi chi phí vốn đầu vào tăng, lãi suất cho vay cũng khó tránh khỏi xu hướng đi lên, từ đó làm gia tăng chi phí tài chính của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ngân hàng Nhà nước đang nỗ lực duy trì ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời các ngân hàng thương mại cũng thống nhất không cạnh tranh huy động vốn bằng mọi giá để tránh tạo ra cuộc đua lãi suất trên thị trường.