Sáng 26/7, sản phẩm nhôm thỏi điện phân đầu tiên của Việt Nam đạt độ tinh khiết 99,71% được công bố tại Nhà máy Điện phân Nhôm Đăk Nông.
Dù sở hữu trữ lượng quặng bô-xít ước tính khoảng 5,8 tỷ tấn (đứng top 3 thế giới), trước đây, Việt Nam chỉ dừng lại ở việc đào quặng bô-xít và luyện ra bột Alumina để xuất khẩu thô/bán thành phẩm với giá trị gia tăng thấp. Việc làm chủ công đoạn điện phân giúp hoàn thiện mắt xích cuối cùng có giá trị gia tăng cao nhất trong chuỗi công nghiệp bô-xít, chuyển đổi mô hình từ “dựa vào khai khoáng thô” sang “chế biến sâu”.
Như vậy, sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam ra đời đánh dấu mốc quan trọng khi nước ta làm chủ công nghệ điện phân để sản xuất nhôm kim loại trong nước. Sự kiện này mở ra động lực mới cho ngành luyện kim, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của Việt Nam.
Đứng sau dấu mốc này là ông Trần Hồng Quân, người điều hành Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân.
Đại tướng Phan Văn Giang cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam – Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng
Thông tin về vị doanh nhân này ít xuất hiện trên truyền thông. Tuy nhiên, hệ sinh thái mang tên ông đã hoạt động hơn 25 năm, trải rộng từ xe máy, khí hóa lỏng đến khách sạn, bất động sản và công nghiệp luyện kim.
Khởi đầu từ xe máy, gây dựng Hồng Hà Gas
Nền tảng của hệ sinh thái là Công ty TNHH Thương mại Trần Hồng Quân, được thành lập vào tháng 9/2000 tại Hà Nội.
Trong hai năm đầu, doanh nghiệp kinh doanh và lắp ráp xe gắn máy. Từ năm 2002, công ty chuyển trọng tâm sang khí dầu mỏ hóa lỏng và dịch vụ lưu trú.
Ở lĩnh vực LPG, doanh nghiệp sở hữu thương hiệu Hồng Hà Gas, từng được biết đến rộng rãi tại thị trường phía bắc.
Hệ thống kinh doanh được xây dựng từ khâu nhập khẩu, tồn trữ, sản xuất vỏ bình đến chiết nạp và phân phối gas. Doanh nghiệp sở hữu tổng kho tại Khu công nghiệp Đình Vũ, nhà máy sản xuất vỏ bình tại Hưng Yên cùng mạng lưới chiết nạp, đại lý tại nhiều tỉnh, thành phía bắc.
Từng đầu tư tổ hợp khách sạn 5 sao
Hệ sinh thái Trần Hồng Quân còn là chủ đầu tư tổ hợp khách sạn, căn hộ cao cấp và văn phòng tại số 36 Lê Đức Thọ, Hà Nội.
Dự án được xây dựng trên khu đất khoảng 13.000 m2, ban đầu nổi bật với khách sạn 5 sao Crowne Plaza West Hanoi.
Khách sạn sau đó lần lượt đổi thương hiệu thành Hyatt Regency West Hanoi và Sheraton Hanoi West. Khối văn phòng trong tổ hợp hiện được sử dụng làm trụ sở của Tập đoàn Viettel.
Từ các lĩnh vực thương mại, khí hóa lỏng và dịch vụ, hệ sinh thái này bắt đầu chuyển hướng mạnh sang công nghiệp nặng khi thành lập Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân vào năm 2013.
Đến cuối tháng 10/2025, doanh nghiệp luyện kim có vốn điều lệ hơn 2.517 tỷ đồng. Công ty TNHH Trần Hồng Quân Holdings nắm 95% vốn, phần còn lại thuộc sở hữu của ông Trần Hồng Quân và bà Nguyễn Thị Bích Thảo.
Tham vọng tổ hợp điện – nhôm 5 tỷ USD
Đầu năm 2026, Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cùng Công ty CP Đầu tư và Phát triển hạ tầng Hoàng Thành đề xuất đầu tư một tổ hợp nhiệt điện – điện phân nhôm tại Lâm Đồng.
Tổ hợp có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 131.500 tỷ đồng, tương đương 5 tỷ USD.
Theo đề xuất, dự án gồm nhà máy nhiệt điện than công suất khoảng 2.000 MW và nhà máy điện phân nhôm có tổng công suất 1,2 triệu tấn mỗi năm.
Toàn bộ điện sản xuất từ nhà máy nhiệt điện dự kiến được sử dụng trực tiếp cho hoạt động luyện nhôm. Công suất nguồn điện còn có thể được nâng lên 4.000 MW nếu quy mô sản xuất nhôm tiếp tục mở rộng.
Liên danh đặt mục tiêu có sản phẩm đầu tiên vào năm 2029 và hoàn thiện toàn bộ tổ hợp trong giai đoạn 2030-2031.
Nếu được triển khai, nhà máy điện phân nhôm mới sẽ có công suất gần gấp ba lần dự án hiện hữu tại Nhân Cơ. Tuy nhiên, tổ hợp 5 tỷ USD hiện mới ở giai đoạn đề xuất và thực hiện các thủ tục quy hoạch.
Hơn 10 năm theo đuổi những thỏi nhôm đầu tiên
Dự án lớn nhất hiện nay của hệ sinh thái là Nhà máy Điện phân nhôm Đắk Nông tại Khu công nghiệp Nhân Cơ.
Nhà máy có diện tích hơn 129,4 ha, tổng vốn đầu tư gần 18.424 tỷ đồng và công suất thiết kế 450.000 tấn nhôm mỗi năm.
Dự án được triển khai theo ba phân kỳ. Công suất lần lượt được nâng từ 150.000 tấn lên 300.000 tấn và đạt 450.000 tấn/năm khi hoàn thành toàn bộ nhà máy, dự kiến vào quý I/2027.
Nhà máy được khởi công từ năm 2015 nhưng quá trình triển khai kéo dài do gặp nhiều khó khăn về cơ chế đầu tư, hạ tầng, nguồn vốn và lắp đặt thiết bị.
Ông Trần Hồng Quân (Ảnh: MB)
Tháng 3/2025, MB cùng một số ngân hàng ký hợp đồng tín dụng hợp vốn cho dự án. MB đóng vai trò đầu mối thu xếp 12.500 tỷ đồng cho hai giai đoạn đầu.
Sau hơn một thập kỷ xây dựng, ngày 26/7/2026, nhà máy chính thức công bố những thỏi nhôm kim loại đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam.
Ông Trần Hồng Quân, Giám đốc Công ty TNHH Luyện Kim Trần Hồng Quân cảm ơn sự quan tâm, đồng hành của Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp trong việc xây dựng, đưa vào vận hành nhà máy. Ảnh: Báo Nhân dân
Dự án hoàn thiện thêm mắt xích từ khai thác bô-xít, chế biến alumin đến điện phân nhôm kim loại. Khi vận hành đầy đủ, nhà máy được kỳ vọng tạo việc làm cho khoảng 3.500 lao động và giúp Việt Nam giảm nhập khẩu nhôm bình quân khoảng 1,5 tỷ USD mỗi năm.
Nguồncafef.vn
