Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gia tăng sức ép lên chính phủ Cuba bằng cách nhắm vào một trong những nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất của quốc đảo này: chương trình đưa bác sĩ và y tá ra nước ngoài làm việc.
Sau khi siết chặt các lô hàng nhiên liệu, áp đặt trừng phạt đối với các quan chức cấp cao và siết dòng kiều hối gửi về Cuba, Washington hiện chuyển sang gây áp lực nhằm hạn chế các phái đoàn y tế vốn đã kéo dài hàng thập kỷ của Havana. Chương trình này giúp Cuba thu về hàng tỷ USD mỗi năm từ việc xuất khẩu nhân lực y tế đến hơn 50 quốc gia/vùng lãnh thổ.
Theo các quan chức Mỹ, Washington đã thúc giục các nước đang tuyển dụng bác sĩ Cuba chấm dứt hợp đồng, đồng thời cảnh báo có thể áp đặt hạn chế thị thực và các biện pháp trừng phạt khác đối với những quan chức nước ngoài không tuân thủ.
Chính phủ Cuba bắt đầu cử nhân viên y tế ra nước ngoài từ năm 1963, với điểm đến đầu tiên là Algeria. Cố lãnh tụ Fidel Castro từng gọi đây là “đội quân áo trắng”, vừa cung cấp dịch vụ y tế miễn phí cho người nghèo, vừa giúp nâng cao uy tín quốc tế của Cuba.
Theo nhà kinh tế Ricardo Torres thuộc American University, việc phái cử y tế từng mang về khoảng 8 tỷ USD mỗi năm cho Cuba vào thời kỳ đỉnh cao cách đây hơn một thập kỷ.
Năm 2024, năm gần nhất có số liệu chính thức, chương trình này tạo ra khoảng 5,3 tỷ USD doanh thu, tương đương một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu của Cuba.
Chiến dịch nhắm vào chương trình phái cử y tế của Cuba bắt đầu chỉ vài tuần sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng năm ngoái. Nhiều quốc gia tại Mỹ Latinh và Caribe đã nhận được yêu cầu từ phía Mỹ về việc khai báo tình hình của các bác sĩ Cuba đang làm việc tại nước họ.
Dưới áp lực từ phía Mỹ, Jamaica vẫn quyết định chấm dứt mối quan hệ hợp tác y tế kéo dài gần 50 năm với Cuba trong mùa đông vừa qua dù Thủ tướng Andrew Holness khẳng định “các bác sĩ Cuba đã hỗ trợ chúng tôi vô cùng hiệu quả”. Một số quốc gia khác cũng đã đình chỉ hoặc tái cấu trúc các thỏa thuận hợp tác y tế với Cuba.
Tại Guatemala, 412 nhân viên y tế Cuba, trong đó có 333 bác sĩ, bắt đầu rời nước này từ tháng 4 và dự kiến hoàn toàn rút về nước vào cuối năm. Bahamas cũng đã dừng tuyển dụng bác sĩ Cuba.
Tại Honduras, Tổng thống Nasry Asfura, một đồng minh của ông Trump, đã yêu cầu hơn 150 nhân viên y tế Cuba hồi hương. Nhiều đoạn video lan truyền trên mạng cho thấy người dân địa phương rơi nước mắt và vỗ tay tiễn các bác sĩ Cuba rời khỏi những phòng khám mắt.
Theo Maria Werlau, Giám đốc tổ chức Cuba Archive, hiện Cuba có khoảng 24.000 nhân viên y tế làm việc ở nước ngoài. Họ đang phục vụ tại các phòng khám nông thôn và bệnh viện từ các đảo quốc Caribe đến tận Italy, nơi nhiều cộng đồng nghèo được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản nhờ các bác sĩ Cuba.
Đối với nhiều người dân địa phương, các bác sĩ Cuba được xem như “cứu tinh”.
Tại Honduras, ông José Enamorado, một nông dân trồng chuối, cho biết cha ông đã được các bác sĩ Cuba phẫu thuật đục thủy tinh thể miễn phí vào năm ngoái. Nếu thực hiện theo dịch vụ thông thường, ca phẫu thuật này tốn khoảng 2.000 USD
“Cha tôi gần như không còn nhìn thấy gì, nhưng ca phẫu thuật đã thành công. Các bác sĩ Cuba mang lại hy vọng cho rất nhiều người”, ông nói.
Mặt khác, một số quốc gia kiên quyết duy trì quan hệ với chương trình y tế của Cuba.
Tại Saint Lucia, quốc đảo chỉ có khoảng 180.000 dân, bác sĩ Cuba đã là một phần của hệ thống y tế trong hơn 40 năm. “Hệ thống y tế của chúng tôi về cơ bản sẽ sụp đổ nếu không có họ”, Thủ tướng Philip Pierre khẳng định.
Theo giáo viên Trevlyn Bonaparte, tại một số bệnh viện ở Saint Lucia, 2 y tá Cuba phải chăm sóc tới 20 bệnh nhân. Nhiều bác sĩ trong nước đã chuyển sang khu vực tư nhân hoặc ra nước ngoài để có thu nhập cao hơn.
“Sự thiếu hụt nhân lực y tế được bù đắp nhờ người Cuba. Họ mang đến một dịch vụ thiết yếu”, bà nói.
Các quốc gia Caribe cho rằng những chương trình hỗ trợ thay thế mà Mỹ đề xuất không thể bù đắp được sự thiếu hụt nhân lực y tế nếu các bác sĩ Cuba rời đi.
Thủ tướng Saint Vincent và Grenadines, Ralph Gonsalves, thậm chí tuyên bố: “Tôi thà mất thị thực vào Mỹ còn hơn để 60 người lao động nghèo của chúng tôi phải chết chỉ vì thiếu bác sĩ Cuba”.
Theo WSJ
Nguồncafef.vn
