Theo Thông báo số 466/TB-SPS-BNNMT ngày 30/6/2026, Văn phòng SPS Việt Nam đã tổng hợp 34 thông báo về các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật của các thành viên WTO trong nửa cuối tháng 6, gồm 21 dự thảo đang lấy ý kiến và 13 quy định đã có hiệu lực. Điểm chung của đợt này là các thị trường khó tính tiếp tục hạ ngưỡng dư lượng và tăng yêu cầu hồ sơ, theo hướng bất lợi cho nông sản nhiệt đới.
Đáng chú ý nhất là dự thảo của Liên minh châu Âu (G/SPS/N/EU/959). EU dự kiến hạ mức dư lượng tối đa (MRL) của 8 hoạt chất gồm azocyclotin, chlorfenapyr, cyhexatin, dicofol, endosulfan, fenarimol, fenpropathrin và profenofos xuống mức giới hạn định lượng, tức gần như bằng không, do các chất này chưa từng được phê duyệt tại EU hoặc đã bị rút phép trước năm 2008. Cơ quan An toàn thực phẩm châu Âu (EFSA) cho biết không đủ dữ liệu để xác nhận giá trị tham chiếu độc tính, nên không thể hoàn tất đánh giá rủi ro cho người tiêu dùng. Phạm vi áp dụng trải rộng trên trái cây, rau, hạt có dầu, chè, cà phê, gia vị, ngũ cốc và sản phẩm động vật.
Với profenofos, hoạt chất quen thuộc trên đồng ruộng Việt Nam, EU chỉ giữ MRL tạm thời cho nhóm thảo mộc và hoa ăn được ở mức 0,03 mg/kg và cánh hoa hồng ở mức 0,1 mg/kg, đồng thời hạ MRL trên xoài, cà chua, hạt bông, rau mùi, thì là Ai Cập và gia vị quả xuống mức giới hạn định lượng. Nói cách khác, dư địa dư lượng cho xoài và nhiều loại gia vị xuất sang EU gần như khép lại. Thời hạn góp ý đến ngày 25/8/2026; nếu được thông qua, quy định dự kiến áp dụng từ nửa cuối năm 2027.
Nhật Bản và Australia hạ ngưỡng trên nhiều nông sản chủ lực
Nhật Bản đã ban hành 7 thông báo có hiệu lực, sửa đổi MRL của các hoạt chất Esprocarb, Ethaboxam, Mandipropamid, Picarbutrazox, Polyoxorim-zinc và Trifloxystrobin. Trong đó, MRL của Trifloxystrobin trên hạt cà phê bị hạ từ 0,05 ppm xuống 0,02 ppm, áp dụng từ ngày 16/12/2026; xoài và đu đủ giảm từ 0,7 xuống 0,6 ppm; chuối giảm từ 0,5 xuống 0,4 ppm. Một loạt mặt hàng có múi, táo, đào và nho cũng bị hạ ngưỡng.
Doanh nghiệp cần lưu ý nguyên tắc của Nhật Bản là với hàng hóa không có tên trong bảng, mức giới hạn thống nhất 0,01 ppm sẽ được áp dụng, một ngưỡng rất chặt. Ở chiều ngược lại, Nhật Bản đã loại sâu đục lá cà chua Tuta absoluta khỏi danh mục kiểm dịch từ ngày 18/6/2026.
Australia (G/SPS/N/AUS/637) dự thảo điều chỉnh MRL của 13 hoạt chất, chạm tới một số trái cây nhiệt đới Việt Nam đang xuất khẩu. Với quả vải, Australia bổ sung MRL tạm thời cho spirotetramat ở mức 15 mg/kg và nâng MRL tetraniliprole từ 0,5 lên 1 mg/kg; mãng cầu, na được bổ sung MRL tetraniliprole mới ở mức 0,4 mg/kg. Nho, nho khô và hạt bông cũng nằm trong diện điều chỉnh. Thời hạn góp ý đến ngày 24/8/2026, dự kiến có hiệu lực ngay trong tháng 8/2026.
Cũng từ phía EU, dự thảo G/SPS/N/EU/958 bổ sung một số sinh vật gây hại vào danh mục kiểm dịch thực vật, trong đó có Citripestis sagittiferella, loài sâu đục quả trên cây có múi và bưởi. Đây là điểm cần theo dõi với các vùng trồng bưởi, cam hướng tới thị trường EU. Thời hạn góp ý đến ngày 18/8/2026.
Thêm hàng rào thủ tục ở Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Jordan
Bên cạnh dư lượng, một số thị trường tăng yêu cầu hồ sơ, loại rào cản dễ khiến lô hàng bị ách ngay tại cửa khẩu. Thái Lan đã áp dụng từ ngày 25/5/2026 quy định bắt buộc về hồ sơ chứng minh chất lượng và an toàn đối với nhân lạc nhập khẩu: mỗi lô phải có chứng nhận theo tiêu chuẩn TAS 4702-2014 và phiếu thử nghiệm aflatoxin gồm B1, B2, G1, G2 do phòng thử nghiệm đạt ISO/IEC 17025 cấp; vi phạm có thể bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép nhập khẩu.
Thổ Nhĩ Kỳ thông báo rằng kể từ ngày 4/8/2026, Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật phải ghi rõ, đầy đủ các yêu cầu cụ thể tại Phụ lục 4 và tuân thủ tiêu chuẩn ISPM 12; nếu thiếu, giấy chứng nhận bị coi là không hợp lệ và lô hàng không được phép nhập khẩu. Yêu cầu này áp dụng cho mọi mặt hàng thực vật, đòi hỏi doanh nghiệp phối hợp chặt với cơ quan cấp chứng nhận trong nước.
Jordan dự thảo tiêu chí vi sinh đối với gia vị và đồ gia vị thuộc mã HS 09, trong đó nhiều nhóm yêu cầu không phát hiện Salmonella trong 25 g mẫu. Với một nước xuất khẩu hồ tiêu và gia vị hàng đầu như Việt Nam, đây là quy định cần bám sát. Thời hạn góp ý đến ngày 25/8/2026, dự kiến có hiệu lực từ ngày 26/2/2027.
Không phải mọi thay đổi đều bất lợi. Vương quốc Anh đã nâng MRL của hoạt chất imazalil trên chuối từ mức giới hạn định lượng 0,01 mg/kg lên 3 mg/kg, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, nới điều kiện cho mặt hàng chuối.
Điểm quan trọng với doanh nghiệp và hợp tác xã là phần lớn quy định khắt khe nhất vẫn đang ở giai đoạn dự thảo, với hạn góp ý tập trung vào nửa cuối tháng 8/2026. Đây là cơ hội để các hiệp hội, ngành hàng và hợp tác xã gửi ý kiến qua Văn phòng SPS Việt Nam trước khi quy định được chốt.
Song song, tín hiệu chung từ các thị trường lớn đã rõ là ngưỡng dư lượng với nhiều hoạt chất cũ đang tiến về mức gần như bằng không, kèm yêu cầu truy xuất và kiểm nghiệm ngày càng ngặt. Các vùng trồng cà phê, hồ tiêu, xoài, vải và rau gia vị nên rà soát lại danh mục thuốc bảo vệ thực vật đang dùng và năng lực kiểm nghiệm, chứng nhận để tránh mất thị trường. Nội dung chi tiết của từng thông báo được đăng tại www.spsvietnam.gov.vn.
Thành An
Nguồnvnbusiness.vn
