Tận dụng FTA để mở rộng thị trường xuất khẩu gạo trong bối cảnh nhiều biến động

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu có nhiều biến động do ảnh hưởng chiến tranh, sự đồng bộ các giải pháp từ sản xuất, xúc tiến thương mại đến điều hành xuất khẩu, đồng thời tận dụng cơ hội từ các FTA sẽ là định hướng điều hành của Bộ Công Thương thời gian tới nhằm ổn định thị trường lúa gạo…

Bộ Công Thương vừa ban hành Chỉ thị số 08/CT-BCT về việc tăng cường thực
hiện các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu gạo trong tình hình
mới, nhằm triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 21/CĐ-TTg
ngày 11/3/2026.

TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ HỆ THỐNG THƯƠNG
VỤ, CẬP NHẬT BẢN ĐỒ RỦI RO

Chỉ
thị đặt mục tiêu bảo đảm nguyên tắc điều hành xuất khẩu gạo linh hoạt, hiệu
quả; ổn định thị trường trong nước; đồng thời nâng cao tính minh bạch, lành
mạnh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu gạo, hướng tới phát
triển ngành lúa gạo bền vững.

Theo
Chỉ thị, Vụ Chính sách thương mại đa biên được giao tiếp tục nghiên cứu, đưa
mặt hàng gạo vào lộ trình thực hiện trong Đề án Hệ sinh thái hỗ trợ doanh
nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) giai đoạn đầu năm 2026.

Đồng
thời, cơ quan này sẽ thúc đẩy đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc
Anh nhằm sửa đổi danh sách các loại gạo thơm được hưởng ưu đãi thuế quan theo
các hiệp định EVFTA và UKVFTA. Việc tận dụng hạn ngạch thuế quan bổ sung theo
cam kết của Vương quốc Anh trong khuôn khổ CPTPP cũng được đặt ra nhằm mở rộng
dư địa xuất khẩu.

Vụ
Phát triển thị trường nước ngoài được giao chỉ đạo hệ thống Thương vụ Việt Nam
tại các nước tăng cường theo dõi, đánh giá và cập nhật kịp thời các thay đổi
chính sách nhập khẩu gạo của nước sở tại.

Các
Thương vụ có trách nhiệm cung cấp thông tin về thị trường, cảnh báo rủi ro, đặc
biệt là liên quan đến các tuyến vận tải và giao dịch thương mại trong bối cảnh
xung đột địa chính trị tại Trung Đông có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Bên
cạnh đó, việc rà soát, thúc đẩy ký kết các Biên bản ghi nhớ (MOU) về thương mại
gạo với các quốc gia và vùng lãnh thổ được xác định là giải pháp quan trọng
nhằm mở rộng thị trường, nhất là các thị trường còn nhiều dư địa tăng trưởng.

Cục
Xúc tiến thương mại được giao phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh quảng
bá, giới thiệu sản phẩm gạo Việt Nam tới các nhà phân phối trong và ngoài nước.

Các
chương trình xúc tiến thương mại sẽ được triển khai theo cả hình thức trực tiếp
và trực tuyến, kết hợp ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số nhằm duy trì thị
trường truyền thống và phát triển thị trường mới, đặc biệt là các thị trường
thuộc khối FTA.

Cục
Xuất nhập khẩu tiếp tục là đầu mối triển khai Chiến lược phát triển thị trường
xuất khẩu gạo đến năm 2030, đồng thời theo dõi sát diễn biến cung cầu và chính
sách của các quốc gia xuất khẩu, nhập khẩu gạo.

Chỉ
thị nhấn mạnh việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào các thị trường
truyền thống, đồng thời đẩy mạnh khai thác các thị trường ngách và phân khúc
gạo chất lượng cao tại EU, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và khu vực Bắc Mỹ.

Bên
cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành nhằm giám sát
hoạt động thu mua, dự trữ và xuất khẩu gạo, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật
và góp phần làm lành mạnh thị trường.

ỔN ĐỊNH THỊ TRƯỜNG TRONG NƯỚC, KIỂM SOÁT CẠNH TRANH

Chỉ thị cũng yêu cầu Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước  theo dõi sát diễn biến thị trường, phối hợp với các địa phương triển khai các biện pháp thúc đẩy tiêu thụ lúa gạo, đồng thời kiểm soát các hành vi gian lận thương mại, cạnh tranh không lành mạnh.

Các
chương trình đưa gạo vào hệ thống phân phối nội địa cũng được đẩy mạnh trong
khuôn khổ Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Cùng
với đó, Cục Phòng vệ thương mại và Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ tăng cường
giám sát, xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh và xuất khẩu
gạo, đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng.

Đối
với các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, Chỉ thị yêu cầu thực hiện nghiêm
các quy định về dự trữ, chất lượng, chế độ báo cáo và phát triển thị trường
theo quy định hiện hành.

Các
doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro
giá như hợp đồng tương lai dầu, cước vận tải hoặc các công cụ tài chính
(forward, option, swap), đồng thời quản trị rủi ro tỷ giá.

Trong
bối cảnh chi phí logistics và giá năng lượng biến động, doanh nghiệp cần xây
dựng phương án vận tải thay thế, điều chỉnh tiến độ giao hàng phù hợp và tăng
cường đàm phán chia sẻ rủi ro với đối tác.

Chỉ
thị cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa chủng loại
gạo, phát triển thị trường ngách và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam tại các
thị trường xuất khẩu.

Sở
Công Thương các tỉnh, thành phố được giao phối hợp với ngành nông nghiệp tổ
chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, khuyến khích sử dụng giống lúa chất
lượng cao, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong thu mua, vận chuyển và tiêu thụ
lúa gạo.

Hiệp
hội Lương thực Việt Nam và các hiệp hội ngành hàng có trách nhiệm cung cấp
thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp hội viên nâng cao năng lực giao dịch,
đàm phán và quản trị rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.

Bộ Công Thương-Nguyệt Hà

(Nguồn tin)