Tiếp đoàn công tác của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất (Quảng Ngãi) hôm qua (9.2), Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát Trần Đình Long đã có những chia sẻ “rút ruột” về cơ hội và thách thức của ngành vật liệu xây dựng (VLXD) trong giai đoạn đất nước bước vào vận hội mới.
Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với lãnh đạo Tập đoàn Hòa Phát
Ngành xây dựng đón thời cơ lớn
Theo ông Trần Đình Long, trong giai đoạn 2025 – 2030 có nhiều dự án đầu tư công rất lớn, đặc biệt là dự án đường sắt cao tốc, dự án đường sắt đô thị Hà Nội, TP.HCM, dự án kết nối với đường sắt Trung Quốc, Hà Nội – Lào Cai, Lào Cai – Hải Phòng – Quảng Ninh, Hà Nội – Lạng Sơn… Các dự án này trị giá tới 250 tỉ USD, là thời cơ rất lớn cho các doanh nghiệp (DN). Việc phát triển ngành thép nội địa sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu nguyên vật liệu cho các công trình trọng điểm quốc gia, giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài. “Như ở thời ông Park Chung Hee, họ mạnh dạn giao cho DN trong nước làm các dự án đường sắt tốc độ cao. Nhờ vậy, từ những năm 1960 – 1970 đến nay, GDP đầu người của Hàn Quốc là 36.000 USD, vượt qua cả Nhật Bản”, Chủ tịch Hòa Phát dẫn chứng.
Theo ông Trần Đình Long, tại rất nhiều diễn đàn, các lãnh đạo Chính phủ đã phát biểu thể hiện chủ trương ủng hộ DN trong nước tham gia vào các dự án đường sắt trọng điểm. Hòa Phát kiến nghị Chính phủ ban hành một Nghị quyết, văn bản hóa thể hiện rõ chủ trương này để tạo nguồn động viên to lớn cho các DN, nhà sản xuất vật liệu, nhà thầu thi công đang trong nước đang mong chờ.
“Việt Nam có thể học theo bài học từ Hàn Quốc, có nghị quyết mạnh dạn giao cho các đơn vị trong nước là các DN sản xuất, nhà thầu thi công như chúng tôi. Như thế giải quyết 2 vấn đề, một là chúng tôi mạnh dạn đầu tư và quan trọng khi đầu tư thì có sản phẩm đầu ra. Thời gian tới, Hòa Phát có thể khởi công nhà máy sản xuất đường ray với vốn đầu tư 10.000 tỉ đồng. Đây là một sản phẩm rất đặc thù, nếu không sử dụng cho dự án thì không biết bán cho ai. Do đó, chúng tôi rất mong có 1 văn bản như một Nghị quyết để các DN yên tâm đầu tư và sản xuất sản phẩm phục vụ dự án” – ông Trần Đình Long kiến nghị với Thủ tướng.
“Vua” thép Việt cũng cam kết với người đứng đầu Chính phủ rằng Hòa Phát đủ năng lực cung cấp các sản phẩm ray thép, thép chế tạo đảm bảo chất lượng làm trục bánh xe tàu hỏa, phụ kiện đường sắt. Ước tính 3 dự án đường sắt hiện tại cần khoảng 10 triệu tấn thép. Hòa Phát cam kết, thứ nhất là cung cấp đủ khối lượng 10 triệu tấn, năng lực sản xuất của Hòa Phát tới đây là 15 triệu tấn/năm. Thứ 2 là chất lượng; thứ 3 là đảm bảo tiến độ cung cấp và cuối cùng là giá thấp hơn so với hàng nhập khẩu.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát Trần Đình Long kiến nghị nhiều giải pháp để phát triển ngành xây dựng trong giai đoạn tới
Công nghiệp hóa, không thể thiếu ngành thép
Sau khi lắng nghe những chia sẻ của ông Trần Đình Long, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa không thể thiếu ngành thép. Nếu không có ngành công nghiệp nền tảng thì sẽ luôn luôn bị động, rất khó thực hiện chiến lược lâu dài, khó nghĩ sâu làm lớn, nhìn xa trông rộng. Đặc biệt, có được các DN thép Việt mạnh như Hòa Phát thì công cuộc đổi mới của đất nước sẽ an tâm, chủ động hơn về mặt chiến lược.
Nhấn mạnh việc ưu tiên phát triển các DN trong nước, để DN nội tham gia đầu tư vào hệ thống đường sắt, dù là đường sắt cao tốc hay đường sắt đô thị, Thủ tướng đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục giúp đỡ DN phát triển tại địa phương. Nhà nước sẽ tạo điều kiện để những DN như Hòa Phát tiếp tục mở rộng nhà máy, mới tập trung theo yêu cầu sản xuất phát triển công nghiệp đường sắt của đất nước.
Trước đó, Hiệp hội Thép Việt Nam đã có văn bản gửi Thủ tướng báo cáo về thực trạng ngành. Hiện nay, toàn ngành thép Việt Nam đang phụ thuộc vào nhập khẩu khoảng 30 triệu tấn quặng mỗi năm, trong đó 95% được nhập từ các thị trường như Úc và Brazil.
Điều này thể hiện rõ thông qua việc chứng kiến các tàu hàng lớn, lên đến 200.000 tấn, cập cảng liên tục để cung ứng nguyên liệu. Điều này đặt ra bài toán về ngoại tệ khi ngành thép phải chi không dưới 3 tỉ USD mỗi năm cho nhập khẩu. Trong khi đó, Việt Nam sở hữu một số mỏ quặng lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Ông Trần Đình Long dẫn chứng: Việt Nam có hai mỏ quặng sắt lớn là mỏ Quý Xa và mỏ Thạch Khê. Trong đó, mỏ Quý Xa đã được khai thác, nhưng theo thông tin mới nhất, giấy phép khai thác đã bị thu hồi. Còn lại, mỏ sắt Thạch Khê có quy mô lớn nhất Đông Nam Á, với trữ lượng ước tính khoảng 500 triệu tấn, tổng giá trị lên tới 4 – 50 tỉ USD. Nếu khai thác hiệu quả, Chính phủ có thể thu về từ 15 – 20 tỉ USD tiền thuế, tạo nguồn lực lớn cho ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, suốt 10 – 20 năm qua, mỏ sắt này vẫn chưa được đưa vào khai thác do nhiều ý kiến trái chiều từ địa phương, các bộ ngành và Bộ Quốc phòng, cho rằng khai thác sẽ gặp nhiều khó khăn. Thực tế, với công nghệ hiện nay, việc khai thác đã trở nên đơn giản hơn rất nhiều.
Từ những phân tích trên, ông Trần Đình Long kiến nghị Chính phủ sớm tổ chức đấu thầu khai thác mỏ Quý Xa ngay trong quý 1 năm nay để đảm bảo nguồn cung nguyên liệu trong nước. Đồng thời, xem xét báo cáo Bộ Chính trị và Trung ương sớm có quyết định khai thác mỏ sắt Thạch Khê, tránh lãng phí tài nguyên. Việc khai thác các mỏ này sẽ cơ bản giải quyết vấn đề nguyên liệu, tiết kiệm được rất nhiều ngoại tệ và giúp DN thuận lợi, đặc biệt là sẽ tăng nguồn thu cho ngân sách.
