Hwang Dong-hyuk, đạo diễn của bộ phim đình đám
Squid Game
, đã không nhận được bất kỳ phần thưởng tài chính xứng đáng nào dù tác phẩm này của ông mang lại doanh thu khổng lồ, ước tính gần 900 triệu USD cho Netflix. Và đây cũng là một trường hợp điển hình về việc các nhà sáng tạo bị thiệt thòi trong bối cảnh bùng nổ của các nền tảng phát hành phim trực tuyến, đặc biệt khi các quyền lợi liên quan đến sở hữu trí tuệ không được đảm bảo.
Theo một bài viết từ
Los Angeles Times
, Hwang đã “mất tất cả quyền sở hữu trí tuệ và không nhận được bất kỳ phần còn lại nào từ doanh thu vượt trội của bộ phim”. Thỏa thuận ban đầu mà Netflix ký kết với Hwang chỉ bao gồm chi phí sản xuất và một khoản tiền thù lao theo hợp đồng, và không bao gồm bất kỳ khoản thưởng nào dù
Squid Game
trở thành hiện tượng toàn cầu.
Câu chuyện về Squid Game và đạo diễn Hwang Dong-hyuk thực sự khiến nhiều người phải suy ngẫm về khoảng cách giữa sự sáng tạo và cỗ máy thương mại trong ngành giải trí. Hãy cùng nhìn sâu hơn vào vấn đề này và tại sao đây không phải là trường hợp hiếm gặp.
Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 10 năm 2021 với
The Guardian
, khi được hỏi liệu ông có giàu có như nhân vật chiến thắng trong bộ phim – người nhận 38 triệu USD sau trò chơi sinh tồn khốc liệt – Hwang trả lời đầy chua chát: “Tôi không giàu đến mức đó. Nhưng tôi vẫn đủ ăn. Netflix đã trả tiền cho tôi theo hợp đồng ban đầu, và không có khoản thưởng nào thêm”.
Ngoài ra còn có một số người dùng
X
còn chia sẻ rằng vị đạo diễn này thậm chí còn mất 8 chiếc răng trong quá trình sản xuất Squid Game.
Điều này trở nên gây chú ý khi xét đến sự chênh lệch khổng lồ giữa số tiền mà Netflix đầu tư và giá trị mà họ thu được từ
Squid Game
. Theo tài liệu nội bộ của Netflix, mùa đầu tiên của loạt phim chỉ tiêu tốn khoảng 2,4 triệu USD mỗi tập để sản xuất, nhưng mang lại giá trị ước tính lên tới 900 triệu USD cho nền tảng này.
Tình huống của Hwang không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn phản ánh một vấn đề lớn hơn trong ngành công nghiệp sáng tạo: các nhà sáng tạo nội dung thường không được hưởng lợi từ thành công vượt trội của tác phẩm mình tạo ra, đặc biệt khi các nền tảng phát trực tuyến có xu hướng tối giản chi phí và hạn chế chia sẻ lợi nhuận.
Ngành giải trí, cả ở Hollywood lẫn các thị trường khác, thường vận hành dựa trên các hợp đồng có lợi cho các hãng phim hơn là các nhà sáng tạo. Biên kịch, đạo diễn hay thậm chí cả diễn viên thường nhận một khoản thù lao cố định mà không được chia lợi nhuận trừ khi họ đàm phán được các điều khoản về tiền bản quyền hay phần trăm lợi nhuận.
Vấn đề này được đưa ra ánh sáng trong bối cảnh cuộc đình công của Hiệp hội Nhà văn Hoa Kỳ (WGA) đang làm tê liệt ngành công nghiệp điện ảnh và truyền hình. Một trong những yêu cầu chính của WGA là cải thiện chế độ thù lao còn lại (residuals) – khoản tiền các nhà sáng tạo nhận được khi tác phẩm của họ tiếp tục sinh lợi qua các nền tảng khác nhau.
Trước đây, trong mô hình phát sóng truyền thống, phần còn lại thường tăng dần nếu một chương trình thành công lớn. Tuy nhiên, với mô hình phát trực tuyến, các khoản thù lao này lại bị giới hạn ở mức cố định, bất kể tác phẩm có đạt thành tích vượt trội hay không.
Charles Slocum, trợ lý giám đốc điều hành WGA West, nhận định: “Trên các nền tảng phát hành trực tuyến, các công ty không đồng ý trả phần còn lại ở mức tương xứng với chương trình phát sóng. Nếu bạn viết cho một nền tảng phát trực tuyến, bạn chỉ nhận được hai khoản thanh toán còn lại: một cho phát trực tuyến nội địa và một cho phát trực tuyến quốc tế. Số tiền đó không tăng thêm dù chương trình có thành công rực rỡ”.
WGA hiện đang yêu cầu các khoản phần còn lại cao hơn, tương xứng với mô hình truyền thống, nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo, bao gồm cả nhà biên kịch và đạo diễn.
Dù không được chia lợi nhuận, nhưng cuộc đời của đạo diễn Hwang Dong-hyuk đã có những thay đổi đáng kể. Ông nhận được sự công nhận từ giới phê bình, danh tiếng quốc tế và nhiều giải thưởng danh giá.
Câu chuyện của Hwang Dong-hyuk là một lời nhắc nhở mạnh mẽ về tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi cho các nhà sáng tạo, đặc biệt là trong kỷ nguyên phát trực tuyến. Khi ngành công nghiệp ngày càng phụ thuộc vào các nền tảng này để phân phối nội dung, cần có các quy định rõ ràng và công bằng hơn để đảm bảo rằng thành công của một tác phẩm không chỉ mang lại lợi ích cho các công ty mà còn cho những người đã bỏ công sức và tài năng để tạo nên nó.
Nhưng khi nhìn lại vào câu chuyện thực tế, có một điều mà chúng ta có thể rõ ràng được rằng Hwang Dong-hyuk đã bán bản quyền
Squid Game
với một khoản thanh toán một lần – điều phổ biến trong ngành giải trí. Trước đó, ông đã phải vật lộn hơn một thập kỷ để tìm kiếm cơ hội sản xuất bộ phim, đối mặt với vô số lời từ chối. Khi Netflix đồng ý sản xuất, Hwang được trả theo hợp đồng đã thỏa thuận trước khi phim trở thành hiện tượng. Tiếc rằng, hợp đồng đó không bao gồm điều khoản chia sẻ lợi nhuận.
