Giải đặc biệt VinFuture 2023 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới đã được trao cho GS Daniel Joshua Drucker (Canada), GS Joel Francis Habener (Mỹ), GS Jens Juul Holst (Đan Mạch) và PGS Svetlana Mojsov (Mỹ) với công trình tiên phong Khám phá vai trò của các peptide giống glucagon 1 (GLP-1). Từ trái qua: GS Drucker, GS Mojsov và GS Holst. GS Habener không thể đến nhận giải vì lý do sức khỏe
Đây là các nhà khoa học đã được VinFuture vinh danh nhờ công trình khám phá ra phương pháp điều trị bệnh tiểu đường, béo phì và thúc đẩy các liệu pháp điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh.
Bảng danh sách được Time thực hiện hàng năm nhằm ghi nhận những nhân vật nổi bật nhất trên thế giới ở nhiều hạng mục như nghệ sĩ, nhà lãnh đạo, nhà phát kiến, nhà tiên phong… Theo đó, các GS Drucker, Habener và PGS Mojsov được Time vinh danh ở hạng mục những nhà tiên phong có ảnh hưởng nhất.
Các giáo sư được tạp chí Time vinh danh vì những nỗ lực phối hợp trong nhiều năm để nghiên cứu phát triển các loại thuốc giảm cân hiệu quả. Theo Time, các nhà khoa học ban đầu tập trung vào các loại thuốc điều trị đái tháo đường, đã xác định mối liên kết quan trọng giữa insulin và incretins, một phần trong họ hormone đường ruột được gọi là glucagon. Nghiên cứu giúp họ hiểu cách GLP-1 kiểm soát nồng độ đường huyết và cân nặng.
GS Daniel Joshua Drucker (Viện nghiên cứu Lunenfeld-Tanenbaum, Đại học Toronto, Canada), chủ nhân Giải đặc biệt VinFuture 2023 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới vừa được tạp chí Time bình chọn top 100 nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới 2024
Tại Đại học Copenhagen (Đan Mạch), GS Jens Juul Holst (cũng là đồng chủ nhân Giải đặc biệt VinFuture 2023) nhận thấy rằng sau phẫu thuật đường ruột, hormone giống glucagon làm tăng nồng độ insulin trong cơ thể. Cùng lúc, GS Daniel Drucker (Đại học Toronto, Canada) và GS Joel Habener (Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, Mỹ) đã phát hiện ra 2 dạng của hormone giống glucagon, trong đó có GLP-1 với cấu trúc phân tử được sử dụng trong các loại thuốc hiện nay như Ozempic, Wegovy, Mounjaro và Zepbound.
PGS Svetlana Mojsov (Đại học Rockefeller, Mỹ) là nhà hóa học đã tổng hợp GLP-1 và phát triển kháng thể kháng lại nó cho các nghiên cứu ban đầu rất quan trọng. Các thí nghiệm của Drucker đã xác định các phần cụ thể của GLP-1 và vai trò của chúng trong việc ảnh hưởng đến nồng độ insulin.
Nhờ kết quả này, Time cho biết hiện nay, các loại thuốc dựa trên GLP-1 đã được phê duyệt tại Mỹ để điều trị đái tháo đường và béo phì, đồng thời làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Hơn nữa, các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục khám phá các tiềm năng khác của các loại thuốc dựa trên GLP-1, bao gồm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer, Parkinson, các bệnh lý thận và bệnh gan.
PGS Svetlana Mojsov (Đại học Rockefeller), chủ nhân Giải đặc biệt VinFuture 2023 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới vừa được tạp chí Time bình chọn top 100 nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới 2024
Trước đó, tháng 12.2023, tại lễ trao giải VinFuture mùa 3, 3 nhà khoa học: GS Daniel Joshua Drucker (Canada), GS Joel Francis Habener (Mỹ), PGS Svetlana Mojsov (Mỹ) cùng GS Jens Juul Holst (Đan Mạch) đã được VinFuture trao Giải đặc biệt dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới trị giá 500.000 USD với công trình tiên phong Khám phá vai trò của các peptide giống glucagon 1 (GLP-1). Công trình là nền tảng cho các phương pháp điều trị bệnh tiểu đường và béo phì hiệu quả và thúc đẩy các liệu pháp điều trị mới đối với các bệnh thoái hóa thần kinh.
Công trình đặt nền móng và mở ra hy vọng mới trong việc điều trị cho hơn 400 triệu người mắc bệnh tiểu đường loại 2, hơn 1 tỉ người mắc bệnh béo phì và hơn 3 triệu người mắc hội chứng ruột ngắn. Năm 2023, có hơn 20 triệu liều thuốc GLP-1 được sử dụng trên thế giới với tỷ lệ tăng ấn tượng 6,7%. Ngoài ra, việc khám phá cơ chế hoạt động của các peptide đã thúc đẩy nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị mới cho bệnh tim mạch, thoái hóa thần kinh (Alzheimer, Parkinson…), những loại bệnh đứng vị trí đầu tiên trong danh sách nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất toàn cầu.
Đáng chú ý, sự vinh danh của Time dành cho PGS Svetlana càng củng cố tầm nhìn và tiêu chí đánh giá toàn diện của Giải thưởng VinFuture, bởi vai trò tiên phong của bà trong quá trình phát triển loại thuốc giảm cân này hiếm khi được công nhận tại những giải thưởng quốc tế lớn về y sinh, cho đến khi được vinh danh tại lễ trao giải VinFuture năm 2023.
Năm ngoái, TS Katalin Karikó và GS Drew Weissman – đồng chủ nhân Giải thưởng Chính VinFuture 2021 – đã được trao giải thưởng Nobel Y học năm 2023 cho công trình nghiên cứu về các biến đổi của nucleoside, từ đó giúp phát triển vắc-xin mRNA chống lại Covid-19.
Việc vinh danh những nhà khoa học xuất sắc có những đóng góp quan trọng cho thế giới đã thể hiện tầm vóc và tầm nhìn của Hội đồng Giải thưởng VinFuture. VinFuture ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong việc đánh giá và thúc đẩy nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học công nghệ toàn cầu, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên thế giới.
